حسین کیامنش: اظهارات دیروز سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی درباره برداشته شدن محدودیت برد موشک‌های ایران را باید فراتر از یک خبر معمول نظامی ارزیابی کرد؛ اظهاراتی که در کنار دستورهای اخیر فرمانده معزز کل قوا، از تغییر در یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های دکترین دفاعی جمهوری اسلامی ایران حکایت دارد.
سردار حسین محبی روز گذشته در حاشیه نشست خبری هفته هوافضای سپاه، در پاسخ به پرسشی درباره احتمال رفع محدودیت برد موشک‌های ایران اظهار کرد: «این محدودیت برای ما برداشته شده است اما باید در عمل از این قابلیت‌ها رونمایی کنیم و پیش از آن نباید صرفا شعار بدهیم، چرا که وظیفه ما این است که توانمندی‌های خود را در میدان عمل نشان دهیم».
در واقع، سخنان وی را می‌توان نشانه‌ای از ورود یک تصمیم راهبردی به مرحله اجرایی دانست؛ تصمیمی که پیش‌تر در مواضع رهبر انقلاب اسلامی درباره ضرورت تغییر محاسبات بازدارندگی ایران و کنار گذاشتن محدودیت‌های جغرافیایی در پاسخ به تهدیدات دشمنان مورد تأکید قرار گرفته بود.
تنها چند روز پیش از این اظهارات، حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدمجتبی خامنه‌ای در دیدار فرماندهان ارشد نیروهای مسلح، «آمادگی رزمی هوشمندانه برای مقابله پرقدرت با دشمنان» را از الزامات تحقق «بازدارندگی حداکثری» دانستند و مقرر فرمودند هر سطح و نوعی از تهدید باید با پاسخ فوری، اثرگذار و «بدون محدودیت جغرافیایی» مواجه شود. این یعنی هر نقطه‌ای که در شکل‌گیری، پشتیبانی یا اجرای یک تهدید علیه امنیت ملی ایران نقش داشته باشد، می‌تواند در محاسبات دفاعی کشور قرار بگیرد.
پایان محدودیت ۲ هزار کیلومتری
طی سال‌های گذشته، برد موشک‌های بالستیک ایران در محدوده حداکثر ۲ هزار کیلومتر تعریف می‌شد؛ محدودیتی که نه ناشی از فقدان اراده یا نبود دانش فنی برای توسعه توان موشکی، بلکه حاصل یک تصمیم آگاهانه در سطح عالی فرماندهی کشور بود.
این موضوع نخستین‌بار به شکل صریح خرداد سال ۱۴۰۰ در جریان انتشار بخش‌هایی از مستند چند قسمتی «غیررسمی» آشکار شد. در یکی از قسمت‌های این مستند که حاوی تصاویری از دیدارهای رهبر شهید انقلاب اسلامی با فعالان و مسؤولان حوزه‌های مختلف بود و برخی از این تصاویر برای نخستین‌بار منتشر می‌شد، ایشان درباره محدودیت برد موشک‌های بالستیک ایران توضیحاتی فرمودند.
حضرت امام شهید خامنه‌ای در آن بخش از مستند تصریح کردند: «من مانع شدم موشک‌های بالستیک با برد بیش از 2 هزار کیلومتر بسازند». هنگامی که یکی از حاضران درباره علت این تصمیم پرسید، ایشان در پاسخ فرمودند: «علتی دارد. اون‌ها هم از دست من شکایت دارند و گله‌مند هستند که فلانی مانع شده».
در ادامه همین توضیحات نیز روشن شد مجموعه‌های نظامی و متخصصان موشکی کشور در مقاطعی برنامه‌هایی برای توسعه موشک‌های بالستیک با برد ۴ تا ۵ هزار کیلومتر داشته‌اند اما با دستور فرمانده شهید کل قوا، این برنامه‌ها از حیث برد در سقف ۲ هزار کیلومتر متوقف شده بود.
تصاویر مربوط به این فرمایشات امام شهید انقلاب اسلامی، به دیداری در اواخر سال ۹۷ بازمی‌گشت؛ یعنی تصمیم محدودکننده برد موشک‌ها دست‌کم 3 سال پیش از انتشار عمومی این تصاویر اتخاذ شده بود.
در همین حال، بررسی سابقه برنامه موشکی ایران نشان می‌دهد بحث توسعه برد موشک‌ها موضوعی تازه در محافل نظامی کشور نبوده است. سردار سرلشکر شهید دکتر حسن طهرانی‌مقدم، پدر صنعت موشکی ایران، سال‌ها پیش از انتشار آن مستند نیز در اظهاراتی درباره افق توسعه توان موشکی کشور تأکید کرده بود: «مرزی برای برد موشک‌های زمین به زمین وجود ندارد».
شهید طهرانی‌مقدم 15 سال پیش در چنین روزهایی - ۲۱ آبان ۹۰ - به شهادت رسید، بنابراین اظهارات وی، همچنین فرمایشات بعد رهبر شهید انقلاب اسلامی درباره برنامه‌هایی که برای دستیابی به بردهای ۴ تا ۵ هزار کیلومتری وجود داشته، نشان می‌دهد توسعه برد موشک‌ها از سال‌ها پیش در افق فنی و مطالعاتی صنعت موشکی کشور قرار داشته و چه بسا منجر به نتیجه هم شده باشد.
به عبارت دیگر، سقف ۲ هزار کیلومتر یک انتخاب و محدودیت سیاستی در سطح فرماندهی کشور بود، نه سقف ظرفیت‌های فنی قابل تصور در صنعت موشکی ایران.
وقتی مختصات تهدید تغییر می‌کند
تعیین سقف ۲ هزار کیلومتری برای موشک‌های ایران را باید در چارچوب شرایط و محاسبات امنیتی سال‌های گذشته ارزیابی کرد. در آن مقطع، جمهوری اسلامی با وجود برخورداری از ظرفیت‌های قابل توجه موشکی، ضرورتی برای گسترش برد این تسلیحات به محدوده‌های بسیار دورتر احساس نمی‌کرد. بخش عمده تهدیدات مستقیم علیه ایران در محدوده جغرافیایی غرب آسیا و به طور خاص سرزمین اشغالی قرار داشت و توان موشکی موجود نیز امکان هدف قرار دادن مراکز نظامی، زیرساخت‌های راهبردی و مواضع رژیم را فراهم می‌کرد اما امروز مختصات امنیتی ایران با گذشته تفاوت اساسی کرده است. جمهوری اسلامی ایران در کمتر از یک سال، 2 جنگ تمام‌عیار را با آمریکا و رژیم صهیونیستی پشت سر گذاشت. علاوه بر این، احتمال تکرار تجاوز نظامی آمریکا و رژیم علیه ایران همچنان وجود دارد و در چنین شرایطی، بازدارندگی نمی‌تواند صرفا بر اساس الگوی پیشین و با محدودیت‌های گذشته تعریف شود.
به همین دلیل، تأکید اخیر رهبر انقلاب اسلامی بر ضرورت پاسخ فوری و اثرگذار بدون محدودیت جغرافیایی را باید در امتداد همین تغییرات راهبردی تحلیل کرد. در واقع، وقتی دشمن از فاصله‌های بسیار دور و با استفاده از شبکه گسترده پایگاه‌ها، فرودگاه‌ها، مراکز فرماندهی، سامانه‌های اطلاعاتی و خطوط پشتیبانی به ایران حمله می‌کند، محدود کردن پاسخ به چند نقطه مشخص در جغرافیای منطقه، لزوما با منطق بازدارندگی حداکثری سازگار نیست.
در جنگ اخیر، علاوه بر پایگاه‌های آمریکا در منطقه، زیرساخت‌ها و امکانات نظامی آن کشور در نقاطی خارج از غرب آسیا نیز در زنجیره پشتیبانی عملیات علیه ایران نقش داشتند. بخشی از ظرفیت‌های لجستیکی، سوخت‌رسانی، جابه‌جایی تجهیزات و پشتیبانی پروازی ارتش تروریست آمریکا از طریق تأسیسات و پایگاه‌هایی تأمین می‌شد که در اروپا و دیگر مناطق دوردست مستقرند.
در ارتباط با پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه غرب آسیا، وضعیت تا حد زیادی روشن است. تمام این پایگاه‌ها در محدوده برد موشک‌های بالستیک ایران قرار دارند و تجربه جنگ اخیر نیز نشان داد تهران از توانایی هدف قرار دادن آنها برخوردار است. در جریان این جنگ، پایگاه‌های آمریکا در بحرین، قطر، کویت، امارات، اردن، سعودی و دیگر نقاط منطقه بارها هدف حملات موشکی و پهپادی ایران قرار گرفت.
ابعاد خسارات وارده به این تأسیسات به مراتب گسترده‌تر از چیزی بود که در روزهای نخست جنگ در رسانه‌های غرب بازتاب یافت. در همین رابطه، خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی که 9 آبان بر مبنای بررسی تصاویر ماهواره‌ای منتشر کرد، از بیش از ۱۱۵ حمله موشکی و پهپادی ایران به ۲۶ پایگاه و محل استقرار تجهیزات نظامی آمریکا در منطقه خبر داد. این گزارش نشان می‌داد حملات ایران ابتدا سامانه‌های هشدار زودهنگام و پدافند هوایی را هدف قرار داده و سپس سراغ آشیانه‌های هواپیما، انبارها، تأسیسات سوخت، تجهیزات ارتباطی و محل استقرار تروریست های نظامی آمریکایی رفته است. ای‌پی همچنین از خسارات میلیارددلاری و تخلیه بخش قابل توجهی از تجهیزات نظامی آمریکا از منطقه خلیج فارس خبر داد.
در تمام سال‌های گذشته، ایران با وجود برخورداری از دانش و ظرفیت فنی برای توسعه موشک‌های دوربرد، دامنه تهدیدات موشکی خود را به اروپا گسترش نداده بود. سقف ۲ هزار کیلومتر به این معنا بود که بسیاری از تأسیسات نظامی آمریکا در اروپا و بخش‌هایی از زیرساخت‌های پشتیبانی آن کشور خارج از محدوده برد اعلام‌شده موشک‌های بالستیک ایران قرار می‌گرفت اما جنگ اخیر نشان داد فاصله جغرافیایی اروپا از ایران لزوما به معنای دست نداشتن کشورهای آن قاره در جنگ تجاوزکارانه علیه ایران نیست. در جریان این جنگ، برخی کشورهای اروپا از جمله انگلیس، فرانسه، پرتغال، رومانی و یونان با فراهم کردن امکانات و زیرساخت‌های خود برای پشتیبانی از عملیات نظامی آمریکا، عملا در زنجیره پشتیبانی ارتش تبهکار آمریکا برای پیشبرد این جنگ قرار گرفتند.
ایران در سال‌های گذشته تلاش کرده بود دامنه تقابل نظامی خود را به مکان‌های مشخصی محدود کند اما جنگ اخیر نشان داد دشمن چنین محدودیتی برای خود قائل نیست. اکنون نیز با توجه به تهدیدهای مستمر آمریکا و رژیم اشغالگر قدس، تهران تأکید دارد در صورت تکرار تجاوز، پاسخ آن تابع ملاحظات جغرافیایی پیشین نخواهد بود.
شاید دیگو گارسیا
اما برداشته شدن محدودیت برد موشک‌های ایران، یک پیام راهبردی دیگر نیز می‌تواند داشته باشد؛ پیامی که مشخصا متوجه یکی از مهم‌ترین و دوردست‌ترین پایگاه‌های نظامی آمریکا در اقیانوس هند است: پایگاه مشترک آمریکا و انگلیس در جزیره دیگو گارسیا.
این جزیره ۴ هزار کیلومتر با سواحل ایران فاصله دارد. دیگو گارسیا صرفا یک پایگاه هوایی معمول نیست، بلکه یکی از مهم‌ترین مراکز راهبردی آمریکا برای اجرای عملیات نظامی در غرب و جنوب آسیا به شمار می‌رود.
این پایگاه به دلیل برخورداری از باند پروازی مناسب برای هواپیماهای سنگین و بمب‌افکن‌ها، ظرفیت پذیرش و پشتیبانی از هواپیماهایی نظیر بمب‌افکن‌های «بی 2» را دارد. همچنین امکانات بندری آن امکان استقرار و پشتیبانی از شناورهای بزرگ نظامی و ناوگروه‌های آمریکایی را فراهم می‌کند.
در اولین روزهای جنگ سوم تحمیلی، پس از آنکه حملات ایران به تأسیسات پشتیبانی نیروی دریایی آمریکا در بحرین خسارات گسترده‌ای وارد کرد، دیگو گارسیا جایگزین پشتیبانی لجستیکی از ناوگان دریایی آمریکا در منطقه شد.
اکنون که سخنگوی سپاه رسما از برداشته شدن محدودیت برد موشک‌های ایران خبر داده، یکی از پیام‌های قابل برداشت از این تحول آن است که آمریکا دیگر نمی‌تواند با اتکا به فاصله جغرافیایی دیگو گارسیا، این پایگاه را یک عقبه امن برای عملیات نظامی علیه ایران تصور کند، به‌‌ویژه آنکه فاصله ۴ هزار کیلومتری این پایگاه از ایران، همان محدوده‌ای است که در صورت عملیاتی شدن موشک‌های بالستیک دوربردتر، می‌تواند در محاسبات جدید دفاعی کشور اهمیت پیدا کند.
رضایی به آمریکا: جنگ را شروع کنید، با پاسخ ویرانگر روبه‌رو خواهید شد
دبیر شورای عالی امنیت ملی به تروریست‌های آمریکایی گفت: شما جنگ و انتخابات را باختید. سردار سرلشکر محسن رضایی خطاب به دولت تروریست آمریکا به سرکردگی ترامپ جنایتکار اظهار کرد: شما جنگ و انتخابات را باختید. ونس شکست را پذیرفته، روبیو به سوی در خروج در حرکت است، هگست دارد برکنار می‌شود و فرمانده سنتکام اکنون به یک پادکستر تبدیل شده است.
وی هشدار داد: پس ما باید این پیام خود را دقیقا به چه کسی در واشنگتن ارسال کنیم؟! جنگ را شروع کنید، با پاسخ ویرانگر روبه‌رو خواهید شد.
با برداشته‌شدن محدودیت برد موشک‌های بالستیک، ایران آماده شلیک به جغرافیای نامحدود در جنگ احتمالی آینده است
پاسخ بلندتر
ارسال نظر
پربیننده