گروه بین‌الملل: این روزها آمریکایی‌ها شرایط پرچالش و پرتلاطمی را سپری می‌کنند؛ شرایطی که به نظر می‌رسد آرامش را از آمریکایی‌ها گرفته و زندگی بسیاری را در آن کشور تحت تاثیر قرار داده است. از اختلال گسترده و زمینگیر شدن ناوگان هوایی آمریکا تا اختلال در سامانه فروش بلیت قطارها همگی حاکی از آن است اوضاع آمریکا این روزها عادی نیست.
به گزارش «وطن امروز» آنچه بیش از همه این روزها وضعیت را در آمریکا غیرعادی کرده، زمینگیر شدن سیستم ناوبری هواپیمایی آن کشور است. گزارش‌ها حاکی از آن است صنعت هوانوردی آمریکا در یکی از کم‌سابقه‌ترین بحران‌های خود طی ۲۵ سال اخیر شاهد اختلال گسترده در شبکه ارتباطی کنترل پرواز، زمینگیری سراسری هواپیماها و آشفتگی در فرودگاه‌های بزرگ است.
گزارش شبکه تلویزیونی سی‌ان‌ان حاکی از آن است هوانوردی آمریکا جمعه ۱۳ نوامبر با یکی از بزرگ‌ترین اختلالات سراسری خود از زمان حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ مواجه شد؛ بحرانی که از اختلال در شبکه ارتباطی و مخابراتی مراکز کنترل ترافیک هوایی آغاز شد و در ادامه، بخش بزرگی از آسمان آن کشور را برای ساعت‌ها به تعطیلی کشاند. این اختلال نه‌تنها به زمینگیر شدن هزاران هواپیما و لغو نزدیک به ۱۰ هزار پرواز منجر شد، بلکه سرگردانی صدها هزار مسافر و خسارت اقتصادی صدها میلیون دلاری را به همراه داشت.
اختلال از کجا شروع شد؟
نخستین گزارش‌های اختلال در شبکه کنترل پرواز آمریکا روز جمعه ۱۳ نوامبر از مراکز کنترل ترافیک هوایی، از جمله شیکاگو منتشر شد. گزارش اولیه آسوشیتدپرس از بروز مشکل در ارتباطات رادیویی، فرکانس‌های مورد استفاده کنترل‌کنندگان پرواز و سامانه‌های راداری حکایت داشت. «شان دافی» وزیر حمل‌ونقل آمریکا اعلام کرد ساعت ۳:۳۶ بعدازظهر به وقت شرق آمریکا، بی‌ثباتی در سامانه‌های راداری و ارتباطی مراکز کنترل پرواز و مراکز کنترل فرودگاه‌ها مشاهده شد و این اختلال به‌تدریج از یک مشکل ارتباطی به بحرانی در مدیریت ترافیک هوایی تبدیل شد.
توقف سراسری و تعطیلی آسمان آمریکا
با گسترش اختلال و بی‌ثباتی همزمان سامانه‌های راداری و ارتباطی، سازمان هوانوردی فدرال آمریکا (FAA) از ترس بروز حوادث دستور توقف سراسری پروازهای خروجی را صادر کرد. این دستور بعدازظهر جمعه اجرایی شد. سی‌ان‌ان گزارش داد در زمان اعلام توقف پروازها در آمریکا، بیش از ۳۵۰۰ هواپیما در آسمان آمریکا در حال پرواز بودند؛ هواپیماهایی که باید با هماهنگی مراکز کنترل، مسیر خود را ادامه می‌دادند یا در صورت لزوم به فرودگاه‌های جایگزین هدایت می‌شدند. پروازهای ورودی بین‌المللی نیز ناگزیر به تغییر مسیر و مقصد شدند. سی‌ان‌ان در گزارش خود افزود این وضعیت یکی از کم‌سابقه‌ترین تعطیلی‌های سراسری شبکه پروازی آمریکا از زمان حملات ۱۱ سپتامبر بوده است، چون تا شامگاه شنبه هنوز همه پروازها در آمریکا به شرایط کاملا عادی بازنگشته بود.
آمار تکان‌دهنده اختلال: ۱۵ هزار مورد
ابعاد این بحران با انتشار آمار پروازها آشکارتر شد. بر اساس گزارش فلایت رادار، فقط در روز جمعه نزدیک ۱۰ هزار پرواز در آمریکا لغو شد و البته لغو پروازها در روز شنبه نیز ادامه یافت. رویترز نیز در گزارش خود از بیش از ۱۵ هزار مورد اختلال در پروازهای آمریکا خبر داد؛ آماری که مجموع تأخیرها و لغوها را در بر می‌گرفت. در واقع اختلال در سیستم ناوبری سراسری آمریکا تنها به پروازهایی که اجازه برخاستن نداشتند محدود نماند و حتی پروازهای انجام‌شده نیز با تأخیر، تغییر مسیر و مشکلات عملیاتی مواجه شدند.
از سوی دیگر لغو دستور توقف پروازها به معنای پایان بحران نبود، چون صدها هزار مسافر با برنامه‌های سفر برهم‌خورده در فرودگاه‌ها باقی ماندند و بسیاری از آنها مجبور شدند ساعت‌ها برای دریافت بلیت جایگزین یا تعیین تکلیف پرواز خود منتظر بمانند. بر اساس گزارش فلایت رادار، برخی هواپیماها در فرودگاه‌های بزرگ بیش از ۵ ساعت برای دریافت مجوز تخلیه مسافران انتظار کشیدند. شرکت‌های هواپیمایی نیز برای بازگرداندن هواپیماها و خدمه به محل مأموریت‌های بعد با مشکلات جدی روبه‌رو شدند. واشنگتن‌پست گزارش داد بیش از ۳۲۰۰ پرواز دیگر در روز شنبه ۱۴ نوامبر لغو شد.
ضربه بزرگ به شرکت‌های هواپیمایی آمریکا
اختلال در پروازها با ضربه بزرگ اقتصادی به شرکت‌های بزرگ هواپیمایی آمریکا همراه بوده و این شرکت‌ها از اصلی‌ترین قربانیان این بحرانند. بر اساس آمار فلایت رادار، شرکت‌های دلتا و امریکن ایرلاینز هر کدام بیش از ۲۲۰۰ پرواز خود را لغو کردند. یونایتد ایرلاینز نیز با لغو ۱۸۰۰ پرواز و ساوت‌وست با نزدیک به ۱۴۰۰ پرواز لغوشده مواجه شدند. این شرکت‌ها علاوه بر درآمد ازدست‌رفته، با هزینه‌های ناشی از تغییر برنامه پروازها، جابه‌جایی هواپیماها، تنظیم مجدد شیفت خدمه و رسیدگی به مسافران سرگردان روبه‌رو شدند.
۱۲۲ تا ۳۸۷ میلیون دلار خسارت اقتصادی
پیامدهای اقتصادی اختلال در شبکه پروازی آمریکا فراتر از درآمد ازدست‌رفته شرکت‌های هواپیمایی است. برآوردهای مدل‌سازی‌شده اولیه که واشنگتن پست در گزارش خود به آنها استناد کرده، خسارت مالی شرکت‌های هواپیمایی را بین ۱۲۲ تا ۳۸۷ میلیون دلار عنوان کرده است. البته این رقم خسارت قطعی نیست و هزینه‌های جانبی مسافران، حمل‌ونقل کالا و سایر بخش‌های اقتصادی را در بر نمی‌گیرد.
لغو هزاران پرواز، تأخیر در سفرهای تجاری، هزینه اقامت و غذا، تغییر بلیت و جابه‌جایی مجدد هواپیماها بخشی از این خسارت‌ها را تشکیل می‌دهد. همچنین سهام شرکت‌های امریکن، یونایتد و دلتا در معاملات پس از ساعات رسمی بازار بین یک تا ۲ درصد کاهش یافت. به این ترتیب، اختلال در شبکه کنترل پرواز علاوه بر ایجاد بحران در فرودگاه‌ها، آثار خود را به بازارهای مالی آمریکا نیز منتقل کرد.
سایه حمله سایبری بر زیرساخت‌های ناوبری آمریکا
در کنار خسارات گسترده اقتصادی و اختلال در شبکه پروازی آمریکا، یکی از پرسش‌های مهم درباره این حادثه، احتمال خرابکاری دیجیتال و حمله سایبری به زیرساخت‌های هوانوردی آن کشور است. اگرچه مقام‌های آمریکا تاکنون وقوع حمله سایبری را تأیید نکرده‌اند اما به گفته بسیاری از ناظران و کارشناسان نوع اختلال و گستردگی آن بیش از هرچیز به یک حمله سایبری گسترده شباهت دارد.
واشنگتن پست گزارش داد شبکه کنترل پرواز آمریکا به مجموعه‌ای از سامانه‌های دیجیتال، روترها، سوئیچ‌ها و تجهیزات ارتباطی وابسته است و هرگونه نفوذ به این زیرساخت‌ها می‌تواند تبادل اطلاعات میان خلبانان و مراکز کنترل را مختل کند، به‌ویژه آنکه در حادثه اخیر، مشکل صرفا به تأخیر پروازها محدود نبود و بی‌ثباتی در ارتباطات رادیویی و اطلاعات راداری، مسؤولان را به توقف سراسری پروازها وادار کرد.
این در حالی است که پیش از این نیز دفتر پاسخگویی دولت آمریکا درباره خطر حملات سایبری از طریق جعل سیگنال‌های موقعیت‌یابی و اختلال الکترونیک هشدار داده بود.
بر اساس گزارش شبکه سی‌بی‌اس هم اختلال اخیر پس از به‌روزرسانی شبکه ارتباطی خصوصی متصل‌کننده مراکز کنترل پرواز رخ داده و این شبکه پس از راه‌اندازی مجدد با مشکل مواجه شده است. پایگاه تخصصی امنیت سایبری سکیوریتی ویک نیز در گزارش خود نوشت اف‌بی‌آی احتمال نقش یک به‌روزرسانی نرم‌افزاری را در این حادثه بررسی می‌کند و این به‌روزرسانی در حوزه امنیت سایبری روش‌های شناخته‌شده خرابکاری و حمله سایبری محسوب می‌شود.
کارشناسان امنیت سایبری نیز هشدار دادند حمله به تجهیزات ارتباطی و سامانه‌های تبادل اطلاعات، حتی بدون از کار انداختن کامل شبکه، می‌تواند با ایجاد داده‌های نادرست یا اختلال در انتقال اطلاعات، عملکرد یک شبکه حیاتی را مختل کند.
اعتراف به فرسودگی زیرساخت‌ها
با آنکه دولت آمریکا تلاش کرده از تایید رسمی حمله سایبری طفره رود اما همزمان مقامات آمریکا به فرسودگی زیرساخت‌های آن کشور اعتراف دارند. شاید مهم‌ترین اعتراف به فرسودگی سامانه کنترل ترافیک هوایی آمریکا را بتوان سخنان شان دافی، وزیر حمل‌ونقل آمریکا دانست که اعلام کرد سوئیچ‌ها و روترهای قدیمی شبکه در مواجهه با حجم اطلاعات دچار اضافه‌بار شدند و داده‌های ناهماهنگ تولید کردند. به گفته او، بحران اخیر به طور عمده به تجهیزات قدیمی در سیستم ناوبری هوایی آمریکا مرتبط است.
دافی با اشاره به ضرورت بازسازی کامل شبکه کنترل پرواز، خواستار اختصاص ۵۰ میلیارد دلار اعتبار برای نوسازی این زیرساخت‌ها شد. دولت آمریکا همچنین درخواست ۳۰ میلیارد دلار اعتبار برای ارتقای فرودگاه‌ها و سامانه‌های کنترل پرواز را مطرح کرده است.
در عین حال مقام‌های آمریکا هشدار دادند بازگشت کامل شبکه پروازی آن کشور به شرایط عادی ممکن است زمان بر باشد.
دونالد ترامپ، رئیس جمهور تروریست آمریکا هم در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز بحران اخیر در صنعت هوایی آن کشور را به تجهیزات و سامانه‌های قدیمی و معیوب نسبت داد و تلاش کرد هرگونه حمله سایبری را تکذیب کند.
به رغم این تکذیبه‌ها «مارکوین مولین» وزیر امنیت داخلی آمریکا در واکنش به بحران اخیر در آمریکا به خبرنگاران گفت: ما احتمال اینکه این یک حمله سایبری باشد را منتفی نمی‌دانیم. مولین همچنین گفت: ما تیم‌های امنیت سایبری را فعال کرده‌ایم و در حال بررسی احتمال حملات سایبری و نفوذ به سامانه‌های هوانوردی هستیم.
در میان کارشناسان نیز «مایلز اوبراین» خبرنگار و کارشناس هوانوردی شبکه پی‌بی‌اس، در برنامه خبری این تلویزیون آمریکایی علت بحران در ناوبری هواپیمایی را مرتبط با احتمال هک شبکه ارتباطی مراکز کنترل پرواز دانست. او گفت: «آیا ممکن است این اتفاق نوعی عملیات هکری بوده باشد؟» البته بلافاصله احتمال دیگر، یعنی اختلال ناشی از فرسودگی زیرساخت و روند نوسازی سامانه‌ها را هم مطرح کرد.
سلسله حوادث
آنچه بحران در سیستم ناوبری آمریکا را بیش از هر چیز دیگری به حملات سایبری پیوند می‌زند، وقوع چند حادثه دیگر همزمان با اختلال شبکه هوانوردی آن کشور است. نخستین حادثه همزمان با اختلال گسترده در ناوبری هوایی آمریکا، در سامانه فروش بلیت راه‌آهن ملی آمریکا (آمتراک) رخ داد و همزمان با زمینگیر شدن هواپیماها، کاربران و مسافران راه‌آهن در آمریکا نیز از اختلال در وب‌سایت و اپلیکیشن این شرکت و ناتوانی در رزرو بلیت قطار خبر دادند. شبکه فاکس ۵ گزارش داد نخستین اختلال‌ها بعدازظهر جمعه آغاز شد و تا ساعات بعد ادامه یافت.
این اختلال را شرکت آمتراک هم تایید کرد و در واکنش به این اتفاق گفت شبکه رزرو بلیت با اختلال مواجه شده است. این شرکت همچنین از افزایش غیرعادی تماس‌ها با مراکز پشتیبانی خبر داد. نکته قابل توجه آن بود که آمتراک در پاسخ به برخی کاربران، علت مشکلات را به به‌روزرسانی سراسری سیستم نسبت داد اما توضیحات فنی بیشتری درباره ماهیت این به‌روزرسانی ارائه نکرد. بر اساس گزارش فاکس ۵، سامانه‌های فروش بلیت همچنان تا اواخر روز جمعه نیز به حالت عادی بازنگشتند.
حادثه دیگری نیز روز جمعه رخ داد که ابعاد امنیتی جدی‌تری داشت و همزمان با بحران در سیستم هوانوردی آمریکا، سازمان ملی هواشناسی آن کشور موسوم به NWS از بروز مشکلات سراسری در اینترنت و ارتباطات خود خبر داد. این سازمان هشدار داد ممکن است کاربران نتوانند به اطلاعات هواشناسی در وب‌سایت‌های رسمی دسترسی پیدا کنند یا اطلاعات قدیمی و به‌روزرسانی‌نشده دریافت کنند. خبرگزاری رویترز نیز در این ارتباط گزارش داد اختلال در سیستم هواشناسی آمریکا یک مساله عادی نیست.
روز شنبه حتی حادثه دیگری در آمریکا رخ داد که این حادثه به صورت رسمی به عنوان حادثه سایبری عنوان شد. در همین ارتباط شرکت اوبر اعلام کرد اطلاعات شخصی و جزئیات گواهینامه رانندگی هزاران نفر از رانندگان این شرکت در پی یک حمله سایبری به یکی از شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات فناوری به سرقت رفته. این شرکت در اطلاعیه‌ای اعلام کرد این حمله سایبری ممکن است بر فعالیت عادی این شرکت تاثیر بگذارد.
گزارش منابع آمریکایی نیز حاکی از آن است وقوع بحران گسترده در شبکه کنترل پرواز، مشکلات سامانه فروش بلیت قطارها در سامانه آمتراک و اختلال ارتباطی سازمان هواشناسی همگی تصویری غیرمعمول از وضعیت آمریکا ترسیم کرده و بیش از هر چیز گمانه‌زنی‌ها را به سمت حملات سایبری گسترده علیه آمریکا کشانده است.
اعتراف به توانایی سایبری ایران
همزمان با تکذیب حملات سایبری در آمریکا، برخی کارشناسان و ناظران معتقدند کشورهایی مانند ایران توانایی حملات سایبری علیه اهداف حیاتی آمریکا را دارند. در همین ارتباط «دیوید پاین» افسر سابق ارتش آمریکا در یک برنامه اینترنتی تاکید کرد: ایران توانایی خود را برای از کار انداختن سامانه‌های تصفیه و توزیع آب ما نشان داده است.
وی افزود: توانمندی‌های سایبری به تمام بخش‌های زیرساختی گسترش پیدا می‌کند. دست کم در مورد قدرت‌های بزرگی مانند ایران، این توانایی‌ها می‌تواند تمام زیرساخت‌های حیاتی ما را هدف قرار دهد؛ از جمله شبکه برق و سامانه توزیع مواد غذایی ما.
افسر سابق ارتش آمریکا در ادامه تاکید کرد: واضح است اگر برق را قطع کنید، دیگر پمپ‌های سوخت‌رسانی برای سوخت‌گیری کامیون‌ها کار نخواهند کرد. حتی امکان سوخت‌گیری خودروهای شخصی و تردد آنها نیز مختل می‌شود و تردد و فعالیت هواپیماها نیز تحت تاثیر قرار می‌گیرد.
اگرچه همچنان ابهامات زیادی درباره منشأ اختلالات گسترده همزمان در سیستم هوایی، قطار و هواشناسی آمریکا وجود دارد و روز شنبه نیز این اختلالات با حمله سایبری به شرکت حمل‌ونقل اوبر تکمیل شد اما صرف وقوع این حوادث نشان داد زیرساخت‌های آمریکا بسیار آسیب پذیر است و به رغم تصاویر فانتزی و تبلیغاتی از قدرت آمریکا، آن کشور در زیرساخت‌های خود آنچنان دچار ضعف است که در یک روز هم در صنعت هوایی و هم راه‌آهن دچار اختلال می‌شود.
زمینگیری هزاران هواپیما و اختلال در سامانه‌های حیاتی، به زیرساخت‌های ایالات متحده حمله سایبری شده است؟
آسمان بی‌دفاع آمریکا
ارسال نظر
پربیننده