به گزارش وطن امروز، «سیدرضا قزوینی» پژوهشگر مسائل عراق در مورد خروج نیروهای نظامی ائتلاف بین‌المللی به رهبری آمریکا از عراق و این که این تحول از نظر سیاسی و امنیتی چه اهمیتی برای عراق دارد و آیا می‌توان آن را پایان یک دوره از حضور نظامی آمریکا در این کشور دانست؟ گفت: به طور طبیعی چنین اتفاقی می‌تواند نشانه توانمند شدن عراق و نیروهای مسلح آن در مواجهه با تهدیدات امنیتی باشد. علاوه بر اینکه عراق را یک گام به تثبیت حاکمیت خود نزدیک‌تر می‌کند.
وی با بیان این که طبیعتا این خروج هنوز به معنای توانمندی کامل عراق در پاسخ به تهدیدهای امنیتی و نظامی نیست، اظهار کرد: با خروج نیروهای نظامی رزمی آمریکا، گونه‌ای از حضور نظامی آمریکا به پایان رسید. آمریکا هنوز نیروهای نظامی در عراق در اختیار دارد که شاید تعداد آنها برای کسی آشکار نیست. علاوه بر اینکه تجهیزات پدافند هوایی آنها با اینکه از عراق خارج شده اما هنوز در پیرامون سفارت و کنسولگری در بغداد و اربیل هستند. در مجموع از حیث اینکه این خروج تابع توافق ۲۰۲۴ بوده اما نقش گروه‌های مقاومت را نیز نمی‌توان در تسریع و اجرای به موقع این خروج نادیده گرفت.
نظامیان آمریکایی در عراق
نفوذ امنیتی آمریکا ادامه دارد
قزوینی در پاسخ به این سوال که آیا خروج نیروهای آمریکایی از عراق به معنای پایان نقش و نفوذ واشنگتن در این کشور است، یا آمریکا در قالب همکاری‌های امنیتی، اطلاعاتی و مستشاری همچنان حضور و نفوذ خود را حفظ خواهد کرد؟ تصریح کرد: این خروج آمریکا در واقع، خروج ائتلاف بین المللی مبارزه با داعش به رهبری واشنگتن بوده است. چارچوب همکاری‌های، نظامی، اطلاعاتی و امنیتی دوجانبه واشنگتن و بغداد همچنان ادامه دارد. بخشی از این همکاری‌ها در چارچوب فروش تجهیزات نظامی و آموزش به نیروهای عراقی و همکاری‌های اطلاعاتی است.
وی افزود: تردیدی نیست که نفوذ و حضور در حوزه امنیتی و اطلاعاتی یک مزیت برای واشنگتن در مواجهه با ایران است و تمایلی به از دست دادن آن ندارد، بنابراین با خروج آمریکا، تنها شکل و مدل حضور متفاوت می شود.
نیروهای امنیتی عراق
نیروهای خارجی عامل نگرانی در عراق هستند نه ثبات
این کارشناس عراق در پاسخ به این سوال که با پایان مأموریت ائتلاف، آیا نیروهای امنیتی عراق از نظر توانمندی‌های نظامی، اطلاعاتی و مقابله با تهدیدات تروریستی، به‌ویژه داعش، آمادگی لازم برای تأمین امنیت کشور بدون حضور نیروهای خارجی را دارند؟ خاطر نشان کرد: نیروهای مسلح عراق در سال‌های اخیر به توانمندی‌های خوبی برای مواجهه با تهدیدات تروریستی رسیده‌اند. حضور الحشدالشعبی به عنوان یک نیروی رسمی اما عقیدتی، نیز بر قدرت نیروهای مسلح عراق افزوده است.
وی با بیان اینکه «وجود نیروهای خارجی در عراق بیش از آنکه عامل ایجاد امنیت بوده باشند عامل نگرانی است»، افزود: در موضوع داعش، خبرها و گزارش‌های منتشر شده مبنی بر پشتیبانی از آنها در برخی مناطق عملیاتی گویای همین است. به خاطر داشته باشیم که مقامات نظامی و سیاسی آمریکایی در ابتدای قدرت گیری داعش در عراق، مدعی شده بود که مبارزه با داعش در عراق و نابودی آن به حداقل ۱۰تا ۳۰ سال سال زمان نیاز دارد. در حالیکه نیروهای مسلح عراقی با اتکا به جوانان و فتوای مرجعیت و کمک‌های ایران در یک دوره حدودا سه ساله، پیروزی بر این گروه را جشن گرفتند.
این کارشناس مسائل عراق تاکید کرد: این ظرفیت و توانمندی در عراق کنونی موجود است به شرط آنکه عوامل زایشگر و انتقال دهنده ناامنی که اتفاقا بازیگران خارجی هستند خباثت به خرج ندهند.
«علی الزیدی» نخست‌وزیر عراق
بغداد در حالت توازن اجباری می‌ماند
قزوینی درباره تأثیر خروج آمریکایی‌ها بر موازنه سیاسی و امنیتی عراق و همچنین روابط بغداد با جمهوری اسلامی ایران و اینکه آیا می‌توان انتظار داشت همکاری‌های منطقه‌ای عراق در دوره جدید تقویت شود؟ تصریح کرد: همان طور که اشاره شد ، خروج نیروهای آمریکایی از عراق نفوذ واشنگتن را پایان نمی‌دهد، بلکه شکل آن را از حضور نظامی به اهرم‌های مالی، انرژی و سیاسی تغییر می‌دهد. درآمد نفت عراق در حساب بانک فدرال رزرو نیویورک نگهداری می‌شود و آمریکا با کنترل دسترسی به دلار و فشار بر بانک‌ها می‌تواند هزینه‌ی هر مسیر سیاسی را بالا ببرد. معافیت‌های واردات گاز و برق از ایران، حضور شرکت‌های آمریکایی در پروژه‌های نفت و برق، و تأثیرگذاری بر انتخاب نخست‌وزیر و تشکیل کابینه نیز این نفوذ را حفظ می‌کند.
وی با بیان این که «با این حال، کاهش حضور نظامی یک وزنه بازدارنده در برابر نفوذ تهران را کم می‌کند و این می‌تواند تأثیراتی در عرصه های نظامی و سیاسی بگذارد»، ادامه داد: از نظر امنیتی، ارتش عراق هنوز به پشتیبانی هوایی، اطلاعات و آموزش خارجی نیاز دارد و احتمال بازگشت تروریسم در مناطق مرزی و صحرایی بیشتر می‌شود. ممکن است جایگاه برخی گروه ها نیز تقویت شود که نگرانی‌هایی درباره‌ی انحصار سلاح در دست دولت ایجاد می‌کند. در نتیجه، بغداد در حالت توازن اجباری می‌ماند. نمی‌تواند از وابستگی انرژی و تجاری به ایران رها شود و توان تحمل فشار مالی آمریکا را هم ندارد. رابطه با ایران بعید است جدی‌تر بشود ولی کنترل‌شده خواهد بود و سقف آن را تحمل واشنگتن تعیین می‌کند.
رژه نیروهای عراقی پس از خروج آمریکا
آرایش امنیتی منطقه از حضور زمینی به بازدارندگی از راه دور منتقل می‌شود
کارشناس مسائل غرب آسیا در پاسخ به این پرسش که با توجه به تحولات منطقه و رقابت میان بازیگران مختلف، مهم‌ترین پیامد منطقه‌ای خروج نیروهای آمریکایی از عراق چیست و این تحول چه تأثیری بر آرایش امنیتی غرب آسیا خواهد داشت؟ گفت: خروج کامل نیروهای آمریکایی از عراق، که در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام شد، در میانه جنگ آمریکا با ایران رخ داده است. به اعتقادم مهم‌ترین پیامد منطقه‌ای آن این است که عراق از پایگاه نظامی آمریکا به حائل و میدان رقابت غیرمستقیم دو طرف جنگ تبدیل می‌شود. واشنگتن دسترسی عملیاتی، اطلاعاتی و هوایی نزدیک به ایران را از دست می‌دهد و باید بیشتر به اردن، خلیج فارس و ناوگان دریایی تکیه کند. این موضوع آرایش امنیتی منطقه را از حضور زمینی به بازدارندگی از راه دور می‌برد و به عربستان، امارات و اردن وزن بیشتری می‌دهد.
وی افزود: با این خروج نفوذ آمریکا پایان نمی‌یابد، بلکه از نظامی به مالی، انرژی و سیاسی تغییر می‌کند. کنترل درآمد نفت عراق در فدرال رزرو، معافیت‌های واردات انرژی از ایران، حضور شرکت‌های آمریکایی و تأثیر بر تشکیل دولت. در مقابل، گروه‌های هم‌پیمان ایران از خروج سود سیاسی می‌برند، هرچند نخست‌وزیر ظاهرا می‌خواهد از این خروج برای تضعیف گروه های مقاومت استفاده کند. بنابراین بغداد در توازن اجباری می‌ماند و رابطه‌اش با ایران در این سطح، ولی در سقفی خواهد بود که آمریکا تحمل می‌کند.
قزوینی خاطرنشان کرد: خطرها و تهدیدات جدی‌اند. خلأ اطلاعاتی و هوایی، بازگشت هسته های افراطی تروریستی. تضمین ۹۰ روزه آتش بس بین مقاومت و آمریکا هم موقتی است. اگر آتش‌بس برقرار شود، همکاری منطقه‌ای عراق تقویت می‌شود و اگر جنگ ادامه یابد، عراق دوباره صحنه فشار و تلاقی خواهد شد.