گروه بینالملل: عربستان سعودی به عنوان یک نظام پادشاهی مطلقه، دارای یکی از بستهترین نظامهای سیاسی منطقه بوده که شهروندان آن از محدودیت سیاسی و اجتماعی بالایی رنج میبرند. علاوه بر محدودیتهای اینچنینی، باید تبعیضات گسترده رژیم نسبت به اقلیتهای مذهبی این کشور بویژه جامعه شیعیان را مدنظر داشت که در جریان تحولات بیداری اسلامی، این قبیل محدودیتها و تبعیضات منجر به خیزش شیعیان کشور علیه آنها شد. وجود چنین فضایی در جامعه عربستان از نظر نهادهای حقوقبشری بینالمللی دور نمانده است و درباره وضعیت حقوقبشر و سیستم قضایی عربستان، گزارشات انتقادی جدی ارائه دادهاند. در ادامه انتقادهای بینالمللی از سیستم قضایی و حقوقبشر در عربستان سعودی، دیدهبان حقوقبشر اعلام کرده محاکمه 32 تن به اتهام جاسوسی برای ایران، «مسخره کردن عدالت» است. دیدبان حقوقبشر در بیانیهای با تاکید بر آنکه دادگاه محاکمه 32 نفر در عربستان سعودی به اتهام جاسوسی برای ایران «تمسخر عدالت» است، اعلام کرد: وکلای مدافع نمیتوانند با موکلان خود دیدار کنند و یکی از موارد اتهامی متهمان، «گسترش شیعهگری» است. در این بیانیه آمده است: دادگاه 32 مرد به اتهام ادعای جاسوسی به نفع ایران در عربستان سعودی، فرآیند اولیه و ابتدایی حقوق متهمان را نقض کرده است. با گذشت حدود 3 سال از بازداشت و تحقیق و 2 ماه جلسات استماع، مقامات عربستان سعودی به متهمان اجازه دیدار با وکلا یا دادن همه اسناد لازم برای دفاع از متهمان را فراهم نکردهاند. دادستانها خواهان حکم اعدام برای 25 تن از 32 متهم هستند. دیدهبان حقوقبشر ادامه داد: این مردان متهم به جاسوسی برای ایران هستند اما برگه اتهامی شامل اتهامات زیادی است که اصلا جزو جرائم شناخته نمیشود مانند «حمایت از تظاهرات»، «آسیب زدن به وجهه پادشاهی» و «تلاش برای گسترش دادن شیعه». محاکمه در دادگاه ویژه جنایی در ریاض از فوریه 2016 آغاز شده است. سارا لیاویتسون، مدیر بخش خاورمیانه دیدهبان حقوقبشر در اینباره گفت: این دادگاه لکه ننگ دیگری بر سیستم قضایی ناعادلانه عربستان سعودی است. به گزارش دیدهبان حقوق بشر، از بین این 32 نفر،30 تن تبعه عربستان و یک تن ایرانی و نفر دیگر افغان هستند. همه این عربستانیهای متهم به جاسوسی، شیعه هستند. در بیانیه این سازمان آمده است: شهروندان شیعه عربستان سعودی در آموزشوپرورش عمومی، استخدام در دستگاههای دولتی و اجازه داشتن برای ساختن اماکن پرستش، با تبعیض سیستماتیک مواجه هستند. ویتسون با ابراز نگرانی درباره تبعیض رواشده به شیعیان در عربستان سعودی گفته است: شیعه بودن جرم نیست و دادگاههای سعودی باید به برخورد با آن به عنوان جرم، پایان دهند. طبق این گزارش، دیدهبان حقوقبشر
7 حکم دادگاه ویژه کیفری عربستان سعودی را طی سالهای 2012 تا 2014 علیه مردان و کودکان متهم به جرائم مرتبط با برپایی اعتراضات پس از تظاهرات شیعیان در این کشور، بررسی کرده است. زندانیان اعلام کردهاند اعترافگیریها از طریق شکنجه بوده است اما قاضی به سرعت این اتهامات را رد کرده و این اعترافات را به عنوان مدرک پذیرفته و سپس آنها را براساس این اظهارات محکوم کرده و در برخی موارد برای آنها حکم اعدام صادر کرده است. دیدهبان حقوقبشر اعلام کرد رویه دادرسی این محاکمه نگرانیهایی را مطرح میکند مبنی بر اینکه این دادگاه برای 25 متهم از 32 متهم این پرونده احتمالا حکم اعدامی بدون فرصت کافی برای دفاع از خودشان صادر میکند. ماده 13 منشور حقوقبشر اعراب که عربستان سعودی در سال 2009 آن را تایید کرد، حق محاکمه عادلانه را تضمین میکند. این منشور عربی همچنین حق محاکمه فوری افراد پس از بازداشت را تضمین میکند که براساس آن فرد باید در مدت زمان معقولی محاکمه شده یا آزاد شود. این منشور میگوید بازداشت قبل از محاکمه به هیچ وجه یک حکم کلی نیست. ماده 25 منشور عربی حق گروههای اقلیت را برای اجرای مناسک مذهبیشان تضمین میکند و ماده 4 هرگونه تبعیض بر مبنای مذهب را منع میکند.