فوتبال پاکی با تقویم جلالی؟

شروين طاهري:

ذهنیتی که اغلب ما از فوتبال پاکستانی داریم، تقریبا شبیه همان ذهنیتی است که هر یک از ما کمابیش از فوتبال محلات داریم که این چندان هم بی‌راه نیست. چهره‌های آفتاب سوخته لاغر مردنی‌ای که ران‌ها و ساق‌هایشان برای ضربه زدن به توپ جان ندارند. بی‌رمق و بی‌نظم و بدقواره و بدرنگ، روی زمین‌های سنگلاخی یا چمن‌های استخوانی که اگر استخوان‌هایت را نشکنند شانس آورده‌ای و بیشتر شانس آورده‌ای اگر یکی از آن بمب‌های نحس طالبان کنار زمین منفجر نشوند.

فوتبال پاکستان هرگز به هیچ تورنمنت معتبری راه نیافته آن هم در حالی که یکی از قدیمی‌ترین فدراسیون‌ها را در آسیا (از دهه 1950 تاکنون) دارد و حتی تاریخ فوتبال انگلستان نام چند مهاجر پاکستانی را که با پای پرهنه روی چمن سبز جزیره فوتبال درخشیده‌اند به یاد می‌آورد. اما بزرگ‌ترین ستاره فوتبال ملی پاکستان یک استعداد معاصر متوسط و 24 ساله است به نام «زشان رحمان» که 5 ـ4 سال پیش از ترکیب فولام (و بعدتر برادفوردسیتی در لیگ یک) به سرزمین آبا و اجدادی‌اش آمد تا پیراهن بدرنگ تیم‌ملی پاکستان را به تن کند و البته به سرعت محو شد. همین! حالا همسایه شرقی ما چند صباحی است که ناامید از مربیان گمنام اروپایی (بویژه بریتانیایی‌ها) که هیچ تحولی در مستطیل‌های مخروبه نه چندان سبز پاکی‌ها پدید نیاوردند، به فوتبال ایرانی دل باخته و خاک فوتبالفارسی را سرمه چشمان خود ساخته. فوتبال کشوری که تا 4 دهه پیش در قالب جام‌های منطقه‌ای مثل جام اکو، حریف همیشگی فوتبال پاکستان بود، آن هم در درخشان‌ترین روزهایش، حالا در دوران نشیب، در روزهایی که تیم ملی ایران در حال تبدیل شدن به یک قدرت درجه دوم در آسیاست، ناگهان مورد توجه پاکی‌ها (لقب مردم پاکستان) قرار گرفته. پاکستانی‌ها برای ساختن پل پیروزی به فوتبال آینده دست تضرع به سوی همسایه‌ای دراز کرده‌اند که بزرگ‌ترین شکست تاریخ‌شان (1-9، تهران، مارس 1969) را رقم زده است. رویکردی که اگرچه برای ما عجیب به نظر می‌رسد ولی از نگاه «پیراهن سبزها» (لقب تیم ملی پاکستان) و شخص «فیصل صالح» رئیس فدراسیون بسیار هوشمندانه است. آنها با خودشان می‌گویند ما با زانو زدن جلوی شیرهای ایرانی پا به عرصه فوتبال بین‌المللی گذاشته‌ایم و حالا دست‌دراز کردن جلوی آنها خیلی محترمانه‌تر است. این دیدگاه چندان هم پرت نیست. در واقع پیش از آنکه دولتی مستقل به نام پاکستان به وجود بیاید، فدراسیون فوتبالی با نام پاکستان از ایران درخواست برگزاری یک بازی دوستانه را در ژانویه 1950 کرد، دیداری که به شکست 1-5 آنها در تهران انجامید. اما این شکست فرصتی بود برای اعلام حضور حکومتی جدید در قلمروي غربی شبه قاره هند به نام جمهوری اسلامی پاکستان که 6 سال بعد رسما برپا شد.

طبيب ايراني براي بيمار پاكي

پس از آنکه «اختر محی‌الدین» به دنبال 3 شکست پیاپی از مالدیو، هندوستان و نپال در مقدماتی جام قهرمانی فدراسیون‌های جنوب آسیای 2008 از سرمربیگری پاکستان بر کنار شد، طبق معمول فدراسیون فوتبال، دانش فنی پایین مربیان بومی را بهانه کرد تا در اقدامی ظاهراً رو به جلو یک مربی اتریشی گمنام (لابد از جنس برادر شارلاتان برانکو ایوانکوویچ) را احتمالا در ازای چند وعده غذای گرم به خدمت بگیرد اما پاکستانی‌ها با این اتریشی باز هم نتوانستند به چلنج کاپ (نسخه فقیرانه جام ملت‌های آسیا) و جام قهرمانی فدراسیون‌های جنوب آسیا (SAFF) راه یابند و باز هم مقابل مالدیو و امثالهم شکست خوردند تا اینکه طبق گزارش سایت ‌گل سرانجام یار احمدخان دبیرکل فدراسیون فوتبال پاکستان تصمیم گرفت یک مربی آسیایی به درد بخور استخدام کند تا بلکه در مقدماتی المپیک لندن 2012 کشورش را به نوایی برساند. شاید بدین‌خاطر که پاکی‌ها سومین اقلیت مهم بریتانیا محسوب می‌شوند و صعود فوتبال پاکستان به المپیک لندن برای جامعه پاکی‌ها معنادار خواهد بود. خود پاکستان تنها 2 مربی با مدرک A آسیا دارد که هر دوی آنها شاگردان مجید جلالی هستند که یکی‌‌شان سرمربی تازه برکنار شده، محی‌الدین است. در واقع 2 سال و اندی پیش (پاییز 1386) بود که مجید جلالی به عنوان مدرس رده‌بالای AFC راهی اسلام‌آباد شد تا برای پاکستانی‌ها کلاس بگذارد. او دوره‌های مربیگری
B , C و A کنفدراسیون آسیا را در مدت زمانی نزدیک به 2 هفته برای شاگردان پاکستانی‌اش تدریس کرد. از طرف دیگر فوتبال‌ندیده‌های پاکستانی پیش از آنکه از تئوری‌های آقا مجید شگفت‌زده شوند، مبهوت آموزه‌های مدرن فوتبال بودند که به زبان فارسی جلالی در محیط کلاس جاری می‌شد، زبانی که آنها خیلی خوب می‌شناسند و حالا سوال اینجاست که اقبال پاکستان به فوتبال در حال افول ایران را باید مدیون مجید جلالی باشیم یا علامه اقبال لاهوری؟ پيش از اين بيماران ايراني پيش طبيب هندي و پاكستاني مي‌رفتند و حالا اتفاقي معكوس در شرف وقوع است. اهالی مهجور و پرت‌افتاده فدراسیون فوتبال پاکستان که در تمام این سال‌ها بندرت تماسی درخور با چهره‌های فوتبال دنیا و حتی کشورهای در حال شکوفایی همسایه داشتند، مجید جلالی را موهبتی آسمانی پنداشتند. یک مرد دوست‌داشتنی و آرام با ذهن زیبای فوتبالي و در واقع آقا معلمی که بخوبی می‌داند چگونه شاگردانش را مجذوب خود کند. اینچنین شد که آنها صفات و ویژگی‌های آقا مجید را تماما به پای فوتبالفارسی نوشتند و یک دل نه صد دل به فوتبال ما دل باختند، فارغ از اینکه این طرف مرز بلوچستان، جلالی در فوتبال کشور خودش هم غریبه‌ای آشناست؛ یک مربی مریخی که معلوم نیست اخلاقیات و رویکردش به فوتبال را از کدام گوشه این مستطیل بی‌در و پیکر فوتبالفارسی به ارث برده است. هر چه بود آقا مجید قصه ما خوب می‌دانست چگونه میخ خود را در فدراسیون فوتبال پاکستان بکوبد. او فرصت را مغتنم شمرد و در روزهای بی‌تیمی مشتریانی پر و پا قرص برای خود دست و پا کرد طوری که پاکی‌ها چنان شیفته رفتار و گفتارش شدند که در پایان هفته اول اقامتش، پیشنهاد سرمربیگری تیم ملی فوتبال کشورشان را سر میز صبحانه او گذاشتند. البته پیشنهادی که دبیر فدراسیون فوتبال پاکستان آن را بالاترین رقم دستمزد یک مربی فوتبال در تاریخ فوتبال این کشور می‌دانست به قول جلالی به یک سوم دستمزد یک مربی تازه‌کار لیگ برتر ایران هم نمی‌رسید. اما آقا معلم پس از مشورت با یکی از دیپلمات‌های خبره در پاکستان شستش خبردار می‌شود که غائله طالبان در شبه قاره دوباره بالا می‌گیرد، پس با لبخندی دیپلماتیک و بدون آنکه جواب خاصی به یار احمد خان دبیر فدراسیون و کشته مرده خودش بدهد، جان شیرینش را بر می‌دارد و از سرزمین ترور و طالبان جان به در می‌برد و درست یک ماه پس از بازگشت او از پاکستان،
بی‌نظیر بوتو ترور می‌شود. اما تماس‌های او با مسؤولان فدراسیون پاکستان از بالاترین تا پایین‌ترین سطح ادامه می‌یابد. مثلا شخص فیصل صالح حیات که رئیس فدراسیون فوتبال پاکستان و یکی از دولتمردان بنام آنجاست، چندین بار با تلفن همراه آقا معلم تماس می‌گیرد و هر بار رقم و شرایط پیشنهاد را چرب‌تر می‌کند. البته مجید جلالی زمینه این توجه پاکستانی‌ها به چهره‌های ایرانی را نه فقط در فوتبال که در همه عرصه‌ها می‌داند. او همان زمان اقامتش در اسلام‌آباد گفته بود: «اینجا پاکستانی‌ها، ایرانی‌ها را حسابی تحویل می‌گیرند. حتی برسر هر کوی و خیابان پوستر‌های احمدی‌نژاد را می‌توان دید که آنها به زبان پشتویی خودشان او را «احمدی‌ نجات» می‌خوانند». بدین‌ترتیب مجیدجلالی با استفاده از نفوذش، برنامه‌اي پنهان و غیرمستقیم به یار احمدخان، دبیر فدراسیون فوتبال پاکستان ارائه کرد که حالا پاکی‌ها آن را مثل تقویم جلالی ما، اساس فعالیت‌های فوتبال‌شان قرار داده‌اند.

جلالی از همان زمان به دنبال این بود که یک مربی جوان و باانگیزه ایرانی را به جای خودش به نیمکت تیم‌ملی پاکستان بفرستد که گویا فردی بيكارتر از «هومن افاضلی» پیدا نکرد اما افاضلی هم آنقدر عاقل بود که وسط معرکه طالبان و آمریکا، به دنبال رویای فوتبال آرمانی‌اش نرود. در این مدت ارتباطات فوتبالی بین کانون مربیان فوتبال ایران به مدیریت مجیدجلالی و اهالی فوتبال پاکستان ادامه یافته و حتی گروه‌هایی از مربیان پاکی چند صباحی در خوزستان میهمان استقلال و فولاد اهواز شده‌اند اما بعید است به جز جلالی، منبع انگیزه بخش دیگری در فوتبال نه‌چندان پاک وطنی برای پابرجا نگاه‌داشتن تقویم جلالی در سرزمین پاکی‌ها وجود داشته باشد.