به گزارش وطن امروز؛ گرچه مأموریت تشکیل کابینه جدید اسرائیل به گادی آیزنکوت محول شده، اما مسیر فراروی او همچنان پر از مانع است. این امر ناشی از اختلافات داخلی و محاسبات متناقض در اردوگاه مخالفان بنیامین نتانیاهو است.
در همین حال، این احتمال جدی وجود دارد که نتانیاهو با بهره‌برداری از مسائل امنیتی، سعی کند رقبای خود را تضعیف کرده و تلاش‌ها برای کنار زدنش را ناکام بگذارد.
مأموریت دشوار آیزنکوت
روزنامه لبنانی الاخبار امروز با انتشار یادداشتی در این خصوص نوشت که مأمور شدن رئیس حزب «یشار» به تشکیل کابینه، به این معنا نیست که راه برای او هموار شده تا این مأموریت را به انجام برساند. میان این مأموریت و تشکیل کابینه، مسیری دشوار قرار دارد که تناقضات اردوگاه رقبای بنیامین نتانیاهو، تلاقی منافع و محاسبات حزبی و نیز نیاز به تفاهم با طرف‌هایی که برخی‌شان از نشستن با یکدیگر در یک ائتلاف واحد خودداری می‌کنند، آن را رقم می‌زند.
در کنار این موانع، خود نتانیاهو ایستاده است که انتظار می‌رود از کارتهای خود، از جمله کارت امنیتی، برای ناکام‌گذاشتن تلاش‌های آیزنکوت و تغییر مواضع در «کنست» به‌گونه‌ای که بقای او در قدرت را ممکن کند، استفاده کند.
چرخش نسبی در اردوگاه مخالفان نتانیاهو
با این حال، تحولات روزهای اخیر از تغییری نسبی در رویکرد اردوگاه رقبای نتانیاهو نسبت به شرایط تشکیل کابینه خبر می‌دهد و به نظر می‌رسد تمایل بیشتری برای تعدیل مواضع و عقب‌نشینی از برخی «خطوط قرمز» پیشین وجود دارد؛ به‌ویژه از سوی آویگدور لیبرمن، رهبر حزب «اسرائیل خانه ما»، که آمادگی خود را برای گفت‌وگو و مصالحه با احزاب حریدی (یهودیان ارتدوکس افراطی) ابراز کرده است.
این تحول بازتاب درک فزاینده‌ای در میان سران اردوگاه مخالفان نتانیاهو است از این که فرصت فراهم‌شده برای برکناری نتانیاهو ممکن است تکرار نشود، خصوصاً اگر تلاش کنونی به انتخابات جدید منجر شود که در آستانه آن، او برای ماه‌های دیگری در رأس دولت انتقالی باقی خواهد ماند و این امکان را خواهد داشت که از موقعیت و اختیارات خود برای تغییر شرایط سیاسی‌ای که به از دست دادن اکثریت او انجامید، استفاده کند.
سناریوهای تشکیل کابینه به ریاست آیزنکوت
در این راستا، سناریوهایی برای تشکیل کابینه به ریاست آیزنکوت طرح شده، از جمله، تشکیل «دولت اقلیت» که بر حمایت احزاب عربی از خارج از ائتلاف تکیه دارد، گزینه‌ای که همچنان میان احزاب یهودی در اردوگاه مخالف نتانیاهو محل اختلاف است.
همچنین احتمال تشکیل ائتلافی که احزاب «حریدی» را در بر گیرد و اکثریت ۶۱ عضو «کنست» را بدون نیاز به آرای عرب تضمین کند، مطرح است.
در همین حال، امکان انشعاب اعضایی از حزب «لیکود» و پیوستن آنان به «اردوگاه تغییر» نیز سخن گفته می‌شود، هرچند تحقق فوری آن دشوار به نظر می‌رسد.
با توجه به تعدد دشواری‌هایی که بر سر راه هر یک از این سناریوها قرار دارد، آیزنکوت بر ضرورت تشکیل «دولت اضطراری ملی» تاکید کرد که شرایط استثنایی اسرائیل را در ابعاد امنیتی، سیاسی و اجتماعی در نظر بگیرد و برای آن امتیازهای متقابلی داده شود که تا همین اواخر غیرممکن به نظر می‌رسید.
عامل امنیتی؛ کارت نتانیاهو برای برهم‌زدن بازی
با این حال، پرسش همچنان باقی است، این که، نتانیاهو برای کارشکنی در مسیر تشکیل کابینه به رهبری آیزنکوت _ به‌ویژه با بهره‌گیری از عامل امنیتی _چه اقداماتی ممکن است انجام دهد؟
نتانیاهو حتی در سایه «دولت انتقالی» اختیارات گسترده‌ای در اداره امور امنیتی و اتخاذ تصمیم‌های سیاسی مرتبط با آن حفظ می‌کند و همین امر گزینه تشدید نظامی را برای او در دسترس قرار می‌دهد تا مسیر بحران سیاسی را تغییر دهد.
این احتمال محدود به ایجاد رویارویی‌ای نیست که مستقیماً به تشکیل «دولت وحدت ملی» به ریاست نتانیاهو یا با مشارکت او بینجامد، بلکه سناریوی کمتر مستقیمی را نیز در بر می‌گیرد؛ سناریویی که بر پایه ایجاد شرایط امنیتی و سیاسی استوار است تا دشواریِ تفاهم میان مخالفان او را افزایش دهد.
زیرا تشدید تنش، به‌ویژه اگر به یک رویارویی گسترده در یکی از جبهه‌های حساس یا در چندین جبهه به‌طور همزمان بدل شود، می‌تواند احزابِ خواهان برکناری نتانیاهو را با تناقضات بیشتری روبرو کند، اختلافاتِ در حال حل‌وفصل را دوباره زنده کند یا آن‌ها را با گزینه‌هایی مواجه سازد که دستیابی به توافق درباره آن‌ها دشوار است.
محدودیت‌های نتانیاهو برای آغاز جنگی گسترده
با این حال، چنین رویارویی‌ای نمی‌تواند جز در قالب جنگی گسترده باشد و این چیزی نیست که نتانیاهو به‌تنهایی درباره آن تصمیم بگیرد. محدودیت‌ها در اینجا تنها به عوامل داخلی مربوط نمی‌شود، هرچند این عوامل، از جمله موضع نهاد نظامی و تمایل آن به ورود به رویارویی همه‌جانبه‌ای که ناشی از ضرورت‌های فوری امنیتی یا تهدیدهای واقعی نباشد، قطعاً وزن قابل‌توجهی دارند. فراتر از این، محاسبات طرف آمریکایی نیز مطرح است؛ محاسباتی که نتانیاهو نمی‌تواند تضمین کند با دیدگاه‌های خودش همسو باشد.
از سوی دیگر، این فرض که رویارویی نظامی باعث شود نیروهای سیاسی دور محور نتانیاهو متحد شوند، به‌هیچ‌وجه قطعی نیست. و ممکن است همین عامل امنیتی که او برای متزلزل کردن مخالفانش می‌خواهد از آن استفاده کند، برعکس عمل کند و به عاملی برای شتاب بخشیدن به توافق‌های میان آن‌ها و کنار گذاشتن اختلافاتشان تبدیل شود؛ امری که احتمالاً به تشکیل کابینه‌ای جدید و کنار زدن نتانیاهو از قدرت می‌انجامد.
در مجموع، در حالی که به‌کارگیری عامل امنیتی با موانع بسیاری در داخل و خارج روبه‌روست و علاوه بر آن کنترل نتایج آن دشوار است، عامل تعیین‌کننده در تعیین جهت بحران سیاسی اسرائیل، مسیر مذاکرات تشکیل کابینه و میزان توانایی آیزنکوت در تولید توافق‌ها در داخل اردوگاه خود و با طرف‌هایی از خارج آن باقی می‌ماند.
یا این پویایی‌ها در تأمین اکثریت لازم برای دولتی جدید موفق می‌شوند، یا متوقف می‌شوند و اسرائیل به گزینه انتخابات زودهنگام باز می‌گردد که به نوعی به معنای تمدید بقای نتانیاهو در قدرت است.