گروه اقتصادی: رئیس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن و کشاورزی تهران با انتقادات شدید و کم‌سابقه از وضعیت کنونی نظام بانکی و عدم وجود اقتدار و استقلال در بانک مرکزی، گفت: هم‌اکنون طرح اصلاح ساختار بانک مرکزی در مجمع تشخیص مصلحت نظام در حال بررسی نهایی است. یحیی آل‌اسحاق درگفت‌وگو با مهر با انتقاد شدید از عدم استقلال بانک مرکزی به تشریح وضعیت کنونی بانک‌ها پرداخت و گفت: بانک‌های کشور متاسفانه هم‌اکنون تبدیل به بنگاه‌های اقتصادی شده‌اند در حالی که بانک‌ها باید بدانند بنگاه نیستند و باید سود خود را از عملیات بانکی در شعب خود حاصل کنند نه اینکه از سرقفلی شعب برای خود استفاده کرده و سود حاصل کنند. در این صورت مهم نخواهد بود چه کسی مشتری بانک است و به همه خدمات‌رسانی خواهند کرد. رئیس اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی تهران افزود: بانک‌ها نباید رقیبی برای بخش خصوصی باشند و باید بپذیرند نقش آنها مطابق با استانداردهای بین‌المللی کاملا تعریف شده است در حالی که هم‌اکنون سهامداران بانک به دلیل فعالیت‌های بنگاهداری بانک‌ها از آنها متوقع شده‌اند و سود بالایی از آنها طلب می‌کنند به نحوی که به مدیران عامل بانک فشار وارد کرده تا با انجام فعالیت‌های سودآور و گاه واسطه‌گرایانه آنها را به سودهای سرشاری در پایان سال مالی برسانند. وی تصریح کرد: مدیران بانکی باید بدانند آنچه در ارزیابی آنها مهم تلقی می‌شود، میزان خدمات‌رسانی به بخش فعال اقتصادی کشور است در حالی که اکنون مثبت یا منفی بودن ارزیابی بانک‌ها بر این موضوع متمرکز شده که چقدر سود به سهامداران می‌دهند. آل اسحاق در ادامه به بیان آماری از یک مرجع غیررسمی درباره سهم بانک‌ها در تولید ناخالص داخلی و درآمدهای ملی پرداخت و خاطرنشان کرد: اگر چه درباره صحت این آمار تردید وجود دارد اما به هر حال آمارهای درآمدزایی بانک‌ها بسیار نگران‌کننده است و نشان می‌دهد بانک‌ها به جای تمرکز بر خدمات‌رسانی به مردم، تلاش می‌کنند سهم بیشتری از درآمد داشته باشند، این در شرایطی است که بخش تولیدی از این درآمدها بی‌نصیب مانده و هم‌اکنون با کمبود نقدینگی دست و پنجه نرم می‌کند.
رشد قارچ‌گونه موسسات پولی و مالی
وی در ادامه به رشد قارچ‌گونه موسسات پولی و مالی اشاره و خاطرنشان کرد: موسسات مالی و اعتباری آنچنان درکشور رشد کرده‌اند که هم‌اکنون در تعیین اسامی به مشکل برخورده‌اند، بنابراین باید راه‌اندازی این موسسات سودهای کلانی داشته باشد که در هیچ فعالیت اقتصادی دیگری یافت نمی‌شود. وی اظهار داشت: تعداد شعب بانکی نیز هر روز رو به افزایش است و برخی شعب با 2 الی 3 کارمند به فعالیت ادامه می‌دهند در حالی که سرقفلی آنها میلیاردها تومان است. وی خواستار تغییر در شیوه برخورد با بانک‌های متخلف شد و خاطرنشان کرد: فعالیت‌های تولیدی هم اکنون در سایه عملکرد بانک‌ها قرار گرفته و به نوعی تمام اقتصاد ایران، کارگزاران و کارمندان رسمی نظام بانکی بوده و خود را بنا بر سیاست آنها پیش می‌برند. وی همچنین نسبت به ورشکستگی نظام بانکی ایران هشدار داد و گفت: با راهی که نظام بانکی در پیش گرفته است ورشکستگی حتمی است و البته چنانچه حتی یک بانک ورشکسته شود تنها بازتاب آن مرتبط با خود بانک نخواهد بود بلکه در تمام حوزه‌های اقتصادی به صورت دومینو اثرات خود را منتقل خواهد کرد. وی از جمله مشکلات نظام بانکی کشور را عدم نظارت دقیق از سوی بانک مرکزی دانست و خاطرنشان کرد: نظام نظارت بر بانک‌ها باید متحول شود و اگر چه شورای پول و اعتبار و بانک مرکزی شورای نظارت بر عملکرد بانک‌ها دارد اما به نظر می‌رسد اقتدار آنها در برخورد با تخلفات بانکی بسیار اندک است. به گفته وی، ساختار بانک مرکزی هم اکنون دچار مشکل است و به همین دلیل است که پرونده اصلاح ساختار بانک مرکزی هم اکنون به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارجاع شده و در مجمع در حال بررسی است تا بتوان درباره این ساختار به یک جمع‌بندی رسید و مشکل سیستم بانکی را نیز به تبع آن حل کرد. آل‌اسحاق در ادامه به بیان 2 دیدگاه محتمل درباره نوع رفتار بانک مرکزی پرداخت و گفت: گاهی به بانک مرکزی به چشم خزانه دولت نگاه می‌شود و این بانک به عنوان ابزاری در دست دولت دیده می‌شود که برای حل و فصل مشکلات دولتی وارد عمل شود و هر کجا که دولت گرفتار شد به بانک مرکزی بگوید اسکناس چاپ کند. وی ادامه داد: در نقطه مقابل، ممکن است تعریف ویژه‌ای از نظام بانکی وجود داشته باشد که در انتخاب مدیران و عزل و نصب آنها بدون توجه به شرایط کشور عمل کرده و توجهی به شرایط دولت هم نداشته باشد، یعنی اگر در مواقعی دولت خواستار چاپ اسکناس به منظور مدیریت نقدینگی شود بانک مرکزی حرف شنوی لازم را نداشته باشد. وی در ادامه افزود: متاسفانه منافع جریان‌ها و گروه‌های سیاسی اجازه نمی‌دهد بانک مرکزی در مسیر اهداف خود قرار گیرد، چرا که هم اکنون بانک مرکزی محل قدرتی برای جریان‌های سیاسی است در حالی که نباید اینگونه باشد و بانک مرکزی باید به لحاظ سیاسی کاملا مستقل عمل کرده و منافع جریانات پیرامونی را بر منافع ملی ترجیح ندهد. رئیس اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی تهران ادامه داد: توصیه من به مسؤولان، سیاستگذاران و تصمیم‌گیران این است که بدون حب و بغض سیاسی یک بار دیگر شرایط بانک مرکزی را بازنگری کرده و برای سیستم بانکی نیز چاره‌اندیشی کنند، ضمن اینکه متر سیاسی را از فعالیت‌های اقتصادی بردارند و اقتصاد را با متر اقتصاد بسنجند. وی تصریح کرد: تا زمانی که سایه جریانات سیاسی بر حوزه اقتصادی گسترده باشد، وضعیت به روال فعلی ادامه خواهد یافت که در این شرایط 2 راهکار وجود دارد؛ اول اینکه سیاست را از اقتصاد جدا کنیم و دوم اینکه اگر کشور به این جمع‌بندی رسید که سیاست‌های اقتصادی باید با توجه به شرایط سیاسی سنجیده شود، حرکت اهالی باشگاه‌های اقتصاد و سیاست در یک جهت باشد، چرا که در غیر‌این صورت تضاد موجود اقتصاد را به قهقرا می‌برد.
بانک‌ها اقتصاد ایران را به قعر چاه خواهند برد
رئیس اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی تهران، خاطرنشان کرد: از مفهوم اقتدار در بانک مرکزی باید تعریف مجددی صورت گیرد، چرا که در غیر‌این صورت اگر بانک مرکزی و سیستم بانکی به سامان نرسد، تمام اقتصاد را به قعر چاه خواهد برد. البته باید توجه شود ایران تنها کشوری در دنیا نیست که بانک دارد و تمام دنیا حتی کشورهای بسیار کوچک نیز نظام بانکی دارند اما تعریف استاندارد و مشخصی از نظام بانکی در همه جای دنیا شناخته شده است، در حالی که در ایران باید بپذیریم که تعریف مشخصی وجود ندارد. آل‌اسحاق ادامه داد: اینکه بعد از 36 سال حکومتداری ندانیم مشکلات نظام بانکی کجاست، قطعا صحیح نیست، چرا که در کشور افراد بااستعداد به وفور وجود دارند که به خوبی می‌دانند مشکلات نظام بانکی در چه مواردی خلاصه می‌شود و راه‌حل آنها چیست، ضمن اینکه روسای بانک مرکزی نیز در تمام دنیا از افراد بسیار هوشمند و نخبه انتخاب می‌شوند که بهترین تصمیمات را اتخاذ کنند.