سیدعابدین نورالدینی: تاریخ دقیقش را نمیدانم ولی بهمن یا اسفند سال 1389 بود که کالین پاول، وزیر اسبق خارجه آمریکا گفت: «ایران در نقطه صفر (آستانه) بمب اتم است. باید به ایرانی که دارای قابلیت ساخت سلاح اتمی است امتیازات ایران دارای سلاح اتمی را داد».
ایران 2 سال بعد غنیسازی 20 درصد را آغاز کرد و توانست در یک سال 198 کیلوگرم اورانیوم 20 درصد غنی کند. همزمان ایران خبر از ساخت سانتریفیوژهای نسل دوم و سوم داد. این برای اسرائیل یک کابوس بود. اسرائیلیها ادعا میکردند ایران بهراحتی میتواند با راهاندازی یک آبشار از این سانتریفیوژهای پیشرفته اورانیوم مورد نیاز برای ساخت یک بمب اتم را بهدست آورد. برد موشکهای ایرانی نیز مدتها بود تا اسرائیل رسیده بود و نتانیاهو بارها با التماس به آمریکا و اروپا میگفت ایران ظرفیت ساخت سلاح اتمی را بهصورت بالقوه دارد.
آن نقاشی معروف نتانیاهو که سال 2012 در سازمان ملل نشان داد را یادتان هست؟ او در واقع داشت نشان میداد ایران در چه مرحلهای از قابلیت ساخت سلاح اتمی است. دنیا و بویژه کارتونیستها آن کار نتانیاهو را سوژه کارتونهای خود کردند اما نخستوزیر صهیونیستها میدانست چه میکند.
توافق ژنو که انجام شد در ایران جواد ظریف، وزیر امور خارجه، مخالفتهای نتانیاهو را بهانهای کرد برای به انزوا بردن مخالفان مفاد توافق ژنو اما همان زمان نیز منتقدان فریاد میزدند توافق ژنو به سود اسرائیل است. ایران براساس توافق ژنو متعهد شد اورانیوم 20 درصد خود را نابود کند و سانتریفیوژهای نسل دوم خود را نیز استفاده نکند. همان زمان اوباما در سابان گفت توافق ژنو اسرائیل را امنتر کرده است. حالا 10 ماه پس از توافق ژنو، ایران دیگر اورانیوم 20 درصد ندارد. ایران تعهد داده است بالاتر از 5 درصد اورانیوم غنی نکند. سانتریفیوژهای نسل دوم ایران نیز بهزودی مستهلک میشوند. آژانس همه فعالیتهای هستهای ایران را میبیند و فردو نیز عملا تعطیل شده است. آمریکا فشار میآورد تعداد سانتریفیوژهای نسل اول ایران هم از 1500 عدد تجاوز نکند. اگرچه علیاکبر صالحی تکذیب کرده اما شواهد حکایت از آن دارد ذخایر اورانیوم 5 درصد ایران نیز باید در کشوری دیگر مانند روسیه تبدیل به میله سوختی شود. یعنی در عمل ایران اجازه نخواهد داشت در کشور خود اورانیوم 5 درصد را تا عدد مثلا 200 کیلوگرم نگهداری کند. توافق ژنو حالا 7 ماه دیگر هم تمدید شده است و در ایران تا 7 ماه دیگر هم اوضاع بر همین منوال است.
آنچه به آن «گریز هستهای» میگویند و هیلاری کلینتون گفته است باید به یک سال برسد در واقع اتفاق افتاده است. اوباما به هدفش از مذاکرات رسید و همین حالا هم زمان گریز هستهای را افزایش داده است اما میدانید نکته تاسفآور ماجرا چیست؟ نکته این است که آنها تا حدودی به هدفشان رسیدهاند اما دولت محترم ایران تاکنون از هدف خود دور مانده است. اوباما برنامه هستهای ایران را به عقب راند اما ایران هنوز نتوانسته است به هدفش یعنی «لغو تحریمها» برسد. در واقع اوباما بدون آنکه تحریمها را لغو کند؛ برنامه هستهای ایران را به عقب برده و گریز هستهای را تا حدودی محقق و زمانبر کرده است.
اگر روزگاری پاول میگفت باید امتیازات یک کشور اتمی را به ایران بدون سلاح اتمی بدهیم؛ اکنون خلف او یعنی جان کری بعد از تمدید توافق ژنو میگوید سانتریفیوژها نمیچرخند در حالی که تحریمها باقی ماندهاند. جان کری افزود: حالا اسرائیل امنتر شده است. کری این جمله طلایی را هم گفت: «مگر احمق هستیم این روند را ادامه ندهیم».
همه چیز واضح است
توافق ژنو 7 ماه دیگر تمدید شد درحالی که هاآرتص 2 روز قبل گفت: «نتانیاهو از تمدید توافق ژنو استقبال میکند».
اگر قرار باشد نتانیاهو سال آینده یک نقاشی دیگر از فعالیتهای هستهای ایران نشان دنیا بدهد؛ به نظر شما چه خواهد کشید؟
ایران تنها به حقوق هستهای خود مندرج در ماده 4 انپیتی عمل کرده است. دستیابی ایران به بخشی از این حقوق، ظرفیتهایی را نیز بهصورت بالقوه برای ایران ایجاد کرد، مانند ظرفیت ساخت بمب اتم. سیاست جمهوری اسلامی ایران ساخت بمب اتم نبوده و نیست. فتوای رهبری هم همین را میگوید اما آنچه دارای اهمیت بود، این است که ایران برای عدم استفاده از این ظرفیت، باید امتیازاتی از طرف مقابل میگرفت. این ترجمه حرف کالین پاول است.
این روزها متاسفانه فضا کاملا تغییر کرده است. این ظرفیت به خودی خود در حال نابودی است. در واقع ارزش آن ظرفیت بزرگ، درست و «بهموقع» استفاده نشد.