ثمانه اکوان:
سیاست آمریکا در برخورد با ایران و به راه انداختن بساط تحریم‌های جدید، سیاستی به ظاهر پیچیده و در باطن بسیار ساده است که نتیجه‌ای جز از بین رفتن مفهوم و معنای اصلی تحریم و ناکارآمدی آن نخواهد داشت. این مساله بارها توسط کارشناسان اقتصادی در سراسر دنیا به دولت اوباما گوشزد شده است اما ایالات متحده هنوز هم نمی‌خواهد از درس‌های تاریخی در این زمینه درس بگیرد و سعی دارد با سرعت هر چه تمام‌تر بن‌بست تحریم‌ها را تا انتها بدود. وزیر خارجه آمریکا روز گذشته از تمدید معافیت تعدادی از کشورها از تحریم‌های اقتصادی ایران خبر می‌دهد و از سوی دیگر بدون اشاره به بی‌اثر بودن تحریم‌ها در به بن‌بست کشاندن برنامه هسته‌ای کشورمان، از تاثیر‌گذار بودن این تحریم‌ها در ایجاد فشار بر ایران سخن می‌گوید. کنگره آمریکا باز هم یک مرحله فراتر رفته و در تحریم‌های جدیدی که علیه کشورمان تصویب کرده، بخش‌هایی دیگر از صنایع نفت ایران و صدا و سیمای جمهوری اسلامی را نیز به لیست تحریم‌ها اضافه کرده است اما این تحریم‌ها در حالی تصویب شده که هنوز هم اجرای تحریم‌های قبلی و تاثیرگذاری آنها در هاله‌ای از ابهام باقی مانده است. وزیر خارجه آمریکا جمعه شب از تمدید معافیت چین، هند، مالزی، کره‌جنوبی، سنگاپور، آفریقای جنوبی، سریلانکا، ترکیه و تایوان از تحریم نفتی ایران به مدت 180 روز دیگر خبر داد و طی بیانیه‌ای اعلام کرد: من در این زمینه به کنگره گزارش خواهم کرد. در این بیانیه آمده است: آمریکا و جامعه بین‌الملل به ادامه فشارها بر رژیم ایران تا زمانی که این کشور به نگرانی‌ها در زمینه برنامه هسته‌ای‌اش بپردازد متعهد است. به همین دلیل من خوشحالم که اعلام کنم چین، هند، مالزی، کره جنوبی، سنگاپور، آفریقای جنوبی، سریلانکا، ترکیه و تایوان به دلیل کاهش‌های بیشتر در حجم خرید نفت خام از ایران، بار دیگر می‌توانند از تحریم‌های آمده در بند 1245 قانون اختیار دفاع ملی سال مالی 2012 معاف شوند. این بیانیه می‌افزاید: من متعاقبا به کنگره گزارش خواهم کرد که معافیت از تحریم‌ها پیرو بند 1245 قانون اختیار دفاع ملی برای مبادلات مشخص و درباره نهادهای مالی در این کشورها برای یک دوره زمانی 180 روزه به کار گرفته خواهد شد. پیش‌تر منابعی در دولت و کنگره آمریکا از احتمال تمدید معافیت این 9 کشور از تحریم نفتی ایران خبر داده بودند. خبر تمدید معافیت‌های کشورهای چین، هند و 7 کشور دیگر از تحریم‌های نفتی ایران در حالی منتشر می‌شود که دولت آمریکا در فروردین ماه سال جاری 11 کشور و اواخر خرداد ماه همین سال 7 کشور دیگر را از تحریم‌های مربوط به معاملات نفتی با ایران معاف کرده بود.
تحریم ، قدرت می‌آورد
این اخبار اما در حالی منتشر شده که شبکه خبری سی ان ان در گفت‌و‌گو با یک کارشناس حوزه تحریم‌های اقتصادی از بی‌اثر بودن تحریم‌ها خبر داده و عنوان کرده است اعمال تحریم‌های بیشتر، خاصیت آنها را از بین برده و اقتصاد جهانی را با بحران مواجه می‌کند. این کارشناس اقتصادی در دانشگاه جان هاپکینز معتقد است: تحریم‌های اقتصادی مطمئنا تاثیراتی روی کشور تحریم شده می‌گذارد اما تحریم‌کنندگان شاید به دنبال تمام ابعاد و تاثیرات تحریم روی کشور هدف نباشند. استیوهنک معتقد است معمولا اینگونه برداشت می‌شود که تحریم‌ها اقتصاد کشور مورد نظر را بشدت تحت تاثیر قرار می‌دهد اما باید روی دیگر تحریم‌ها را نیز مطالعه کرد و آن تقویت کشور تحریم شده از لحاظ اقتصادی است. وی در گفت‌و‌گو با سی ان ان بیان کرده است: بر اساس گزارش‌های بخش خدمات پژوهشی کنگره ایالات متحده صادرات نفت ایران حدود 70 درصد از درآمد دولت را تامین می‌کند و آنطور که تحریم‌کنندگان بیان کرده‌اند، این تحریم‌ها نه‌تنها میزان فروش نفت ایران را کاهش داده بلکه ارزش پول ملی این کشور در قبال دلار را بشدت پایین آورده و در بازار ایران از مواد غذایی بگیرید تا کباب معروف ایرانی همه چیز گران شده است. به گزارش «وطن امروز»، این کارشناس مسائل اقتصادی همچنین در ادامه بیان کرده است: جامعه بین‌الملل امیدوار است که ایران با توجه به تحریم‌ها، برنامه هسته‌ای خود را متوقف کند اما این برنامه با وجود تمام فشارها همچنان ادامه داشته و ماه گذشته نیز گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بیان کرده است ذخیره اورانیوم غنی‌شده ایران به حدی رسیده که ایران اورانیوم و سوخت مورد نیاز برای تولید سلاح هسته‌ای را تا چند وقت آینده در اختیار خواهد داشت. این استاد دانشگاه و متخصص مبحث تحریم با این وجود به سی‌ان‌ان گفته است: محدودیت‌های اقتصادی برای ایران تهدید بزرگی برای تجارت جهانی نفت در دنیاست و عبور و مرور محموله‌های نفتی از تنگه هرمز و خط لوله‌های نفتی در خلیج فارس را بشدت تهدید می‌کند.
بحران بزرگ برای اقتصاد جهانی
هنک در ادامه افزوده است: اگر فقط فشار بیاورید و فشار و نگذارید ایران هیچ نفتی بفروشد، پس از آن ایران دیگر چیزی برای از دست دادن نداشته و بسته شدن تنگه هرمز محتمل‌تر خواهد شد و اگر این کار صورت گیرد 35 درصد از نفت کل جهان که از طریق تنگه هرمز صادر می‌شود و 20 درصد از کل گاز طبیعی مایع جهان، دیگر نمی‌تواند از این تنگه عبور کند و کل جهان با بحران انرژی مواجه خواهد شد. هنک تاکید می‌کند: اگر تنگه‌هرمز حتی برای یک هفته بسته بماند، تاثیری براقتصاد جهانی می‌گذارد که عمیق‌تر از انفجار اتمی خواهد بود. در ادامه هنک به مثال دیگری راجع به ناکارآمدی تحریم‌ها پرداخته و با اشاره به تحریم‌های آمریکا علیه کوبا می‌گوید: تحریم‌ها تنها دلیل باقی ماندن کاسترو در کوبا و کمونیست‌ها بود. واشنگتن برای نخستین‌بار در سال 1960 برای فشار به دولت فیدل کاسترو و جهت سقوط این دولت تحریم‌های این کشور را تصویب کرد اما تا هم‌اینک کوبا تحت فرماندهی و رهبری یک کاسترو – رائول برادر فیدل کاسترو – به حیات خود ادامه می‌دهد و در حالی‌که طی سال‌های اخیر روابط خوبی نیز با ایالات متحده داشته اما همچنان تحریم‌های این کشور پابرجاست. روز سه‌شنبه گذشته نیز مجمع عمومی سازمان ملل به صورت نمادین مساله تحریم کوبا توسط واشنگتن را برای بیست و یکمین سال متوالی محکوم کرد. هنک همچنین تصریح کرد: نگه داشتن جمعیت زیادی از مردم بی‌گناه در فقر و مداومت بر این کار نتیجه‌ای جز رادیکال شدن دولتمردان آنها ندارد. وی در پایان تاکید کرد: زمانی که تحریم‌ها به پایان برسد – گرچه نتیجه‌ای نیز در بر نداشته است - انگشت اتهام نه به‌سوی دولت تحریم‌شده بلکه به طرف کشورهایی که این تحریم‌ها را اجرا کرده‌اند، می‌رود و برای مردم تردیدی باقی نمی‌ماند که کشورهای تحریم‌کننده، دشمن واقعی کشورشان بوده‌اند.
سرمایه‌گذاری در میادین نفتی ایران ادامه دارد
طی 2 روز گذشته خبر و تحلیل‌های زیادی از تحریم‌ها و بی‌تاثیر بودن آنها بر فعالیت‌های هسته‌ای کشورمان در رسانه‌های غربی منتشر شد و خبر گسترش سرمایه‌گذاری‌های خارجی در میادین نفتی ایران، خبری بود که رسانه‌های غربی با شگفتی زیاد از آن یاد کردند. خبرگزاری رویترز به نقل از یکی از مقام‌های نظارتی دولت ایالات متحده گزارش داد: با وجود تحریم‌های گسترده اقتصادی علیه ایران، هنوز شرکت‌های بزرگی در میادین نفتی ایران فعالیت می‌کنند و بر اساس گزارشی که دفتر حسابداری حکومتی – یک شاخه تحقیقاتی، ارزیابی و حسابرسی کنگره آمریکا- منتشر کرده است، هم‌اکنون 7 شرکت بزرگ نفتی در ایران فعالیت و سرمایه‌گذاری عظیم مالی دارند. بر اساس این گزارش، حداقل 7 شرکت بزرگ نفتی از کشورهای چین، هند ، کره جنوبی و آفریقای جنوبی در سال 2012 و با وجود تحریم‌ها، به سرمایه‌گذاری‌های خود در ایران ادامه داده‌اند.
زمانی که نمایندگان کنگره قصد داشتند در ماه آگوست سال جاری میلادی قانون تحریم‌های جدید علیه ایران را به تصویب برسانند از دفتر حسابداری حکومتی خواستند گزارشی از فعالیت شرکت‌های خارجی در حوزه نفتی ایران منتشر کند و این دفتر نیز با تماس با همه شرکت‌های فعال در ایران، گزارش کار آنها را دریافت کرده و از آنها خواسته بیان کنند آیا تحریم‌ها تاثیری روی فعالیت‌های آنها داشته است یا خیر؟ این دفتر در عین حال بیان کرده است: ما نمی‌توانستیم تعیین کنیم که آیا این شرکت‌ها قوانین تحریم‌ها را زیر پا گذاشته‌اند یا به صورت قانونی در ایران فعالیت می‌کنند و گزارش قانونی یا غیر‌قانونی بودن این سرمایه‌گذاری‌ها بر عهده وزارت خارجه ایالات متحده است. بر اساس آنچه مسؤولان دفتر حسابرسی حکومتی بیان کرده‌اند، وزارت خارجه این گزارش را بررسی کرده ولی از اظهار‌نظر در این‌باره خودداری کرده است. با این حال به نظر می‌رسد شرکت‌هایی که در ایران به افزایش سرمایه‌گذاری پرداخته‌اند، شرکت‌هایی از کشورهایی هستند که روز گذشته رسما ایالات متحده آنها را از تحریم‌ها معاف کرده است.
اسامی برخی شرکت‌های فعال خارجی
در صنایع نفتی ایران
به گزارش «وطن امروز»، به نقل از گزارش دفتر حسابرسی حکومتی ایالات متحده، اسامی شرکت‌های فعال در بخش‌های نفت و گاز ایران بدین شرح است:
1-
شرکت نفتی سینوپک چین که 51 درصد سهام میدان نفتی یادآوران در ایران را در اختیار دارد و شرکت ملی نفت چین که در پروژه توسعه میدان نفتی آزادگان سرمایه‌گذاری‌هایی را انجام داده است.
2-
شرکت صنعتی دئیلیم کره جنوبی که سرمایه‌گذاری‌هایی را در میدان گازی پارس جنوبی انجام داده و فعالیت‌هایی را نیز در میدان گازی تمبک انجام می‌دهد.
3-
سه شرکت هندی که سهام‌هایی در پروژه گازی بلوک فارسی داشته و با وجود منقضی شدن فعالیتشان در ایران هنوز اعلام نکرده‌اند که قراردادهای خود را تمدید می‌کنند یا خیر.
4-
شرکت نفتی ساسول آفریقای جنوبی که در یک سرمایه‌گذاری مشترک با ایران فعال بوده است.
5-
سایر شرکت‌ها نیز 8 شرکت از چین، مالزی، هند، کرواسی و ونزوئلا هستند که کارشناسان این دفتر هنوز نتوانسته‌اند میزان درگیری آنها در این پروژه‌ها را مشخص کنند و این شرکت‌ها هم پاسخی به سوالات این دفتر نداده‌اند. شرکت «سیتول» سوریه نیز به ایران بنزین فروخته است و به همین دلیل در 10 آگوست سال جاری میلادی توسط آمریکا تحریم شد. دفتر حسابرسی آمریکا در تحقیقات خود متوجه شد 12 شرکت از 17 شرکتی که با ایران فعالیت تجاری داشتند، فروش محصولات نفتی به ایران را متوقف کرده‌اند اما دیده‌بان دولت آمریکا اعلام کرد هنوز نمی‌تواند توقف فعالیت تجاری 4 شرکت از چین و ونزوئلا را در ایران تایید کند.