مجموعه تلویزیونی«کلاه پهلوی» قرار است از 24شهریورماه هر جمعه از شبکه یک صدا و سیما پخش شود. این سریال یکی از پرهزینه‌ترین سریال‌های تاریخی طی سال‌های اخیر به شمار می‌رود که کارگردانی آن را نام‌آشنایی چون سیدضیاء‌الدین دری برعهده دارد. 11 سال پیش
اگر بخواهیم به نخستین بارقه‌های نوشتن فیلمنامه «کلاه پهلوی» اشاره کنیم باید به سال 1380 بازگردیم یعنی 11 سال پیش. اگرچه در اوایل نگارش فیلمنامه این کار قرار بود این سریال ظرف زمان 3سال پخش شود اما این‌طور نشد و کار فیلمبرداری و دکورسازی آن تا امروز به طول انجامیده است. دری در گفت‌وگو‌های مختلف گفته که ایده نگارش این فیلمنامه به اوایل دهه 60 بازمی‌گردد؛ ایده‌ای که در آن سال‌ها به دلایل مختلف نتوانسته از سوی این کارگردان به سریال مبدل شود. البته دری در همان سال‌ها، فیلمنامه را به سازمان صدا و سیما ارائه کرد و این طرح با تصویب از سوی سازمان واقع شد. بعد از تعیین محمدرضا تختکشیان به عنوان تهیه‌کننده، ساخت این سریال به تدریج آغاز شد. شاید یکی از دلایلی که ساخت این سریال را با زمان طولانی مواجه کرده، فیلمبرداری بخشی از صحنه‌های آن در خارج از کشور بویژه در پاریس بوده است، طوری که 3 قسمت ابتدایی سریال در فرانسه کلید خورد و دیگر بخش‌های این سریال در سال 85 در شهرک سینمایی غزالی فیلمبرداری شد.
یادآور تهران قدیم
نکته بارز درباره مجموعه تلویزیونی «کلاه پهلوی» این است که بخش‌های عمده این سریال در نماهای کهن تهران مانند دبیرستان البرز، محله‌های قدیمی پاچنار، حاجی‌خان و صمصام فیلمبرداری شده و برای این کار دکورهای متعددی نیز ساخته شده است. فیلمبرداری در این دكورها تا خرداد 89 ادامه داشت و حتی این اواخر نیز گروه با همان دكورها كار كرد. دری خودش می‌گوید: برای یافتن سکوهای تعزیه در این سریال تا مدت‌ها به دنبال لوکیشن‌های مناسبی می‌گشتم. از آنجایی که وقایع این سریال در دوران سقوط رضاخان و كشف حجاب می‌گذرد، اغلب لوکیشن‌های این سریال در مناطق تهران قدیم فیلمبرداری شده است و رد پای نماها و بافت سنتی و فرسوده تهران قدیم در این لوکیشن‌ها کاملا مشهود است.
از «کیف انگلیسی» تا کشف حجاب
حکایت «کلاه پهلوی» و نام سیدضیاء‌الدین دری ما را ناخودآگاه به یاد ایام قدیم می‌اندازد؛ یک دهه پیش که او سریالی با همین حال و هوا و فضا را با نام «کیف انگلیسی» ساخت؛ سریالی که نه‌تنها در آن برهه زمانی توانست با اقبال مطلوبی از سوی مخاطبان تلویزیونی مواجه شود که هنوزم که هنوز است بعد از گذشت سال‌ها، یادآوری صحنه‌های این سریال با بازی بازیگرانی چون لیلا حاتمی، علی مصفا، سیروس گرجستانی، صبا کمالی و... خاطره‌انگیز است. «کلاه پهلوی» درباره جوانی است که درس می‌خواند و فرماندار شهر زادگاهش می‌شود، درست زمانی که فرمان کشف حجاب از سوی رضاخان صادر شده و او موظف به اجرای این فرمان است. این جوان تحصیلكرده قرار است در شهری كه زندگی می‌كند برخی خانه‌ها را ویران و بافت قدیمی را به بافت جدید تبدیل كند و خانه‌هایی مانند خانه‌های فرانسوی بسازد كه در این فیلم این تغییر‌ها و تخریب بافت قدیمی تهران نشان داده شده است و این اتفاق نیز در شهرك سینمایی می‌افتد.
حضور 21 بازیگر فرانسوی
آنچه بیش از پیش به جذابیت سریال «کلاه پهلوی» می‌افزاید، استفاده از 21 بازیگر فرانسوی در این سریال است. دری به همراه گروه بازیگران و دیگر عوامل یك‌بار در سال 1389 به مدت 2 ماه به فرانسه سفر كرد و در آنجا بخش‌هایی از این سریال فیلمبرداری شد اما با توجه به رسیدن فصل زمستان، گروه به ایران بازگشت و برای دومین‌بار اردیبهشت‌ماه سال 1390 گروه به مدت 10 روز به فرانسه سفر كرد و كارهای نهایی فیلمبرداری در خارج از كشور به پایان رسید. در این سریال جز 21 بازیگر فرانسوی، باقی بازیگران چهره‌های نام‌آشنای سینما و تئاتر ایران هستند. تنها بازیگر ایرانی كه در فرانسه بازی داشت و در ایران هیچ بازی‌ای نداشته، قطب‌الدین صادقی است كه در این سریال نقش سفیر ایران در فرانسه را بازی كرده و در نقش تاریخی تقی‌زاده ظاهر شده است. این سریال به‌تبع زمان ساخت خود مجموعه‌ای پربازیگر است طوری که نزدیک به 200 بازیگر زن و مرد در این سریال به ایفای نقش پرداخته‌اند که از میان آنها 150بازیگر اصلی و فرعی مرد و 70 بازیگر اصلی و فرعی زن حضور داشتند.
نبود بازیگردان
در سریال دری، برخلاف برخی فیلم‌ها و سریال‌ها نامی از بازیگردان به چشم نمی‌خورد بلکه کارگردان شخصا این کار یعنی راهنمایی بازیگران را برعهده گرفته است. ثريا قاسمي، داریوش فرهنگ، امین حیایی، داوود رشیدی، محمدرضا شریفی‌نیا، رضا کیانیان، شادروان عباس امیری، سیروس گرجستانی، حسام نواب‌صفوی، داریوش کاردان، شقایق‌فراهانی، گوهر خیراندیش، مریلا زارعی، ماه‌چهره خلیلی، نیلوفر خوش‌خلق، سید‌آناهیتا دری و امیرحسین آرمان از جمله بازیگران این گروه پرجمعیت هستند. اما نكته قابل توجه این سریال تصمیم كارگردان است كه نقش اصلی آن را به یك بازیگر مبتدی داده است، اگرچه باید در این میان، نقش محمدرضا شریفی‌نیا را به عنوان بازیگری که هم در سریال حضور دارد و هم انتخاب بازیگران برعهده او بوده پررنگ قلمداد کرد. موسیقی این سریال نیز توسط فریدون شهبازیان ساخته شده است.
آرا و نظرات درباره «کلاه پهلوی»
مهدی فرجی که پیش‌تر مدیریت شبکه یک صدا و سیما را برعهده داشت، در زمان مدیریت خود درباره این سریال گفته بود: سریال«کلاه پهلوی» در ساختار نمایشی از کارهای فاخر و پرزحمت به حساب می‌آید که در آن چگونگی مقاومت مردان و زنان حماسه‌آفرین ایران در مقابل سیاست‌های غلط و توطئه‌های استعمارگران به تصویر کشیده می‌شود. موضوع کشف حجاب در این دوران از وقایعی است که به خوبی در این سریال به تصویر کشیده شده است.
وی افزود: تمام صحنه‌های حماسی این مستند بازسازی شده است و هیچ‌کدام آرشیوی نیست و بازیگران این مستند روی اصل صداها نقش‌آفرینی کردند یعنی بازیگران برای صدا بازی کردند و حوادث کاملا مستند است.
اتمام ساخت و رونمایی از پروژه
24 مردادماه امسال، اهالی رسانه و مدیران شبکه یک صدا و سیما نخستین مخاطبانی بودند که سریال «کلاه پهلوی» را دیدند. سیدضیاء‌الدین دری، كارگردان این سریال طی سخنانی در این مراسم خطاب به حاضران گفت: سریال «كلاه پهلوی» آن چیزی كه شما در مراسم رونمایی دیدید نیست؛ من مثل ماشینی همه صحنه‌های این سریال را پیاده کرده و می‌خواهم دوباره سوار كنم. آقای فرجی، مدیر شبكه اول پا به پای ما سر این سریال پیر شدند. اتفاقی که در ساخت سریال «كلاه پهلوی» افتاد این بود كه از آنجا كه سریال «كیف انگلیسی» من مورد رضایت واقع شد، این سریال از همان مرحله نگارش وارد سیستم برآورد شد و به همین دلیل از سال ۸۲ جزو تعهدات سازمان صدا و سیما شد. نگارش متن این سریال 3 سال و نیم زمان برد و حدود ۲۰ ماه منتظر ماندیم تا هزینه این كار تامین شود. سال ۸۵ بالاخره با تلاش آقای فرجی سریال «كلاه پهلوی» كلید خورد. در جمهوری اسلامی ایران می‌توان چنین سریال تاریخی‌ای ساخت. حتی اگر این سریال حذفیاتی داشته باشد اما باز هم می‌توان گفت امكان ندارد چنین سریالی در كشوری جز جمهوری اسلامی ساخته شود. سعه‌صدر می‌خواهد حكومتی اجازه دهد چنین سریالی ساخته شود. سعی كردیم این كار وجه دانشگاهی‌اش را حفظ كند و نگرش به تاریخ را در لابه‌لای دیالوگ‌ها بیان كند. 3 هزار دقیقه اینگونه نوشتن و ساختن، حاصل تلاش مدیرانی باسواد بوده است. فیلمبرداری سریال «كلاه پهلوی» در مقاطعی نگه داشته شد اما این وقفه‌ها به نفع كار بود تا كار موجز و چكش‌كاری شود. مونتاژ سریال در قالب ۵۶قسمت به پایان رسیده است و هم‌اینك ۲۵ قسمت از این سریال در حال آماده‌سازی است. هدف پخش ۱۷ شهریورماه است كه امیدواریم در آن زمان ۲۰ تا ۲۵ قسمت از سریال را در اختیار شبكه بگذاریم تا این پروژه هفتگی نشود. امیدواریم كارهای جانبی به جایی نكشد كه بدقول شویم البته قول می‌دهیم كاری تمیز ارائه دهیم. من مطمئن هستم «كلاه پهلوی» مجموعه خوبی خواهد بود كه خستگی را از تن مدیرانی كه تحمل كردند بیرون می‌آورد.