به گزارش وطن امروز، با اجرای قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول، ثبت ادعاهای مربوط به املاک به یکی از موضوعات مهم در فرایند ساماندهی مالکیت‌ها تبدیل شده است؛ موضوعی که قرار است در گام دوم سامانه، دامنه گسترده‌تری پیدا کند و امکان ثبت ادعاهای مختلف نسبت به املاک را فراهم کند.
در این مرحله، پرسش اصلی برای بسیاری از مالکان و مدعیان مالکیت این است که **چه کسی باید ادعای خود را در سامانه ثبت کند و چه کسی نیازی به این کار ندارد؟** پاسخ به این سؤال تا حد زیادی به وضعیت سند ملک و نام دارنده سند بستگی دارد.
اعظم قویدل، سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، درباره جزئیات گام دوم این سامانه توضیح داد: «در گام دوم، همه کسانی که ادعای مالکیت نسبت به عین ملک، منافع بیش از دو سال، حق انتفاع بیش از دو سال و حقوق ارتفاقی نسبت به املاک دارند، می‌توانند ادعای خود را درج کنند.»
به گفته وی، این امکان محدود به املاک فاقد سند نیست و ادعاهای مربوط به املاکی که دارای سند مالکیت نیز هستند، در شرایط مشخص قابل ثبت خواهد بود.
اما نکته مهم اینجاست که هر دارنده سندی ملزم به ثبت دوباره ادعای مالکیت خود نیست. اگر سند ملک از ابتدا به نام خود فرد صادر شده باشد، مالکیت وی از سوی دولت تثبیت شده و دیگر نیازی به ثبت ادعا در سامانه وجود ندارد.
قویدل در توضیح این موضوع گفت: «اگر کسی به نام خودش سند مالکیت دارد، نیازی به درج ادعا در سامانه ندارد؛ چه سند سبز و چه سند زرد به نام خودش باشد.»
برای مثال، فردی را در نظر بگیرید که خانه یا زمین کشاورزی خود را دارای سند مالکیت به نام خودش دارد. در این حالت، مالکیت وی از طریق سند رسمی تثبیت شده است و ثبت ادعای مجدد در سامانه موضوعیتی ندارد.
اما وضعیت زمانی متفاوت می‌شود که فرد برای ملکی که سند ندارد، مدعی مالکیت باشد یا سند موجود به نام شخص دیگری صادر شده باشد. در این شرایط، فردی که خود را مالک می‌داند و برای ادعای خود مستندات دارد، باید ادعای خود را در سامانه ثبت کند.
سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور با اشاره به همین تفاوت تأکید کرد: «زمانی باید ادعا درج کنم که یا این ملک فاقد سند مالکیت است یا اگر سند مالکیت دارد، به نام شخص دیگری است و من با مستنداتی که دارم ادعای مالکیت نسبت به این ملک را دارم.»
بنابراین، ملاک اصلی برای ثبت ادعا، صرفاً داشتن یا نداشتن سند نیست؛ بلکه باید دید سند ملک به نام چه کسی است و فرد مدعی چه وضعیتی نسبت به آن ملک دارد. اگر سند رسمی ملک به نام خود فرد باشد، نیازی به ثبت ادعا نیست؛ اما در ملک فاقد سند یا ملکی که سند آن به نام شخص دیگری است، فرد مدعی می‌تواند با اتکا به مستندات خود، ادعایش را در سامانه ثبت کند.
در گام دوم سامانه، علاوه بر ادعای مالکیت نسبت به خود ملک، ادعا درباره منافع بیش از دو سال، حق انتفاع بیش از دو سال و حقوق ارتفاقی نیز پیش‌بینی شده است؛ موضوعی که دامنه استفاده از سامانه را نسبت به مرحله نخست گسترده‌تر می‌کند و به گفته قویدل، امکان ثبت ادعاهای مرتبط با طیف بیشتری از حقوق ملکی را فراهم خواهد کرد.