علیرضا شاملو:
بسیاری از کسانی که لباس ورزشی به تن کرده و وارد میدانهای ورزشی میشوند، خود را جدا از همه مقام و منصبهای خارج از میدان دیده و روحیه خالصی را از خود نشان میدهند اما از زمانیکه شهرت و اقتصاد پای خود را به ورزش باز کرد، بیشتر کسانی که وارد ورزش شدند برای دست و پا کردن شهرت و رسیدن به مقاصد سیاسی خود این کار را انجام دادند و همین موضوع آغاز انحراف ورزش در همه بخشها بوده است. شاید به همین دلیل است که میگویند آدمهای سیاسی و تصمیمهای سیاسی نباید به حوزه ورزش ورود کنند. افزایش تعداد مخاطبان ورزش یکی از دلایل توجه بسیاری از سیاستمداران به این مقوله است و به همین دلیل است که پس از ورود سیاستمداران به ورزش، دیگر این مقوله پاکی و خلوص خود را از دست داده و به صنعت و ابزار محبوبیت تغییر نام داده است. این اتفاق سالهاست که در ورزش دنیا، بویژه در حوزه فوتبال مشاهده میشود و هر روز شاهد حضور افراد سیاسی بیشتری پیرامون این رشته ورزشی هستیم. سالهاست که سیاسیبازی در فوتبال ریشه دوانده است. در جامجهانی 1978، آرژانتین قهرمان جهان میشود تا ژنرال دیکتاتورش بر مسند قدرت باقی بماند، مارادونا در جامجهانی 1986 مکزیک با دست توپ را وارد دروازه انگلستان میکند و پس از آن مدعی میشود انتقام تمام اختلافات سیاسی آرژانتین و انگلیس بر سر درگیریهای جزایر فالکلند را گرفته است. این سیاسی بازیها از دیرباز در مستطیل سبز وجود داشته و امروز نیز شاهد چنین امری هستیم (البته در لایههای زیرین فوتبال دخالتهای افرادی سیاسی بیشتر شده است). سیلویو برلوسکونی که تا چندی پیش به عنوان نخستوزیر ایتالیا فعالیت میکرد، بیشتر محبوبیت و شهرت خود را مدیون حضور در کرسی ریاست باشگاه بزرگی همچون آث میلان بود. برلوسکونی از اواخر دهه 80 میلادی خود را به عنوان رئیس این باشگاه مطرح کرد و توانست شهرت بسیاری برای خود بهدست آورد. او در سال 1986 به همراه شرکت خود یعنی فینیوست، باشگاه میلان را خرید و پس از آن نام خود را بر سر زبانها انداخت. برلوسکونی یک سال بعد و با به خدمت گرفتن مربی کارکشتهای به نام آریگو ساچی توانست میلان را به اوج برساند. بازیکنانی که پس از آن به میلان آمدند عبارت بودند از مارکو فانباستن، رود گولیت و فرانک ریکارد. این بازیکنان میلان را به اوج فوتبال رساندند و برلوسکونی را به اوج محبوبیت و شهرت. برلوسکونی پس از سالها توانست میلان را به یکی از ثروتمندترین باشگاههای دنیا بدل کرده و سرمایهاش را به بیش از 220 میلیون یورو برساند. او پس از آنکه خود را در ورزش مطرح کرد، رو به سیاست آورد و در سال 1994 توانست به عنوان نخستوزیری ایتالیا دست یابد. نخستین دوره حضور او در پست نخستوزیری ایتالیا کمتر از یک سال به طول انجامید ولی وی بازهم خود را در سیاست ایتالیا حفظ کرد. او بار دیگر و درست زمانیکه باشگاه میلان در اوج بود به دنیای سیاست بازگشت. زمانیکه میلان در اوایل هزاره جدید در ایتالیا قهرمان میشد، برلوسکونی نیز بار دیگر به عنوان نخستوزیر روی کار آمد. نکته جالب توجه این است که میلان در این دوره از نخستوزیری برلوسکونی در ایتالیا، توانست قهرمان ایتالیا شده و در لیگ قهرمانان اروپا نیز جام قهرمانی را بالای سر ببرد. ایتالیا شاید تنها فوتبالی باشد که از ابتدا تا به امروز تحت تاثیر عواملی غیراز فوتبال بوده است. در بسیاری از قهرمانیها، دستهای پشتپرده در کار بوده و اشخاصی نیز به اهدافشان رسیدهاند. با نگاهی به تاریخ فوتبال سرزمین چکمهای درخواهیم یافت که پول و قدرت پدرخواندهها تاثیرشان از ساق پای بازیکنان بیشتر بوده و اشخاصی خارج از فوتبال در شکلگیری نتیجهها تاثیر مستقیم داشتهاند. یوونتوس تیم بزرگ و پر ابهت ایتالیاست و در این موضوع هیچ شکی نیست ولی آیا تا به حال به این مساله فکر کردهاید که تا ۳ دهه پیش همین تیم بزرگ یووه زیر سایه همشهری قدرتمند خود یعنی تورینو قرار داشت؟ چه عاملی باعث قدرتمند شدن یوونتوس شد؟ آیا سقوط هواپیمای حامل بازیکنان تورینو یک امر اتفاقی بود؟ بعد از آن حادثه و مرگ همه اعضای تیم قدرتمند آن زمان تورینو، یوونتوس به بزرگترین تیم سرزمین چکمهای تبدیل شد. این در حالی است که پلیس ایتالیا در همه بررسیها حکم به کشتن اعضای تیم تورینو داد و نقص هواپیما را یک نقص فنی غیرمعمول اعلام کرد و تا دستگیری عاملان این ماجرا نیز پیش رفت ولی در لحظه آخر سر و کله بزرگان مافیا پیدا شد تا هیچکس سرانجام این قضیه را متوجه نشود. از همان زمان بود که نام یوونتوس و مافیا به هم گره خورد. البته قدرت مافیایی در ایتالیا در همه تیمها بوده و نام تیمهای کوچکتری مانند پالرمو، برشا، فیورنتینا، جنوا و ناپولی هم در مواردی در ارتباط با مافیا شنیده شده است ولی هیچکدام از آنها به پای تیمهای یوونتوس، اینتر و میلان نمیرسند.
مافیا، سیاست، اقتصاد
گروههای مافیایی و مدیران در فوتبال ایتالیا به شکل تقریبی به هم گره خوردهاند و به نوعی نمیتوان آنها را از هم جدا کرد. ایتالیا اگر بخواهد مشکل داوری و فساد که از کوچکترین کارهای مافیا در ایتالیاست را حل کند، باید سیسیل را از نقشه ایتالیا حذف کند که این کار نه امکانپذیر است و نه منطقی. اکنون کار به جایی رسیده که هرکسی هوادار فوتبال ایتالیاست، باید بتواند مافیای سیاسی این کشور را هم قبول کند!
اکنون در دنیا میبینیم که فوتبال حتی بر سیاست هم تاثیر گذاشته و گروههای مافیایی بزرگ میتوانند با مسلط شدن بر ورزش نخست دنیا، راه خود را به سیاست باز کنند. مثال بارز این امر حضور برلوسکونی در ورزش و سپس در سیاست کشور ایتالیاست. بدینترتیب با وارد شدن به مجموعه فوتبال و ورزش میتوان بر اقتصاد یک کشور هم تاثیرگذار شد. سقوط یووه به سری B در ظاهر شاید یک تخلف ساده مدیریتی بود ولی در کل یک جنگ بزرگ مافیایی بین بزرگان ایتالیا و حامیان قدرتهای فوتبال و نفتی ایتالیا بود که در نهایت پیروز این جنگ اینترمیلان شد. آنها در فوتبال ایتالیا همچنان یکی از بزرگان هستند و چندین قهرمانی را نیز بهدست آوردهاند ولی یوونتوس که طرف دیگر دعوا بود، همچنان درگیر ثابت کردن بیگناهی خود و بازگرداندن قهرمانیهای از دست رفته است. پشت پرده جریانهای فوتبال به قدری پیچیده است که گاهی انسان از فوتبال بیزار میشود. بسیاری از نقل و انتقالهای بازیکنان فوتبال، نهتنها در ایتالیا بلکه در دیگر کشورها نیز در گرو همین قدرت بزرگ مافیایی است و بدون شک همین مافیا و سیاستمداران هستند که نتیجه بازیها را رقم میزنند. شرایط به شکلی شده که اگر امروز صحبت از پاکی یا ناپاکی شود، از آن به عنوان یک بحث فرعی و تکراری یاد میشود و این سرنوشت ورزشی است که سیاسیبازی در آن آنقدر تکرار شده که قبح این کار از بین رفته و به امری عادی و بدیهی تبدیل شده است.
حضور پسر دیکتاتور در ایتالیا
سعد قذافی، پسر معمر قذافی در سال 2003 به عضویت باشگاه پروجای ایتالیا درآمد. او علاقه زیادی به فوتبال داشت و با استفاده از رانتهایش در فوتبال به هرچه که میخواست رسید. دیهگو مارادونا مشاور شخصی وی بود و تمریندهنده او نیز بن جانسن، دونده کانادایی دوهای سرعت بود. او در پروجا تنها در یک بازی به شکل جانشین وارد زمین شد و پس از آن آزمایش دوپینگ وی مثبت اعلام و از حضور در میادین محروم شد. او در همان زمان عضوی از هیات مدیره باشگاه یوونتوس نیز بود زیرا 5/7 درصد از سهام این باشگاه بهوسیله کنسرسیوم لیبیایی خریداری شده بود. سعد عنوانهای کاپیتان تیم ملی لیبی، کاپیتان تیم باشگاهی تریپولی و رئیس فدراسیون فوتبال لیبی را نیز دارا بود. او در سال 2006 راهی اودینزه شد که در آن سال به دیدارهای لیگ قهرمانان اروپا راه پیدا کرده بود ولی تنها 10 دقیقه از دیدار پایانی فصل را برابر کالیاری به میدان رفت. او یک فصل را نیز در سمپدوریا گذراند ولی هرگز به میدان نرفت.