داوود دانش جعفری*: اقتصاد مقاومتی یک مدل بومی و علمی در نظم نوین اقتصادی بوده ضمن اینکه اقتصاد ایران با اقتصاد مقاومتی بسته نخواهد بود. اقتصاد مقاومتی برای اولین‌بار توسط مقام معظم رهبری مطرح شد، به‌گونه‌ای که ایشان سیاست‌های کلی کشور را به سه قوه و دستگاه‌های اجرایی ابلاغ کردند. از ابتدای انقلاب در ایران تحریم وجود داشت و در این میان برخی از سیاست‌های اقتصادی در کشور موفق بوده و برخی دیگر موفقیت‌آمیز عمل نکرده است. اقتصاد کشور بیش از حد به نفت متکی است و متکی‌بودن به نفت اقتصاد کشور را دچار آسیب می‌کند. برای اینکه از این آسیب‌پذیری بیرون آییم باید سیاست‌های مختلفی را در پیش بگیریم. باید دیگر درآمدهای کشور را بالا ببریم تا نیازی به درآمدهای نفتی نداشته باشیم. سیاست اقتصاد مقاومتی معتقد است که همه پول‌ها را نباید خرج کرد بلکه باید به فکر آینده و نوسانات قیمت نفت باشیم. متاسفانه 65 درصد به درآمدهای نفتی متکی هستیم، پس باید بگوییم که هر زمان که قیمت جهانی نفت کاهش می‌یابد اقتصاد ایران دچار آسیب می‌شود زیرا متکی به درآمدهای نفتی بوده‌ایم. کاهش آسیب‌پذیری‌ها به معنای آینده بهتر است و هر چه آسیب‌پذیری‌ها را در اقتصاد ایران کمتر کنیم، زندگی مردم باثبات‌تر خواهد شد. در بند 13 سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی استفاده از سرمایه‌گذار خارجی مطرح است و کشور درصدد نیست تا با دنیا ارتباط نداشته باشد یا اینکه ارتباط بسته‌ای را دنبال کند. ایران درصدد تعامل موثر و سازنده با دنیا است اما باید از امکانات موجود به بهترین نحو ممکن با برنامه‌ریزی‌های مناسب استفاده کند. اقتصاد مقاومتی معتقد است که باید ریسک ادامه حیات اقتصادی افزایش نیابد. این نوع اقتصاد، اقتصاد ریاضتی نیست، زیرا اقتصاد ریاضتی به دنبال کاهش آسیب‌پذیری‌های اقتصاد ایران است. در اقتصاد ریاضتی همه چیز توسط دولت تعیین می‌شود؛ مثل دولت یونان که در هنگام قحطی شروع به استقراض از سایر کشورها کرد تا مشکلاتش را حل کند. اقتصاد ریاضتی زمانی صورت می‌گیرد که یک کشور به اجبار تن به ریاضت دهد، این در حالی است که اقتصاد مقاومتی با ابتکار عمل از سوی دولت‌ها صورت می‌گیرد. باید برنامه‌ها را با توجه به فشارها تنظیم کرد. باید زندگی آینده مردم بدون آسیب‌پذیری باشد، زیرا در این‌صورت می‌توان با قدرت قدم برداشت و به اهداف مورد نظر که همانا پیشرفت و توسعه است، دست یافت.در این راه باید از تجربیات گذشته خود به‌خوبی استفاده کرد تا بتوان به نقاط آسیب‌پذیر کشور پرداخت. بررسی‌های به عمل آمده نشان می‌دهد تورم به وجود آمده از تحریم نبوده است؛ بنابراین باید گفت 30 درصد تورم مربوط به تحریم، 10 درصد مربوط به هدفمندی یارانه‌ها و 60 درصد باقیمانده به سیاست‌های انبساطی تولید که بانک مرکزی گرفته بود، برمی‌گردد. در دولت گذشته بانک مرکزی زمینه را برای تورم سنگین در کشور به‌وجود آورده است و اکنون بانک مرکزی باید توجه کند تا تورم به رقم30 الی 40 درصد نرسد. اکنون وضع موجود مناسب اقتصاد ایران نیست و باید با ابتکار عمل به شرایط مطلوب دست یافت. باید بتوان تهدیدها را به فرصت تبدیل کرد تا بتوان به نتیجه ممکن دست پیدا کرد. علاوه بر این استفاده از تجربیات جهانی و راهکارهایی که کشورهای مختلف برای رسیدن به پیشرفت طی کرده‌اند، به تنهایی کافی نیست، زیرا مدل‌های اقتصادی هر کشوری در درون همان کشور جوابگو است. همچنین در ابلاغیه سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی مطرح است که این سیاست‌ها زمینه‌ساز تحقق اقتصاد متکی به دانش و فناوری و عدالت‌بنیان درونگرا و برونگرا است. در این راستا سیاست‌های درون‌زا اشاره به امکانات بومی و داخلی دارد و این امکانات تحت مدیریت قرار دارد تا بتوان از آنها به نحو ممکن استفاده کرد. کشوری که سیاست توسعه صادرات را در پیش می‌گیرد، سیاست برونگرا را در نظر گرفته و جمهوری اسلامی ایران نیز با دنیای خارج تعامل مناسب و سازنده‌ای خواهد داشت. اقتصاد کشور باید برونگرا هم باشد اما راه‌حل‌ها و فاکتورهایی که برای پیشرفت اقتصادی کشور نیاز است باید درون‌زا باشد. کشوری که نفتخیز است می‌تواند از این ظرفیت به‌خوبی استفاده کند به‌گونه‌ای که باید گفت استفاده از درآمد نفت هنر است. باید از درآمدهای نفتی به‌گونه‌ای استفاده کرد که وابستگی به دنیای خارج بیشتر نشود. باید از نفت برای زیربناهای کشور استفاده کرد تا تولیدات داخلی افزایش یابد. اما در مساله نفت متغیرهایی وجود دارد که به دست ما نیست؛ قیمت جهانی نفت هر ساله توسط موسسات بزرگ دنیا تعیین می‌شود پس باید گفت در نفت یکسری عوامل برون‌زا نیز وجود دارد. تاکنون سرمایه‌گذاری‌های بسیار خوبی روی اقتصاد دانش‌بنیان شده است اما باید از نیروهای تحصیلکرده عظیمی که در کشور وجود دارد استفاده کرد و آنها را در طرح‌های تولیدی و اقتصادی به کار گرفت. برای مردمی‌کردن اقتصاد هم باید نفع اقتصاد به مردم برسد، به‌گونه‌ای که مردم احساس کنند سهم بیشتری در اقتصاد دارند. باید سهم نیروی کار از اقتصاد بیشتر شود، اینکه به مردم میدان داد تا آنها بتوانند سرمایه‌گذاری کنند. اگر سرمایه‌گذاری بیشتری در کشور صورت گیرد، اشتغال هم به وجود خواهد آمد و در صورتی که فضای کسب و کار مناسب باشد مردم به سرمایه‌گذاری و کسب و کار سوق پیدا خواهند کرد پس باید گفت در این صورت اقتصاد کشور فعال‌تر می‌شود.
* عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام