کاخ سفید دو پاره

گروه بین‌الملل: تنها یک روز پس از انتشار گزارش روزنامه آمریکایی وال‌استریت ژورنال درباره احتمال ورود «جی‌‌دی ونس» معاون رئیس‌جمهور آمریکا به مذاکرات مستقیم با ایران، دونالد ترامپ مسیر دیپلماسی با تهران را دستخوش تغییر و تحولاتی قرار داد و معاون خود را از پرونده مذاکرات با ایران کنار زد. 
به گزارش «وطن امروز» پیش از آنکه ونس از مذاکرات با تهران از سوی ترامپ کنار زده شود، وال‌استریت ژورنال در گزارشی به نقل از مقام‌های آمریکا نوشته بود معاون رئیس‌جمهور آمریکا در حال بررسی دیدار مستقیم با ژنرال «محسن رضایی» دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران برای دستیابی به توافقی با هدف پایان دادن به جنگ است. ماموریت ترامپ برای ونس درباره مذاکره با ایران که از سوی مقامات آمریکا هم تایید شده بود اما خیلی زود متوقف شد و ترامپ با یک پیام صریح، مأموریت ونس را تغییر داد. وی در شبکه اجتماعی تروث‌سوشال با انتقاد از تلاش‌های دیپلماتیک در مواجهه با ایران خطاب به معاونش نوشت: «ما به توافق با ایران نیاز نداریم». ترامپ سپس از ونس خواست تمام تمرکز خود را به مبارزه با آنچه فساد و جرائم گسترده در ایالت‌ها و شهرهای تحت مدیریت دموکرات‌ها خواند، اختصاص دهد. 
این دستور کوتاه ترامپ به معنای کاهش و محدود کردن تمرکز ونس از یکی از مهم‌ترین پرونده‌های سیاست خارجی آمریکا به یک مأموریت سیاسی و داخلی است. 
صرف نظر از اینکه کنار زدن ونس در پرونده ایران از سوی ترامپ نشانه‌ای از بلاتکلیفی ترامپ در مواجهه با ایران است، نکته مهم‌تر این است که کنار زدن ونس از مذاکره با ایران اختلافات پشت پرده در دولت تروریست آمریکا درباره ایران را روی صحنه آورد و آن را علنی کرد. رویترز هم در گزارشی نوشت کنار گذاشتن ونس از پرونده ایران فقط یک جابه‌جایی تشکیلاتی در دولت آمریکا نیست، بلکه نشانه‌ای از تشدید اختلافات در کاخ سفید بر سر چگونگی پایان دادن به جنگ، مذاکره با تهران و حفظ فشار نظامی و اقتصادی بر ایران است. 
وال‌استریت ژورنال هم گزارش داد پیش از آنکه ترامپ معاون خود را از پرونده ایران کنار بزند، ونس در عمل در حال تبدیل شدن به چهره اصلی دیپلماسی آمریکا در پرونده ایران بود و این مأموریت می‌توانست جایگاه استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ترامپ را در مذاکرات تحت‌ تأثیر قرار دهد و در همین شرایط شاید رقابت‌های داخلی در دولت ترامپ باعث شد ترامپ ونس را کنار بزند.

علنی شدن اختلاف ترامپ با ونس
چرخش آشکار مواضع ترامپ در قبال مسیر دیپلماسی با ایران و به حاشیه راندن ونس، آن هم در شرایطی که جنگ علیه ایران به یکی از عوامل اصلی شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان تبدیل شده، از تشدید اختلافات اعضای دولت با شخص ترامپ بر سر چگونگی پایان دادن به جنگ حکایت دارد؛ اختلافی که اکنون حتی به کنایه زدن ترامپ به معاونش منجر شده و سرکرده دولت تروریست آمریکا خواستار تغییر تمرکز معاونش از مسائل ایران به مسائل داخلی آمریکا شده است. 
در واقع باید در نظر داشت کنار زدن ونس در شرایطی اتفاق افتاد که او پس از شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای، جنگ علیه ایران را یکی از عوامل اصلی این شکست معرفی کرد. وی در پیامی در ایکس نوشت: دلیل شکست ما جنگ علیه ایران بود. او همچنین با اشاره به از دست رفتن اکثریت جمهوری‌خواهان در سنا، این پرسش را مطرح کرد: هزینه سیاسی و اقتصادی جنگ ارزش چنین شکستی را داشت؟ ونس در این واکنش به‌صراحت عملکرد ترامپ را در به راه انداختن جنگ علیه ایران نقد کرد و اگرچه ترامپ در آن زمان و به ظاهر از انتقاد ونس استقبال کرد اما اکنون به نظر می‌رسد با کنار زدن وی، خشم خود از موضع‌گیری معاونش را نشان داده است. 
البته ونس از مدت‌ها پیش نسبت به مداخلات نظامی خارجی آمریکا موضع محتاطانه‌تری داشت و اکنون جنگ علیه ایران به یکی از مهم‌ترین نقاط اختلاف او با ترامپ تبدیل شده است. 
گزارش واشنگتن‌پست نیز وجود اختلاف در داخل دولت آمریکا بر سر مسیر آینده جنگ ضد ایران را تایید می‌‍‌کند. این گزارش می‌افزاید جی‌دی ونس، استیو ویتکاف و جرد کوشنر از حامیان پیگیری توافق برای پایان دادن به جنگ معرفی شده‌اند. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا و پیت هگست، وزیر جنگ هم در موضعی متفاوت از ادامه فشار بر ایران حمایت می‌کنند و استفن میلر، رئیس دفتر کاخ سفید نیز بنا بر این گزارش از حامیان حفظ محاصره دریایی ایران تا زمان عقب‌نشینی تهران است؛ عقب‌نشینی‌ای که رخ نداده و شکاف در دولت ترامپ را تشدید کرده است. 
وال‌استریت ژورنال در این ارتباط نوشت این اختلافات بیش از هر چیز نشان می‌دهد در دولت ترامپ بر سر این پرسش اساسی که آیا آمریکا باید با توافق از جنگ خارج شود یا با ادامه محاصره و فشار نظامی؛ اجماع نظر وجود ندارد و هر کس ساز خودش را می‌زند.

سردرگمی اعراب از اختلافات داخلی کاخ سفید
اختلافات داخلی دولت ترامپ بر سر ایران و کنار زدن ونس از مسیر مذاکرات با ایران حتی کار را به جایی رسانده که واشنگتن‌پست در تحلیل این تصمیم تأکید کرد عقب‌نشینی ترامپ از مسیر مذاکرات، کشورهای عرب منطقه را نیز با سردرگمی مواجه کرده است. بر اساس این گزارش، کشورهای حوزه خلیج فارس در هفته‌های گذشته برای زنده نگه داشتن مذاکرات از طریق ونس تلاش کرده‌ بودند، زیرا ادامه جنگ و محاصره دریایی می‌تواند امنیت کشتیرانی و بازار انرژی را با بحران بیشتری مواجه کند ولی کنار زدن ونس باعث شد اکنون مقامات عرب سردرگم باشند که درباره مذاکره با ایران در دولت آمریکا با چه کسی طرف خواهند بود و چه کسی حرف از دیپلماسی خواهد زد؟ 
«الکس واتانکا» پژوهشگر ارشد مؤسسه خاورمیانه در واشنگتن در گفت‌وگو با واشنگتن‌پست هشدار داد ادامه وضعیت موجود، کشورهای منطقه و اقتصاد جهان را در بلاتکلیفی قرار می‌دهد، چون وضعیت دولت ترامپ با این جابه‌جایی‌ها مشخص نیست. او همچنین این وضعیت را به سود ایران ارزیابی کرد، زیرا کشورهای منطقه ناچار خواهند شد برای جلوگیری از تشدید تنش‌ها، خودشان به دنبال تفاهم با تهران باشند، چون مشخص نیست در کابینه ترامپ چه خبر است!
«خالد الجابر» مدیر اجرایی شورای خاورمیانه در امور جهانی در قطر نیز گفت نگرانی اصلی منطقه فقط احتمال حمله مجدد آمریکا نیست، بلکه مساله مهم‌تر، پیامدهای چنین حمله‌ای و پاسخ‌های قطعی ایران پس از شروع جنگ است و کشورهای عرب منطقه به دنبال یک مسیر دیپلماتیک در دولت ترامپ هستند اما کنار زدن ونس این مسیر را با بن بست روبه‌رو کرد.

اختلافات فراتر از کاخ سفید
در عین حال اختلافات ترامپ بر سر جنگ علیه ایران، فقط محدود به درگیری‌ها در کاخ سفید نیست، بلکه به طور کلی‌تر مناسبات ترامپ با هم‌حزب‌های جمهوری‌خواهش نیز دچار چالش است و به‌تازگی این چالش خود را در تصویب بودجه نظامی درخواست شده از سوی وی نشان داد. 
در حالی که ترامپ تلاش می‌کند با کنار زدن مخالفان مذاکره به فشار علیه ایران ادامه دهد، اکنون چالش بزرگ‌تری در کنگره آمریکا پیش روی او قرار گرفته است؛ چالشی که این بار نه از سوی دموکرات‌ها، بلکه از درون حزب جمهوری‌خواه شکل گرفته است، چون ترامپ خواستار تصویب بسته‌ای ۳۵۰ میلیارد دلاری برای افزایش منابع مالی وزارت جنگ آمریکا شده اما حتی تعداد قابل توجهی از جمهوری‌خواهان نیز با این درخواست مخالفت کرده‌اند. در حقیقت اختلاف بر سر جنگ علیه ایران از سطح اختلافات در کاخ سفید فراتر رفته و به مناسبات رئیس‌جمهور با هم‌حزب‌هایش در کنگره رسیده است. 
ترامپ از جمهوری‌خواهان خواسته است هرچه زودتر بسته ۳۵۰ میلیارد دلاری افزایش بودجه نظامی را تصویب کنند. او در شبکه اجتماعی خود نوشت: جمهوری‌خواهان باید خواسته‌های ما را برای نیروهای نظامی محقق کنند. دموکرات‌ها هرگز چنین کاری نخواهند کرد. زمان همین حالاست. 
بیان آمرانه ترامپ خطاب به هم‌حزب‌هایش نشان داد اختلاف او با جمهوری‌خواهان واقعا جدی است و او در حال فشار به آنها برای تحقق خواسته‌هایش است. از سوی دیگر دولت ترامپ برای سال مالی ۲۰۲۷ علاوه بر ۳۵۰ میلیارد دلار منابع اضافه، خواستار ۱,۱۵ تریلیون دلار بودجه پایه برای وزارت جنگ شده و بر اساس گزارش سی‌ان‌ان مجموع منابع درخواستی ترامپ برای بودجه نظامی به حدود ۱,۵ تریلیون دلار می‌رسد. 
ترامپ پیش‌تر هم در نیمه تابستان امسال درخواست جداگانه‌ ۸۷,۶ میلیارد دلار برای هزینه‌های عملیات نظامی و پیامدهای جنگ ضد ایران به کنگره ارائه کرده بود که ۶۷,۱۵ میلیارد دلار آن مستقیما به پنتاگون اختصاص داشت.

جمهوری‌خواهان هم از جنگ خسته شده‌اند
در عین حال درخواست ترامپ برای تصویب بودجه 350 میلیارد دلاری با مخالفت‌های گسترده‌ای در آمریکا روبه‌رو شده، هرچند این مخالفت‌ها فقط به دموکرات‌ها محدود نیست و تعداد قابل توجهی از جمهوری‌خواهان نیز با این درخواست وی مخالفت کرده‌اند. روزنامه جویش اینسایدر در گزارشی نوشت شماری از سناتورهای جمهوری‌خواه نسبت به درخواست ۳۵۰ میلیارد دلاری ترامپ ابراز تردید کرده‌اند و حتی برخی از آنها معتقدند تصویب چنین بسته‌ای پس از شکست انتخاباتی حزب جمهوری‌خواه، پیام سیاسی نامناسبی به رأی‌دهندگان خواهد فرستاد. 
«جاش هاولی» سناتور جمهوری‌خواه ایالت میزوری که از منتقدان ادامه جنگ علیه ایران است، در واکنش به درخواست ترامپ گفت مردم ایالت او در انتخابات میان‌دوره‌ای به‌روشنی اعلام کردند خواهان پایان جنگ هستند. او تأکید کرد: «باید پیشنهاد دولت را بررسی کنم. نگرانی‌هایی دارم». هاولی همچنین هشدار داد تصویب یک‌جانبه افزایش بودجه نظامی از سوی جمهوری‌خواهان، پس از نتایج انتخابات، می‌تواند واکنش منفی رأی‌دهندگان را به دنبال داشته باشد. 
«تام تیلیس» سناتور جمهوری‌خواه کارولینای شمالی نیز معتقد است برای تصویب این بسته باید دامنه و ابعاد آن محدودتر شود. «تاد یانگ» سناتور جمهوری‌خواه ایندیانا هم درباره چگونگی تأمین منابع مالی ابراز تردید کرد. «جیمز لنکفورد» سناتور جمهوری‌خواه اکلاهما نیز خواستار روشن شدن جزئیات و ارقام این طرح شده و درخواست ترامپ را تایید نکرد. 
حتی «سوزان کالینز» رئیس کمیته تخصیص بودجه سنا از حزب جمهوری‌خواه هم اعلام کرد حمایت از این بسته مالی به آسانی امکان‌پذیر نیست و ترامپ باید بگوید این منابع را برای چه اهدافی می‌خواهد. این مواضع نشان می‌دهد ترامپ برخلاف تصور خود نمی‌تواند صرفا با تکیه بر اکثریت جمهوری‌خواه کنگره فعلی، بودجه مورد نظرش را به تصویب برساند و اکنون او در موضوع بودجه وزارت جنگ با هم‌حزب‌های خود وارد درگیری شده است.

بی‌اعتمادی جمهوری‌خواهان به وزیر جنگ
بخش دیگری از اختلافات جمهوری خواهان با ترامپ به عملکرد وزیر جنگ آمریکا بازمی‌گردد. پایگاه خبری سمفور در گزارشی با عنوان «جمهوری‌خواهان از هگست به خشم آمده‌اند» نوشت روابط وزیر جنگ با نمایندگان و سناتورهای جمهوری‌خواه به‌شدت آسیب دیده است.
بر اساس این گزارش، تعداد قابل توجهی از جمهوری‌خواهان از نحوه عملکرد وزیر جنگ ترامپ در نبرد ضد ایران و همچنین برکناری فرماندهان نظامی، متوقف کردن روند ارتقای افسران ارشد و ضعف ارتباط هگست با کنگره ناراضی اند. سناتور «تام تیلیس» در این باره گفت هگست روابط مناسبی با کنگره ایجاد نکرده. وی این پرسش را مطرح کرد که چرا نمایندگان باید بدون بررسی و نظارت، بودجه بیشتری در اختیار او قرار دهند؟
«جان کندی»، سناتور جمهوری‌خواه لوئیزیانا نیز وجود اصطکاک میان هگست و جمهوری خواهان در کنگره را تأیید کرد. «کوین کرامر»، سناتور جمهوری‌خواه داکوتای شمالی هم عدم تعامل وزیر جنگ با کنگره را یک اشتباه راهبردی دانست.
اختلاف میان جمهوری خواهان و ترامپ بر سر وزیر جنگ، خود را در ماجرای استیضاح هگست نیز نشان داد، چون نکته قابل توجه آن بود که کسی که استیضاح هگست را در کنگره دنبال می‌‍کرد، توماس مَسی، سناتور جمهوری خواه بود. علاوه بر مسی، حداقل 5 سناتور دیگر از این استیضاح حمایت کردند و اگرچه در نهایت این استیضاح رای کافی را بدست نیاورد، اما قرار گرفتن تعداد قابل توجهی از نمایندگان جمهوری خواه در صف استیضاح وزیر جنگ نشان داد شکاف میان دولت ترامپ و هم حزب های دولت وی بسیار گسترده شده است.

جمهوری‌خواهان در حال فاصله گرفتن از ترامپ
تشدید اختلافات جمهوری‌خواهان با ترامپ به‌ویژه تحت تاثیر نتایج فاجعه‌بار دولت وی در جنگ علیه ایران باعث شده برخی جمهوری‌خواهان به دنبال فاصله گرفتن از کاخ سفید باشند. در همین ارتباط، «نورمن اورنشتین» تحلیلگر سیاسی و پژوهشگر مسائل کنگره آمریکا معتقد است شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان نشان داد پایگاه رأی این حزب دیگر حاضر نیست بدون قید و شرط از تصمیمات ترامپ حمایت کند. به اعتقاد او، اختلاف بر سر جنگ علیه ایران و هزینه‌های سنگین آن، شکاف میان رئیس‌جمهور و بخشی از جمهوری‌خواهان را عمیق‌تر کرده است. «لارنس تریب» استاد حقوق دانشگاه هاروارد و از منتقدان ترامپ نیز با اشاره به تضعیف موقعیت سیاسی وی پس از شکست انتخاباتی تأکید کرد او با کنگره‌ای مواجه خواهد شد که دیگر مانند گذشته صرفا دستورات کاخ سفید را اجرا نمی‌کند. 
«استیو بنن» مشاور پیشین ترامپ و از چهره‌های بانفوذ جریان ماگا نیز پیش‌تر نسبت به پیامدهای سیاسی ادامه جنگ و فاصله گرفتن ترامپ از مطالبات اقتصادی رأی‌دهندگان هشدار داده بود. این نشان می‌دهد مخالفت با سیاست‌های ترامپ دیگر صرفا در میان دموکرات‌ها جریان ندارد و به میان هم‌حزب‌های وی نیز تسری یافته است. واقعیت هم این است که شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان، موقعیت ترامپ را در برابر هم‌حزب‌هایش شکننده‌تر کرده و اکنون او برای ادامه سیاست نظامی خود علیه ایران باید علاوه بر مواجهه با دموکرات‌ها، رضایت بخشی از حزب خود را نیز به دست آورد؛ حزبی که بخشی از اعضای آن حاضر نیستند هزینه سیاسی و مالی تصمیمات جنگی کاخ سفید را بپذیرند.