سیروس محمودیان: اول صبح
2 فروردین 1391 شهر کاملا خلوت است. عده‌ای ساز سفر کوک کرده‌اند و عده دیگری نیز در خواب ناز صبحگاهی هستند. تنها سفر کردن به ترکیه تاحدودی هیجان خاص خودش را دارد. در ذهن خود یک بار دیگر جزئیات برنامه سفر را مرور می‌کنم. ظاهرا همه چیز مرتب و عالی است. ابتدا باید خود را به ارومیه و سپس مرز بازرگان برسانم. طبق برنامه باید شب را در یکی از شهرهای مرزی ترکیه بمانم. اولویت اول من ارزروم است. ارزروم از مرز بازرگان حدود 5 ساعتی فاصله دارد. در مسیر ترمینال دیدن اداره دادگستری ناخواسته خاطرات دوران نوجوانی را برایم تازه می‌کند. سال1360 کلاس دوم راهنمایی بودم. با وجود کمی سن دوران پرشر و شوری داشتیم. محمدرضا، بابک و من 3 همکلاسی بودیم که در مدرسه شهید علی علمی نقده درس می‌خواندیم. هرکسی ساز خودش را می‌زد. محمدرضا یک پسر ساده روستایی اما طرفدار دوآتیشه سازمان منافقین بود. برادرش در جریان تلاش برای ترور انتحاری حجت‌الاسلام حسنی، امام جمعه ارومیه در مصلای نماز جمعه دستگیر و سپس اعدام شده بود. خود او نیز در تابستان همان سال با وجود کمی سن به جرم عضویت در سازمان نفاق و سوزاندن همه اسناد تشکیلاتی برادرش در تنور خانه‌شان مدتی در زندان ارومیه بازداشت بود. مدت زمانی که او زندان بود ما به آدرس مدرسه با هم نامه‌نگاری داشتیم. محمدرضا در عین کمی سن آشنایی خوبی با قرآن داشت. معمولا نامه‌هایش را با آیه «ان الله لایغیر ما بقوم...» شروع می‌کرد. به هر حال خبردار شدن پدرم از نامه‌نگاری‌های من با محمدرضا از طریق مدیر مدرسه یک تنبیه حسابی برایم در پی داشت. توضیحات توجیهی من درباره علت نامه‌نگاری‌هایم تاثیری در پدرم نداشت. در پاکت نامه‌های ارسالی از زندان همیشه باز بود. معمولا مهر قرمزرنگ «کنترل شد» اداره زندان کاملا روی پاکت کاملا مشخص بود. محمدرضا پس از آزادی از زندان از طریق ترکیه به عراق فرار کرد. دیگر خبری از او ندارم. چند باری از خانواده‌اش سراغی گرفتم. می‌گفتند پس از فرار محمدرضا پدر و مادرش با هم دچار مشکل خانوادگی شده و در سن پیری کارشان به طلاق کشیده بود. به هر حال دوست دیگرم، بابک نام داشت. پدر بابک کارمند دادگستری بود. او همراه اعضای خانواده‌اش جملگی عضو یکی از گروهک‌های تروریستی مارکسیستی منطقه بودند. در همان دوران 2 برادر و یک خواهر او در درگیری با نیروهای سپاه کشته شدند. بابک در کلاس درس روی نیمکت خود با خط درشت خودکاری نوشته بود: سعادتی مجاهد را به چه جرم اعدام کردند؟ من هم که تکلیفم مشخص بود. انجمن اسلامی بودم. به حزب جمهوری اسلامی هم آمد و شد داشتم. معمولا در معابر و محل نماز جمعه نشریات حزب جمهوری اسلامی و کتاب قانون اساسی را توزیع می‌کردم. در مدرسه هم فعالیت دینی داشتم. سر صف دعای صبحگاهی می‌خواندم و درباره مبارزان سیاهپوست آفریقایی نمایشنامه می‌نوشتم. معمولا بابک از هر فرصتی استفاده می‌کرد تا حقانیت گروهک‌های تروریستی از قبیل دموکرات و کومله را به اثبات برساند. یک بار که جنازه‌های چند تن از دموکرات‌ها را- در محل ساواک سابق که روبه‌روی مدرسه ما قرار داشت- در معرض تماشای مردم قرار داده بودند بابک با چشمانی اشک‌آلود از مظلومیت آنها برایم گفت. ما هم دعوایمان شد و در عالم کودکی با هم قهر کردیم. قهر کردن ما بیش از 30 سال طول کشیده است. بابک هم چند وقتی زندان بود که پس از آزادی از زندان از طریق ترکیه به کشور عراق فرار کرد. تازگی‌ها شنیده‌ام که بابک ظاهرا با کوله‌باری از ندامت و پشیمانی به کشور بازگشته است. او در منطقه یک گاوداری راه انداخته است. هنوز رغبتی برای دیدن او ندارم. به هر شکل ترکیه در آن زمان مسیر ترانزیت و محل تجمع موقت اغلب گروهک‌های تروریستی بود. هر کسی که جرمی و جنایتی مرتکب می‌شد برای فرار از مجازات قانونی به آب خوردنی به ترکیه می‌گریخت. منافقین در ترکیه به واسطه تسهیلات فراهم شده از سوی ژنرال‌های چهارستاره لائیک حاکم بر ترکیه از امنیت کامل برخوردار بودند. آنها در شهرهای مختلف بویژه استانبول و انکار به تعداد قابل توجهی خانه‌های امن تیمی داشتند. در حال حاضر نیز بخشی از جریان رهبری فتنه در ترکیه مستقر است. خرداد سال پیش در آستانه سالگرد فتنه 88 استانبول بودم. در اغلب کوچه‌ها و خیابان‌های منتهی به میدان آکسارای ترکیه شعارهای مختلفی در حمایت از سران فتنه نوشته شده بود. برای برگزاری یک تجمع اعتراضی در 18 خرداد نیز منافقین فراخوان بلندبالایی داده بودند که در موعد مشخص شده جز تعدادی انگشت‌شمار کسی آنجا حاضر نشد. نیکوزیای قبرس تحت سلطه ترک‌ها نیز چنین وضعی داشته و دارد. صهیونیست‌ها هم در کشور ترکیه برخلاف تبلیغات رایج امنیت کامل دارند. اعضای فرقه ضاله بهائیت نیز از قدیم‌الایام در آن کشور از شرایط مطلوبی برخوردار هستند. دفاع از آزادی بیان و عقیده بهانه خوبی به لائیک‌های پشت پرده حاکم بر سرنوشت کشور مسلمان ترکیه برای حمایت از جریانات شیطانی داده است. اخیرا فرقه‌های شیطان‌پرست و گروه‌های همجنسباز وابسته به صهیونیست‌ها نیز چشم طمع به حمایت‌های پنهانی دولت مثلا اسلامگرای رجب طیب اردوغان دوخته‌اند. همچنین اغلب مراکز فحشا و فساد شهرهای توریستی ترکیه یکی از مناطق اصلی برای جذب جاسوس و به دام انداختن افراد ساده‌اندیش ایرانی توسط سازمان‌های جاسوسی کشورهای غربی است. جنگ‌افروزی در کشورهای همسایه و حمایت از مخالفان همسایگان یکی از سیاست‌های قدیمی دولت ترکیه است. عموما از دیرباز موضوع آموزش و تجهیز مالی- تسلیحاتی تروریست‌های اعزامی به داخل ایران، عراق و سوریه در ترکیه انجام می‌گیرد. برای نمونه منافق بمبگذار مسعود کشمیری که عامل انفجار دفتر نخست‌وزیری در 8 شهریور 1360 بود همراه خانواده‌اش به ترکیه فراری داده شده بود و کنار سعید شاهسوند، یکی از عاملان اصلی انفجار هفتم تیر دفتر حزب جمهوری اسلامی چند ماهی در استانبول اقامت داشته است. خاطرات منافق بریده سعید شاهسوند در این باره می‌تواند گویای بخش کوچکی از حمایت‌های دولت ترکیه از منافقین باشد. شهرهای مختلف ترکیه در حال حاضر به محل اقامت معارضان سوری تبدیل شده است. طارق هاشمی، معاون رئیس‌جمهور عراق هم که به جرم اقدامات تروریستی و صدور فرمان بیش از 200 مورد بمبگذاری به اعدام محکوم شده در ترکیه پناه گرفته است. حضور مداوم تروریست‌های سوری در ترکیه نیز خود داستان مفصلی است. خلاصه در سال دوم و سوم راهنمایی کلاس پرسر و صدایی داشتیم. مدیر مدرسه آقای بهلولی هم یادش به خیر. زیاد نصحیت می‌کرد اما گوش شنوایی نبود. در طول مسیر ترمینال در عین حالی که به دغدغه‌های کنونی بخشی از نسل نوجوان و جوان کشور که معمولا در مد مو و لباس خلاصه می‌شود افسوس می‌خورم اما با خود فکر می‌کنم که در طول 30 سال گذشته کشورهای غربی برای دشمنی با ملت ایران چه کارها که نکردند. در این میان جمعی از جوانان ساده‌دل با خوردن فریب تبلیغات کاذب رسانه‌های بیگانه برای رسیدن به آرمان‌های مادی و معنوی خویش راهی کشورهای غربی شدند که اساسا هیچ همخوانی با آرمان‌های آنها نداشتند. این نسل سوخته در پروسه معیوب مبارزه برای رسیدن به آزادی موهوم! به بیگاری سیاسی برای غربی‌ها دل خوش کردند و اغلب نیز در پایان عمر کوتاه شبه‌سیاسی‌شان که دیگر رمقی برای انجام فعالیت‌های خرابکارانه تروریستی در ایران نداشتند یا با اظهار ندامت و پشیمانی به آغوش میهن بازگشتند یا ناچار در سایه غرور کاذب و در اوج خفت و خواری با پذیرفتن ننگ مهر شرم‌آور «پناهندگی سیاسی» در صفحه نخست زندگی‌شان در بدترین شرایط انسانی با گذشته‌ای شرم‌آور تن به پادویی غریبه‌ها دادند. در این میان برخی نیز در دام سازمان‌های جاسوسی گرفتار شده و دانسته و ندانسته ایام سیاهی را برای خود رقم زدند. طبیعی است که کشورهای غربی هیچ تعلق‌خاطری به جوانان این مرز و بوم ندارند و همه حمایت‌های آنان در دایره تنگ دشمنی با ملت ایران خلاصه شده است. روشن است که سران کشورهای غربی در عمل به وعده‌های رنگارنگ خویش بسیار ناصادق و افراد مکاری هستند برای نمونه آنها حتی در شرایط بغرنج کنونی حاضر نیستند تروریست‌های آواره سازمان منافقین مستقر در عراق را که عمری صادقانه جان خویش را کف دست گرفته و در خدمت آمریکا و غرب استعمارگر به کشتار ملت خویش پرداختند را در یکی از کشورهای اروپایی بپذیرند. با افکار از این دست یک حالت دلسوزی نسبت به هم‌میهنان ساکن در غرب به من دست می‌دهد. ناگهان صدای جاروی کارگر شهرداری که با حوصله مشغول رفت و روب خیابان است مرا از افکار خویش خارج می‌کند. جوان بلندبالایی است که تقریبا 30 ساله به نظر می‌رسد. خسته نباشیدی می‌گویم و به آرامی از کنارش رد می‌شوم. به ترمینال که می‌رسم اول صبح هنوز ماشینی برای رفتن به ارومیه نیست. بیرون ترمینال سوار یک پژوی گذری می‌شوم. صندلی جلو می‌نشینم و راه می‌افتیم. راننده پسر جوانی است. سر صحبت را که باز می‌کند متوجه می‌شوم دانشجوی ترم 2 کارشناسی ارشد مدیریت صنعتی دانشگاه آزاد است و برای تامین مخارج و شهریه سنگین دانشگاه ایام بیکاری با ماشین مسافرکشی می‌کند. راننده از برنامه‌های آتی خویش برای دریافت مدرک دکترا، تدریس در دانشگاه و از سختی‌های پیش رو می‌گوید. جوان مودب و برازنده‌ای به نظر می‌رسد. به اسکله قدیمی اما در حال تخریب حیدرآباد در ساحل خشکیده دریاچه ارومیه که می‌رسیم دیدن دریاچه رو به موت ارومیه، دریایی از افسوس را در من به خروش درمی‌آورد. تابستان‌های زیادی را در ساحل زیبای شورترین دریاچه منحصر به فرد جهان گذرانده‌ام. با دیدن اسکله حیدرآباد خاطرات دوران کودکی‌ام تجدیدخاطره می‌شود. من یک بار در کودکی با کشتی همراه خانواده از مسیر دریا از عجب‌شیر به ارومیه آمده‌ام اما اکنون دیگر هیچ خبری از کشتی و مسافرت‌های دریایی جذاب آن دوران نیست. در واقع این دریاچه فرصت ایده‌آلی برای جذب توریست و سرمایه‌گذاری‌های زودبازده و کم‌هزینه داخلی بوده و هست اما افسوس که بر اثر بی‌برنامگی‌های دولتمردان دوران سازندگی درباره زدن سدهای بی‌حساب و کتاب متعدد روی رودخانه‌های حاشیه دریاچه، این دریاچه در حال خشکیدن است. اگرچه سدسازی و انجام پروژه آبیاری تحت فشار موجود در منطقه مایه عمران و آبادانی شده اما خشک شدن دریاچه نگرانی‌های زیستی بی‌شماری را می‌تواند در پی داشته باشد. در حقیقت خشک شدن دریاچه علاوه بر وارد کردن صدمات جبران‌ناپذیر بر بخش کشاورزی منطقه و آب و هوای بسیار دلنشین آن، این نگرانی را دارد که در تابستان وجود گرد و غبارهای نمکین می‌تواند زندگی را برای اهالی منطقه تا خود تهران به جهنم مبدل کرده و در نهایت بخش عمده‌ای از کشور ایران را به شوره‌زاری لم‌یزرع مبدل کند. ظاهرا فریاد مردم منطقه و تلاش مسؤولان محلی هم به جایی نمی‌رسد. خطر حقیقتا جدی است. با خود فکر می‌کنم اگر ما مانند غربی‌ها ساحل زیبای همین دریاچه ارومیه و شبه‌جزایر و جزایر چندگانه آن را بهسازی می‌کردیم این امکان فراهم می‌شد که خانواده‌های ایرانی و خارجی با کمترین هزینه در ایده‌آل‌ترین شرایط فرهنگی و اجتماعی به تفریحات سالم دریایی بپردازند. واضح است که در کنار یک برنامه‌ریزی فرهنگی– اقتصادی به سهولت می‌توان از هرز رفتن سرمایه ملی کشور جلوگیری کرد و در این میان درآمدی هم نصیب مردم منطقه کرد. در سطح شهرهای توریستی ترکیه تبلیغات بی‌شماری را به زبان فارسی می‌توان دید که به تبلیغ تورهای شبانه‌ای می‌پردازند که به نام تورهای تفریحی به اشاعه فساد و فحشا در میان توریست‌های ایرانی می‌پردازند. واژه «تور تفریحی» تنها بهانه‌ای برای فریب افراد بویژه خانواده‌ها است تا آنان را به دام اباحه‌گری و بی‌غیرتی بیندازند. تصمیم می‌گیرم برای اطلاع از کم و کیف برنامه‌های این تورها با یکی از این مراکز تماس تلفنی بگیرم. برای خرید شارژ اعتباری تلفن ترک‌سل که لحظاتی پیش در طول تماس با یکی از مراکز کاریابی تمام شده است از هتل بیرون می‌زنم. شارژی می‌خرم و همان کنار خیابان با محل برگزاری تورهای شبانه ویژه توریست‌های ایرانی تماس می‌گیرم. توضیحات فساد‌محور طرف ناراحتی‌ام را بیشتر می‌کند و چالش‌های ذهنی جدید فرهنگی برایم به وجود می‌آورد. طرف با حرارت از شاد بودن برنامه‌ها داد سخن می‌دهد. انواع لهو و لعب نیز به‌راه است. می‌گویم برای خانواده‌ها هم جا دارید. می‌گوید اساسا برنامه خانوادگی است. می‌پرسم حضور خانواده‌ها در طول این برنامه‌ها چگونه صورت می‌گیرد، آیا داخل کشتی برای خانواده‌ها برنامه مجزا اجرا می‌کنید؟ می‌خندد و می‌گوید آقاجان! مثل اینکه به استانبول آمدید ها. اگر دنبال این حرف‌ها بودید همان ایران می‌ماندید. اینقدر دگم و بسته فکر نکنید. به هر حال از توضیحات وی مجموعا متوجه می‌شوم که علاوه بر مسائل غیراخلاقی داخل یک کشتی کوچک توریستی در طول یک گشت 4-3 ساعته شبانه هر توریست ایرانی حداقل باید مبلغی حدود 400 هزار تومانی پیاده شود.