گروه سیاسی: در 2 سالگی دولت سیزدهم و پس از سفر رئیس‌جمهور به ژوهانسبورگ، عضویت ایران در گروه بریکس رسمی شد. خبر این عضویت از سوی «سیریل رامافوزا» رئیس‌جمهور آفریقای جنوبی اعلام شد و نهایتا این عضویت در کنار سایر دستاوردهای دیپلماتیک ایران رسمیت یافت. عضویت در این گروه برای کشوری مثل ایران که در راستای مبادلات تجاری خود با مشکلاتی اعم از تحریم روبه‌رو بوده و از قبل مصادیقی نظیر یوترن، خود را نسبت به رویکرد دلارزدایی دچار چالش می‌بیند، در مجموع اتفاق مثبتی خواهد بود. در همین راستا سراغ محسن شاطرزاده، سفیر اسبق ایران در برزیل رفتیم و پیرامون مباحث جهان چندقطبی و افول هژمونی ایالات‌متحده آمریکا گفت‌وگو کردیم.
وی طی این گفت‌وگو به ظرفیت بریکس و اهداف آن اشاره کرد و گفت: همه نخبگان اقتصادی معتقدند دهه آینده، دهه کشورهای جنوب است. موتور محرک اقتصاد دنیا در کشورهای جنوب خواهد بود. ضرورت توجه به همکاری‌های جنوب خیلی مهم است. برآوردی که می‌شود این است که کشورهای جنوب ۱۶ تریلیون دلار تجارت دارند، همچنین رشد اقتصادی بسیاری از این کشورها، نزدیک به 10 یا بالای 10 است، از این رو توجه به کشورهای جنوب، جدی است. متاسفانه در 10 سال گذشته توجه مفرطی به غرب و نگاه به غرب داشتیم و در همین راستا فرصت‌ها را از دست دادیم. الان ضرورت دارد حتما تغییر نگاه بدهیم.
بریکس مجموع ۵ کشور است که 40 درصد جمعیت دنیا را تشکیل می‌دهد، همچنین ۲۹ درصد مساحت کره زمین متعلق به این ۵ کشور است. جایگاه و وزن بریکس ویژه است. منتها آن چیزی که مهم‌تر از این جایگاه و وزن جهانی است، اهدافی است که بریکس برای آن تشکیل شده و این اهداف، مواردی است که عملا در نظم جدید جهانی مهم خواهد بود. بریکس نوک حمله نظام مقابل غرب یا آلترناتیو غرب است. وی افزود: در نهایت بریکس در مقابل نهادهای ساخته‌شده نظام غربی است. ۲ کشور از بریکس قدرت‌های جهانی هستند و ۳ کشور دیگر قدرت‌های منطقه‌ای‌اند. تمرکز بریکس بر این موارد است: ۱- بهبود روش‌های وضعیت اقتصادی جهان، 2- اصلاح نظام مالی در جهان برای نهادسازی، 3- برقراری روابط پولی و تجاری نزدیک با یکدیگر، 4- همکاری‌های ارزی و حذف دلار از معاملات بین خود (که 2 سال است شروع کرده‌اند)، 5- افزایش مبادلات تجاری و گسترش حجم تجارت، ۶- ایفای نقش موثرتر در امور اقتصادی جهان، 7- کاهش وابستگی به اروپا و آمریکا، 8- تاسیس بانک توسعه و ذخیره ارزی جنوب، 9- جایگزین کردن سیستم پیام‌رسان مالی سوئیفت با سیستم پیام‌رسان مالی بریکس.
همه این موارد برای کشوری مثل ایران که با تحریم‌های متعدد ایالات‌متحده دست و پنجه نرم کرده و در تکاپوی حذف دلار از مبادلات تجاری خود است، مهم تلقی می‌شود، چرا که بریکس به مثابه یک گروه اقتصادی، توان این را خواهد داشت که جمهوری اسلامی ایران را در این مسیر یاری رسانده و با سیستم‌های مالی مختص خود، افزایش مبادلات تجاری را برای ایران به همراه بیاورد.
موسسان بریکس، این موارد را به عنوان اهداف گروه مذکور معرفی کرده و بر اساس آن است که دست به ایجاد این نهاد زدند. همچنین با استفاده از پتانسیل کشورهای در حال توسعه برای تغییر مناسبات جهانی و عادلانه کردن این مناسبات دست به ایجاد بریکس زدند؛ دقیقا نقطه مقابل نظام‌سازی جریان غربی. همچنین کشورهای موسس بریکس در مقابل نهادهای پولی غربی، مثل بانک جهانی و صندوق بین‌الملل پول نهادسازی کرده و بانک توسعه و ذخیره ارزی جنوب را تشکیل دادند.
به طور قطع بریکس با توان اقتصادی‌ای که دارد، یک نظم جدید را در مقابل نظم غربی ایجاد خواهد کرد.
سفیر سابق ایران در برزیل تشریح کرد: در بریکس تقسیم کار نانوشته‌ای (البته قبل از عضویت آفریقای جنوبی) وجود دارد که مثلا چین کارخانه اقتصاد و تولید جهانی است. برزیل فروشگاه مواد غذایی جهانی است. هند ارائه‌دهنده خدمات اقتصاد جهانی است و روسیه پمپ بنزین جهانی است. به عبارتی اینها خود را مکمل همدیگر می‌دانند که تقسیم کار این کشورها در نظام اقتصادی بین‌الملل خواهد بود.
در حوزه سیاسی و بین‌المللی بریکس برای خودش اهدافی دارد که با رسالت‌های ما در انقلاب اسلامی مبنی بر مبارزه با سلطه و هرگونه رویکرد امپریالیستی همخوان است.
از این موارد می‌توان به: ۱- ایفای نقش موثر یاری رساندن به کشورهای در حال ورشکستگی، ۲- تاثیرگذاری مثبت بر بحران‌های اقتصادی و سیاسی مهم جهان که نمونه‌های آن در سوریه و افغانستان هست، ۳- نقش‌آفرینی در مسائل مهم جهان و تنش‌های منطقه‌ای مثل فلسطین، سوریه، سودان، عراق یا تحریم ایران، ۴- مخالفت با تحریم یکجانبه آمریکا علیه ایران که هیچ‌کدام از کشورهای بریکس قبول ندارند، ۵- مقابله با تسلط غرب بر نهادهای بین‌المللی، چه مالی و چه غیرمالی که عمدتا در آمریکا و اروپا هستند، ۶- مخالفت با یکجانبه‌گرایی آمریکا (این کشورها تنها تحریم‌های سازمان ملل را قبول دارند و به تحریم‌های آمریکا نه تنها وقعی نمی‌نهند، بلکه با آن مخالفت هم می‌کنند).
پس هم از لحاظ سیاسی و هم اقتصادی می‌توان عضویت در این گروه را مهم تلقی و پیوست آن با سیاست‌های چندجانبه‌گرایی دولت سیزدهم و آرمان‌های انقلاب اسلامی مبنی بر داشتن نگاه ضدسلطه و ایضا مبارزه با امپریالیسم را در راستای منافع ملی جمهوری اسلامی ایران تبیین کرد.