ترويج فرهنگ دفاع مقدس موضوعی است که به یکی از مهم‌ترین ضرورت‌های جامعه تبدیل شده؛ خاطرات جنگ و رشادت‌های آن دوران، به جرات راهکاری است برای زندگی در تمام عمر. ساخت باغ‌موزه دفاع مقدس در دل تپه‌های عباس‌آباد تهران توسط شهرداری پایتخت شاید یکی از مهم‌ترین نمادها باشد برای همین موضوع ترویج فرهنگ دفاع مقدس. این باغ‌موزه حدود 20 هکتار مساحت دارد که به 2 بخش موزه و باغ‌راه تقسیم می‌شود؛ باغ‌راهی که بین اتوبان شهید همت و حقانی قرار گرفته و موزه‌ای که برخلاف همه موزه‌هایی که تاکنون بوده، بیشتر به روایت روزگار دفاع مقدس می‌پردازد.
موزه‌ای رویدادی و قابل تغییر
تاکنون همه موزه‌هایی که دفاع مقدس را روایت می‌کردند، بیش از هر چیز ابزار و ادوات جنگی یا وسایل شخصی شهدا را به نمایش می‌گذاشتند اما بنای باغ‌موزه دفاع مقدس بر روایت رویدادهای جنگ تحمیلی گذاشته شد. این موزه روایتی کاملا متفاوت از همه جاهایی دارد که صرفا بناها و اشیای تاریخی را برای بازدیدکننده به نمایش می‌گذارند. تالارهای آن جنبه رویدادی دارند و بازدیدکننده می‌تواند بیشتر اتفاقات دوران دفاع مقدس را در آن به صورت زنده مشاهده کند. برخی بخش‌های موزه این امکان را می‌دهد که فضاها و در واقع میدان جنگ به صورت عینی برای بازدیدکنندهها در حجمی واقعی یا نمادین مجسم شود و شاهد شبیه‌سازی جنگ‌افزارها باشند. این امکان، تجربه‌ای نو در عرصه موزه‌هاي جنگ است که بازدیدکننده را اینچنین ملموس با واقعیات جنگ روبه‌رو مي‌كند.
عبور از 7 مرحله سلوک
ساختمان اصلی باغ‌موزه دفاع مقدس و ترویج فرهنگ مقاومت 7 تالار دارد اما این 7 تالار که هر کدام بخشی از تاریخ انقلاب شکوهمند اسلامی تا بعد از
8 سال دفاع مقدس را روایت می‌کنند، تنها برای این امر نیستند. این 7 تالار در واقع 7 مرحله سلوک را نشان می‌دهند تا بازدیدکنندگان ناخودآگاه این روند را طی کنند؛ روندی که بر اساس پیش‌بینی‌های صورت گرفته برای بازدید سریع بیشتر از 90 دقیقه زمان میبرد. بعد از این 7 مرحله است که بازدیدکنندگان به مسجد جامع خرمشهر می‌رسند .
منزل اول؛ آستانه‌ای برای روایت هفتگانه
اولین منزل آستانه‌ای است برای ورود به تالارهای هفتگانه؛ جایی برای وارد شدن به دالان تاریخ پرفراز و نشیب که با مبارزات مردم از دهه 30 آغاز می‌شود. تالار آستانه از پيروزي انقلاب اسلامی تا آغاز جنگ تحميلي را به تصویر می‌کشد. تالار آستانه مجموعه‌اي از تصاوير ثابت و متحرک سخنراني‌ها، نامه‌ها، قراردادهاي بينالمللي، عزل و نصب‌ها، ترورها و وقايع ايران در زمان قاجاريه و پهلوي روبه‌روی چشمان بازدیدکنندگان قرار می‌دهد تا قبل از ورود به تاريخ دفاع مقدس، نيمنگاهي به وضع ايران در دهه 40 داشته باشند.
منزل دوم؛ حیرت و حقانیت
تصوير پاره کردن مصوبه شورای امنیت در رابطه با حریم مرزی ایران به دست صدام، خاطره‌ای است که خیلی‌ها هنوز یادشان می‌آید؛ چیزی که سبب به وجود آمدن جنگ تحمیلی علیه ایران شد. در سالن بعد از تالار آستانه، بازدیدکنندگان تصویری بزرگ از صدام را می‌بینند که مدام در حال پاره کردن این مصوبه شورای امنیت است. آنها با دیدن این تصویر وارد تالاری مي‌شوند که در آن آغاز جنگ تحمیلی به نمایش گذاشته می‌شود. این سخن صدام که در عرض 3 روز تهران را اشغال میکند اولین صدایی است که در تالار حیرت به گوش بازدیدکنندگان می‌رسد. بازدیدکنندگان در تالار حیرت و حقانیت وارد دنیای واقعی سال‌هاي دهه 60 می‌شوند. از سمت دیگر مجموعه اسناد موجود دال بر حقانیت دفاع ایران در این جنگ و اثبات متجاوز بودن صدام به مخاطبان ارائه می‌شود.
منزل سوم؛ روایت دفاع
سومین تالار از تالارهای هفتگانه باغ‌موزه دفاع مقدس و ترویج فرهنگ مقاومت به دفاع مردم ایران در مقابل دشمن متجاوز تعلق دارد. وقتي بازدیدکنندگان وارد منزل سوم این باغ‌موزه مي‌شوند، شرایط به گونه‌ای برنامه‌ریزی شده که عملا خود را در شرایط واقعی جنگ ببیند. در این تالار ترس واقعی خط مقدم برای بازدیدکنندگان نمایان می‌شود. صداي بمباران، تصاوير انفجار و لرزش‌هاي محيط اطراف این ترس را به خوبی در همه وجود انسان ایجاد میکند. راهنمايان موزه دفاع و ترویج فرهنگ مقاومت هم فضا را ملتهب‌تر می‌کنند و با انجام نمايش‌هايي مربوط به صحنه‌هاي جنگ تلاش می‌کنند بازديدکنندگان را بيشتر در حال و هواي روزهاي جبهه قرار دهند.
منزل چهارم؛ آرامش
و مقابله
مهندسی جنگ، طراحی و اجرای عملیات جنگی، جنگ شهرها و اسرا و آوارگان عراقی از مهم‌ترین موضوعات مورد پیگیری در تالار آرامش و مقابله است. در این تالار ضمن معرفی حوزه‌های مختلف نیروهای خودی در طول 8 سال دفاع مقدس به عملیات مختلف با انواع تکنولوژی‌های متفاوت پرداخته می‌شود. بازديدکنندگان از این تالار، پس از ورود خود را ميان تصاويري سه‌بعدي از نقشه‌هاي عملياتی و فرماندهان بزرگي که سکان هدايت جنگ را برعهده داشتند، مي‌بينند. پس از چند لحظه فضاي تالار تغيير مي‌کند و روايتي از اوضاع و احوال سياسي، اقتصادي، اجتماعي و بينالمللي کشور براي بيننده عنوان مي‌شود تا آنها را کاملا در جریان شرایط آن روزهای ایران قرار دهد.
منزل پنجم؛ روایت شهادت
منزل پنجم باغ‌موزه دفاع مقدس و ترویج فرهنگ مقاومت، جایگاه شهدای 8 سال دفاع مقدس است. در این منزل با انتقال آگاهی و حس حضور، مفهوم شهادت پیش چشم مخاطبان نمایان می‌شود. شهدای 8 سال دفاع مقدس، چهره حقیقی جنگ، تاثیرات انسانی آن، یادمان‌ها و زندگی در جبههها موضوعاتی است که در تالار پیروزی به تصویر کشیده می‌شود. این تالار پنجم با قدم نهادن روي پل معلقي از جنس چوب و پلاستيک آغاز مي‌شود. در آن ضمن اشاره به 2 موضوع شهید و شهادت، جایگاهی برای نام همه شهیدان دفاع مقدس پیشبینی شده است. وقتی بازدیدکننده از کنار آن می‌گذرد چندین و چند هزار نام به سرعت از مقابل چشمانش حرکت میکند. پس از آن بازدیدکنندگان به جایی می‌رسند که جایگاه جانبازان، مفقودالاثرها، شیمیایی‌ها، اسرا و آزادگان است.
منزل ششم؛ جشن پیروزی
در منزل ششم از منازل هفتگانه باغ‌موزه دفاع مقدس نقشه‌ای از ایران قدیم نمایش داده می‌شود. وسعت امپراتوری ایران در ادوار گذشته و جنگ‌های ایرانیان با اقوام دیگر، ارائه و به این نکته اشاره می‌شود که در همه جنگ‌های سده‌های اخیر، پارهای از سرزمین ایران به دست تجاوزگران افتاده و نقشه ایران بزرگ در هر هجوم و تجاوزی کوچک و کوچک‌تر شده است. در همین بخش به این نکته اشاره می‌شود که تنها در جنگ 8 ساله عراق علیه ایران است که سرزمین ایران به تمامی از وجود اشغالگران پاک شده و ذرهای از خاک مقدس کشورمان هم در چنگال متجاوزان نمانده است. در این منزل شرحی از شرایط آخرین سال جنگ نیز روایت می‌شود. در این تالار ابتدا به سرنوشت صدام و حمایت بین‌المللی از وی در طول 8 سال دفاع مقدس اشاره می‌شود. نیروهای نظامی و غیرنظامی درگیر در جنگ معرفی خواهند شد و در نهایت صحنه‌هایی از پیروزی رزمندگان اسلام در
3 مقطع تاریخی به نمایش درمی‌آید.
منزل هفتم، روایت از سرانجام
هفتمین منزل باغ‌موزه دفاع مقدس و ترویج فرهنگ مقاومت با شرح واقعه جانسوز ارتحال بنیانگذار کبیر جمهوری اسلامی ایران و نمایی از بالکن حسینیه جماران آغاز می‌شود. در ادامه این منزل قرائت وصیتنامه سیاسی- الهی حضرت امام توسط حضرت آیت‌الله‌العظمي خامنه‌ای و مباحث مربوط به انتخاب رهبری در اجلاس فوق‌العاده مجلس خبرگان که با رای اکثریت قاطع نمایندگان خبرگان منجر به انتخاب حضرت آیت‌الله‌العظمي خامنه‌ای به عنوان ولي امرمسلمين و رهبر معظم انقلاب اسلامي شد و آشنایی با زندگی ایشان به سمع و نظر بینندگان می‌رسد.
مسجد جامع خرمشهر در ابعاد واقعی
مسجد جامع خرمشهر یکی دیگر از بخش‌های باغ‌موزه دفاع مقدس است؛ مسجدی که درست در ابعاد و اندازه‌های واقعی مسجد جامع خرمشهر ساخته شده تا حال و هوای بنایی را زنده کند که روزگاری سمبل ایثار و استقامت رزمندگان ایرانی بود. این مسجد در شمالی‌ترین بخش باغ‌موزه دفاع مقدس قرار گرفته است.
باغ‌راه، همنشین موزه
باغ‌راه باغ‌موزه دفاع مقدس از ایستگاه متروی شهید حقانی شروع می‌شود و تا ایستگاه متروی شهید همت ادامه دارد. حدفاصل این مسیر تقریبا یک کیلومتر است و از دل مجموعه این موزه عبور میکند. یک کیلومتر یعنی تقریبا 10 تا 15 دقیقه پیادهروی. پیش از این تقریبا هیچ راهی برای اتصال این 2 نقطه به هم وجود نداشت اما این مسیر علاوه بر اینکه راهی برای تردد میهمانان باغ‌موزه دفاع مقدس است، يك ويژگي مهم ديگر هم دارد؛ شما در هر نقطه‌اي از تهران باشيد با يك بليت مترو مي‌توانيد در سفري كاملا امن و سريع خود را به حوزه دفاع مقدس برسانيد و ترافيك و هزينه‌هاي سفر خودروی شخصي و آلودگي هوا را نپردازيد.