خاتمی پي بخشودگی
هاشمی به دنبال...
سیدعابدین نورالدینی:
آقای سیدمحمد خاتمی این روزها فعالیت زیادی برای تقویت موضوع بازگشت به درون مجموعه نظام را آغاز کرده است. با این حال ناظران یک ارزیابی مشترک از این رفتار آقای خاتمی دارند و آن این است که این تکاپو تکافوی آن خواسته نیست. کمتر مجال شده تا درباره رفتار سیدمحمد خاتمی در حوادث سال 88 و تاثیر وی بر شکل‌گیری و تداوم آن سخن گفته شود. برخی رجال با ذائقه‌های سیاسی مختلف و بعضا متفاوت میل زیادی به عدم پیگیری این موضوع دارند. البته این موضوع چندان دور از تصور هم نیست چراکه در معادلات جدید، امتیازهای قدیم محسوب نمی‌شود. پیام‌های پنهان هم دیگر علنی مطرح می‌شود. عباس عبدی علنا وضعیت آرای انتخابات آینده را گوشزد می‌کند. برخی ساده‌لوحان هم بر مبنای این تحلیل درباره تیپ کاندیدای اصلاح‌طلب نظر می‌دهند. مناسبات آن قدر پر‌محبت شده که اعتراض بخشی از بدنه انقلابی به یکی از سران راست، با اعتراض رسانه‌های چپ مواجه می‌شود! اخبار روزنامه دست چپی درباره حجت‌الاسلام ناطق نوری موثق‌تر از رسانه‌های راست و اصولگراست! و محور سرمقاله‌های مجیزگویان خاتمی، اعتماد به ناطق نوری است! متاسفانه موضوع فتنه 88 مدتی از اصل افتاد و الآن نتیجه آن را شاهدیم. فتنه‌ای به آن وسعت، هزینه‌های غیر‌قابل برآورد داشت و در مرحله برخورد و ریشه‌کنی، نیمه‌کاره ماند! متاسفانه هنوز هم هستند کسانی از نیروهای وفادار انقلاب که نمی‌دانند آن تاکید چندباره رهبر انقلاب درباره اصول و فروع مباحث سیاسی ناظر بر چه افقی بود. با این حال اگرچه فراغت اصلاح‌طلبان از عنوان فتنه و بیان آنها درباره حضور در انتخابات نتیجه این قصور است اما این به معنای تبعیت نگرش سطوح کلان حاکمیتی به موضوع فتنه از سطوح زیرین نیست. شرایط درباره فتنه 88 در سطوح کلان تصمیم‌گیری منطبق بر گزاره‌های واقعی است و قاعدتا استراتژی مشهور اصلاح‌طلبان یعنی «فشار از پایین، چانه‌زنی در بالا» در این‌باره صادق نیست. در سطح کلان تصمیم‌گیری، حوادث 88 تعبیر به فتنه و موجب وقوع «جرم بزرگ» شد. رهبر انقلاب در این‌باره تاکید کردند این جرم همان «زیر سوال بردن اصل انتخابات» بود. طبیعتا وقتی عنوان جرم به کار می‌رود، به دنبال آن گزاره «مجازات» خواهد آمد. آیا مجازات جرم بزرگ، یعنی زیر سوال رفتن اساس جمهوریت انجام شد؟! و این مهم‌ترین نکته این ماجراست که البته سیدمحمد خاتمی به‌خوبی از آن آگاه است. در رفتار اخیر خاتمی هم گزاره‌هایی یافت می‌شود که حاکی از وقوف وی بر این شرایط است. البته شرکت در انتخابات مجلس به هیچ‌وجه موجب چشم‌پوشی از جرم زیر سوال بردن اصل انتخابات و متهم کردن جمهوری‌اسلامی به تقلب نمی‌شود. تاکید اخیر خاتمی بر لزوم خط‌کشی با تندروهای سبز هم تنها گزاره‌هایی نمادین و سطحی است. پس چاره چیست؟ سیدمحمد خاتمی در کنار این رفتار ظاهری، تحرکات پنهانی خود را نیز دنبال کرده است. خاتمی از همان سال 88 و پس از آنکه خیابان‌ها دیگر شلوغ نمی‌شد و نسخه‌های سوروس افاده نمی‌کرد؛ نخستین نامه مخفیانه خود را به رهبر انقلاب نوشت و رسما اعلام کرد نظام او را از موسوی و کروبی متمایز کند. حتی در آن نامه صریحا نوشت زندگی سیاسی زیر سایه آیت‌الله خامنه‌ای را برای خود افتخار می‌داند! یک سال بعد و پس از آنکه فتنه دیگر رمقی نداشت؛ باز هم رایزنی‌هایش را آغاز کرد. این‌بار خاتمی هرچه تلاش کرد تا نظر رهبر انقلاب برای پذیرش درخواست ملاقات او را جلب کند؛ بی‌فایده بود. سرخوردگی از این موضوع اما باعث نشد وی موضوع دیدار با رهبر انقلاب را پیگیری نکند. در یک نوبت حتی عبدالله نوری از او خواست در خیابان‌های اطراف بیت چادر بزند تا رهبری او را بپذیرد. خاتمی طی یک سال اخیر هم از طریق برخی واسطه‌ها، پیام‌هایی را برای رهبر انقلاب فرستاده است. او حتی موضوع حضورش در انتخابات مجلس هشتم را نیز گفته بود. او به تناوب اعلام کرده که راه او از راه موسوی و کروبی جداست. اخیرا نیز تحرکات او مجددا آغاز شده است. ولی همچنان بی‌فایده است. واسطه‌های خاتمی عمدتا در مقابل یک سوال سکوت می‌کنند. پرسشی که می‌گوید زیر سوال بردن اصل جمهوریت نظام موضوعی نیست که بدون توجه به مردم مورد بخشودگی قرار بگیرد. «عذرخواهی در پیشگاه جمهور» به خاطر دروغ تقلب هم اگرچه می‌تواند دوستان خاتمی را امیدوار کند اما در بهترین حالت، به معنای بخشودگی جرم است. و بخشودگی جرم هیچگاه مفهوم امکان حضور در رقابت درونی نظام جهت بهره بردن از قدرت را نخواهد داشت. مجرم ولو مورد بخشودگی هم قرار گرفته باشد؛ قاعدتا راه دشواری برای جلب رضایت دیگران دارد.