ایلیا داوودی: ۲۱ آبان سرکرده دولت تروریست آمریکا در تازه‌ترین نمایش پیروزی‌سازی‌های خود اعلام کرد: «ما دیگر به توافق با ایران نیازی نداریم؛ آن روزها مدت‌هاست گذشته است!» هنوز طنین این لاف‌زنی در رسانه‌های آمریکا فرو ننشسته بود که گزارش واشنگتن‌پست از شکافی عمیق در ساختمان قدرت کاخ سفید پرده برداشت. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، طی روزهای گذشته مشغول بررسی راه‌های از سرگیری مذاکرات با تهران بود؛ مارکو روبیو، وزیر خارجه همچنان از امکان توافق سخن می‌گفت و پیت هگست، وزیر جنگ به تداوم سیاست مشت آهنین تمایل داشت و همزمان رئیس‌جمهورشان با یک پیام اینترنتی، پرونده مذاکرات معاون خود را بست و مدعی شد دیگر نیازی به گفت‌وگو نیست! پس از 8 ماه جنگ پرهزینه علیه جمهوری اسلامی ایران، اکنون منظره قدرت و سیاست در واشنگتن به صحنه‌ای تماشایی تبدیل شده؛ امپراتوری مدعی رهبری جهان که می‌خواست اراده سیاسی ملت ایران را درهم بشکند، خود در تعیین اراده خویش گرفتار شده است. واقعیت امروز کاخ سفید، بحران دولتی است که انبارهای تسلیحاتی‌اش از بمب و موشک انباشته شده اما اتاق فرماندهی سیاسی آن هنوز نمی‌داند با این همه قدرت نظامی، دقیقا چه می‌خواهد بکند.
یک کاخ و چند فرمان در امپراتوری سرگردان!
آنچه روزنامه واشنگتن‌پست در گزارش ۲۱ آبان از اختلافات درونی دولت تبهکار آمریکا آشکار کرد، تصویری معنادار از آشفتگی دستگاه تصمیم‌گیری قدرتی است که دهه‌ها خود را معمار نظم جهانی معرفی کرده است.
بر اساس این گزارش، ونس با همراهی جرد کوشنر و استیو ویتکاف در پی گشودن مسیر تازه‌ای برای پایان جنگ بود؛ مسیری که می‌توانست به توافقی درباره تنگه هرمز و پرونده هسته‌ای ایران منتهی شود اما در جناح مقابل، چهره‌های تندرویی مانند هگست با چنین رویکردی همراهی نکردند. ترامپ نیز ناگهان با کنار گذاشتن معاون خود از این مأموریت، فرمانی صادر کرد که عملا تلاش‌های دیپلماتیک روزهای گذشته را به محاق برد.
تناقض، زمانی آشکارتر می‌شود که رئیس‌جمهور آمریکا تنها 3 روز پیش از آن، پس از دیدار با نخست‌وزیر قطر، مدعی شده بود جنگ از نظر نظامی عملا پایان یافته است.
مارکو روبیو نیز ۱۹ آبان در حاشیه نشست گروه 7 اعلام کرد فشار اقتصادی بر ایران چنان کارآمد بوده که واشنگتن دیگر نیازی به عملیات گسترده نظامی ندارد. با این حال، دولت‌شان همچنان به تهدید حملات تازه ادامه می‌دهد و از پذیرش راه‌حل سیاسی طفره می‌رود. حاصل این فرمان‌های متناقض، وضعیتی مضحک در سیاست خارجی آمریکاست؛ جنگ را پایان‌یافته معرفی می‌کنند اما محاصره را ادامه می‌دهند؛ از بی‌نیازی به توافق سخن می‌گویند اما درهای مذاکره را کاملا نمی‌بندند؛ مدعی پیروزی هستند اما حاضر به ترک میدان نیستند.
واشنگتن‌پست در گزارش ۲۲ آبان این سیاست را وضعیتی بدون جنگ تازه، بدون مذاکره و بدون صلح پایدار توصیف کرد و این همان بن‌بستی است که دولت ترامپ می‌کوشد با هیاهوی تبلیغاتی، نام پیروزی بر آن بگذارد.
آتش ایران در خرمن جمهوری‌خواهان
ریشه‌های این سرگردانی را باید در شکست محاسبات جنگی آمریکا و بازگشت هزینه‌های تجاوز به خانه‌های شهروندان آمریکایی جست‌وجو کرد. انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره، ضربه سنگینی به موقعیت سیاسی ترامپ وارد و جمهوری‌خواهان را با شکستی تاریخی مواجه کرد. جنگی که قرار بود با نمایش اقتدار آمریکا و تسلیم جمهوری اسلامی به سرمایه سیاسی دولت تبدیل شود، اکنون به یکی از عوامل نارضایتی عمومی و شکست انتخاباتی حزب حاکم بدل شده است.
ونس در واکنشی کم‌سابقه، صراحتا پذیرفت جنگ ضد ایران و پیامدهای اقتصادی آن در شکست جمهوری‌خواهان نقش داشته است. این اعتراف از سوی معاون رئیس‌جمهوری که چشم به انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸ دوخته، نشانه‌ای از شکاف منافع سیاسی در رأس حاکمیت آمریکاست. ترامپ به دنبال حفظ تصویر رئیس‌جمهوری پیروز است و ونس نگران آنکه میراث این جنگ، آینده سیاسی او را نیز به خاک بسپارد. «الکس واتانکا» پژوهشگر مؤسسه خاورمیانه واشنگتن، ۲۰ آبان در تحلیلی هشدار داد ترامپ پس از 8 ماه جنگ هنوز نتوانسته توضیح دهد پیروزی آمریکا دقیقا چه صورتی خواهد داشت و آن کشور تا چه زمانی باید برای دستیابی به آن بجنگد.
این ارزیابی، اعترافی معنادار از دل محافل کارشناسی آمریکاست؛ اعتراف به فقدان نقشه سیاسی برای جنگی که با وعده تغییر موازنه قدرت در غرب آسیا آغاز شد. افزایش هزینه انرژی، فشار تورم بر خانواده‌های آمریکایی، فرسایش منابع نظامی و شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان، اکنون به حلقه‌های زنجیری تبدیل شده‌اند که دست‌وپای ترامپ تروریست را بسته است.
تشدید جنگ می‌تواند هزینه‌های اقتصادی و سیاسی تازه‌ای به همراه آورد؛ عقب‌نشینی نیز برای رئیس‌جمهوری که ماه‌ها از پیروزی قاطع سخن گفته، پذیرش شکستی حیثیتی خواهد بود. در نتیجه، کاخ سفید به سیاست فرسایشی محاصره پناه برده است؛ سیاستی که بیش از هر چیز، ناتوانی واشنگتن در انتخاب میان جنگ و صلح را آشکار می‌کند.
فاتحان خیالی در بن‌بست واقعی
بزرگ‌ترین شکست راهبردی آمریکا در این رویارویی را باید در ناتوانی تبدیل قدرت تخریب به دستاورد سیاسی جست‌وجو کرد. واشنگتن با همراهی رژیم صهیونیستی و اتکا به برتری چشمگیر تسلیحاتی، جنگی را آغاز کرد که هدف آن تحمیل اراده خود بر جمهوری اسلامی بود. بمباران تأسیسات، هدف قرار دادن زیرساخت‌ها، محاصره دریایی و تشدید تحریم‌های اقتصادی، همگی اجزای طرحی بود که طراحان آن گمان می‌کردند تهران سرانجام در برابر فشار تسلیم خواهد شد.
اکنون پس از این 8 ماه، جمهوری اسلامی همچنان بر استقلال تصمیم‌گیری و خطوط قرمز امنیت ملی خود پافشاری می‌کند. آمریکا خسارت‌های قابل توجهی به زیرساخت‌های کشور وارد کرده و محاصره اقتصادی نیز فشارهای سنگینی بر معیشت مردم تحمیل کرده اما واشنگتن هنوز نتوانسته خواسته‌های اصلی خود را حتی به یک توافق کوچک تحمیلی تبدیل کند.
این همان تفاوت بنیادین میان توانایی ویران کردن و قدرت فرمان راندن است؛ تفاوتی که ظاهرا طراحان جنگ در پنتاگون بسیار دیر به آن پی برده‌اند. گزارش ۲۲ آبان واشنگتن‌پست نشان می‌دهد ترامپ به ادامه محاصره و فشار اقتصادی دل بسته، بی‌آنکه روشن باشد این سیاست چگونه رفتار ایران را مطابق خواسته‌های واشنگتن تغییر خواهد داد.
به بیان دیگر، آمریکا در حال تکرار نسخه‌ای است که نتیجه سیاسی مورد انتظار آن هنوز حاصل نشده است. جمهوری اسلامی ایران در این معادله، با حفظ توان بازدارندگی، ادامه مقاومت و خودداری از پذیرش شروط تحمیلی، هزینه دستیابی آمریکا به اهداف اولیه جنگ را افزایش داده است. این مقاومت، معادله‌ای را بر کاخ سفید تحمیل کرده که حل آن با افزودن چند ناو جنگی یا صدور فرمان تحریم های تازه امکان‌پذیر نیست.
خلیج فارس؛ گورستان توهم امنیت آمریکایی
ترکش‌های این شکست محاسباتی، اکنون به متحدان منطقه‌ای واشنگتن نیز رسیده است. کشورهایی که دهه‌ها امنیت خود را به پایگاه‌های آمریکا و قراردادهای تسلیحاتی صدها میلیارد دلاری گره زده بودند، با پیامدهای جنگی روبه‌رو شده‌اند که در آغاز آن نقش تعیین‌کننده‌ای نداشتند.
قطر برای بازگشایی مسیر دیپلماسی تلاش می‌کند، دولت‌های عرب نگران تداوم بحران انرژی هستند و چشم‌انداز نااطمینانی بر تجارت و سرمایه‌گذاری منطقه سایه انداخته است.
«انور قرقاش» مشاور دیپلماتیک رئیس امارات، در روزهای گذشته هشدار داد منطقه باید خود را برای دوره‌ای طولانی از بی‌ثباتی آماده کند. «خالد الجابر» مدیر اجرایی شورای خاورمیانه در امور جهانی قطر نیز در اظهارنظری گزنده تأکید کرد آمریکا توان آغاز جنگ را نشان داده اما در کنترل پیامدهای آن و یافتن راه پایان بحران ناکام مانده است.
شاید تحقیرآمیزترین بخش ماجرا برای واشنگتن، ارزیابی خود پژوهشگران آمریکایی باشد. واتانکا در گفت‌وگو با واشنگتن‌پست هشدار داد تداوم این وضعیت، کشورهای خلیج فارس را ناچار خواهد کرد مستقلا با ایران به تفاهم برسند؛ نتیجه‌ای که او صریحا آن را پیروزی تهران توصیف کرد.
این تحول، شکافی بزرگ در بنیان نظم امنیتی مطلوب آمریکاست. قدرتی که می‌خواست جمهوری اسلامی را از معادلات منطقه حذف کند، با شرایطی روبه‌رو شده که متحدانش برای تأمین امنیت خود ناچار به گفت‌وگو با همان کشوری هستند که واشنگتن قصد منزوی ساختن آن را داشت. ایران کشوری نیست که بتوان با چند عملیات نظامی از جغرافیای امنیت و اقتصاد منطقه حذفش کرد و این، واقعیت ژئوپلیتیک خلیج فارس است که بار دیگر خود را به سیاستمداران آمریکایی تحمیل کرده است.
واشنگتن در محاصره تصمیم‌های خود
بحران آمریکا در برابر جمهوری اسلامی، بحران کمبود ابزار قدرت نیست؛ بحران فقدان اراده سیاسی منسجم برای استفاده از آن ابزار است. دولت ترامپ در یک سوی میدان با فشار هزینه‌های جنگ، شکست انتخاباتی و نگرانی متحدانش روبه‌رو است و در سوی دیگر، ایران حاضر به پذیرش شروط تحمیلی نیست.
آشفتگی در سیاست آمریکایی فرصتی راهبردی برای ایران فراهم کرده تا با حفظ بازدارندگی، تقویت انسجام داخلی، مقابله عملی با محاصره و گسترش مناسبات منطقه‌ای، ابتکار عمل بیشتری به دست آورد.
آنچه اکنون در کاخ سفید می‌گذرد، نمایش فرسایش اقتدار سیاسی امپراتوری‌ای است که قدرت خود را با توان تخریب دیگر کشورها اشتباه گرفته است. ترامپ می‌تواند از پیروزی سخن بگوید، ونس را از میز مذاکره کنار بگذارد، ناوهای بیشتری به خلیج فارس بفرستد و اقتصاد ایران را به محاصره تهدید کند اما هیچ‌یک از این اقدامات به خودی خود جای خالی یک راهبرد سیاسی کارآمد را پر نخواهد کرد.
این، تصویر وارونه رؤیای آمریکایی در غرب آسیاست. امپراتوری‌ای که برای تحمیل توافق به ایران لشکر کشید، اکنون در راهروهای کاخ سفید به دنبال توافق با خودش می‌گردد و طنز تلخ تاریخ آن است که ظاهرا دشوارترین مذاکره واشنگتن، دیگر با تهران نیست، بلکه با واشنگتن است!
فروپاشی انسجام راهبردی و سرگردانی واشنگتن در برابر ایران
آمریکا با خودش هم توافق ندارد!
ارسال نظر
پربیننده