گروه اجتماعی: رئيس مرکز آمار ایران بار دیگر نسبت به كاهش جمعيت كشور هشدار داد و خواستار تجديدنظر در سياست‌هاي جمعيتي کشور شد، این درحالی بود که وزیر بهداشت نیز دیروز درباره نیاز به این تغییر سخن گفت و اعلام کرد سياست‌هاي «كنترل جمعيتي» وزارت بهداشت به سياست «سلامت باروري» تغییر کرد. عادل آذر كه روزگذشته به صحن علنی مجلس رفته بود، گزارشي از سرشماري سال 90 را به مجلس ارائه كرد و اظهار داشت: آمار جمعيت كل كشور بر اساس اين سرشماري 75 ميليون و 149 هزار و 669 نفر است كه متشكل از 4/50 درصد آقايان و 6/49 درصد خانم‌هاست. وي با اشاره به دغدغه مجلس، دولت و مجمع تشخيص مصلحت نظام براي بررسي مجدد سياست‌هاي جمعيتي درباره پيش‌بيني مركز آمار ايران از ساختار جمعيت در سال‌هاي آينده گفت: درباره ميزان باروري به اين معنا كه يك بانوي ايراني در 15 تا 49 سالگي بايد چند فرزند داشته باشد، چند سناريو پيش‌بيني شده که در حال حاضر ميزان باروري 9/1 فرزند است. بر اين اساس سناريوي بدبينانه در 40 سال آينده اين است كه ميزان باروري در سال 1430 به 3/1 فرزند خواهد رسيد اما در مقابل سناريوي خوش‌بينانه‌اي هم هست كه برخي همكاران مركز آمار ايران به آن اعتقاد دارند اينكه ميزان باروري به 1/2 فرزند مي‌رسد. عادل آذر با رد گمانه‌زني‌ها درباره كاهش يا افزايش جمعيت ايران به 35 ميليون و 300 ميليون نفر گفت: بر اساس سناريو‌هاي تعريف شده در مركز آمار ايران، جمعيت ايران در بدبينانه‌ترين حالت از 91 ميليون نفر كمتر نمي‌شود و در خوش‌بينانه‌ترين حالت هم بيش از 102 ميليون نفر نخواهد شد و در واقع ميزان جمعيت بين 91 تا 102 ميليون نفر در نوسان خواهد بود. رئيس مركز آمار ايران اضافه كرد: بلكه بررسي‌هاي مركز آمار ايران نشان مي‌دهد اگر گروه تمركز و برنامه‌ريزي را روي سن 20 تا 24 سال بگذاريم، مي‌توانيم دغدغه مقام معظم رهبري و چالش‌هاي جمعيتي را پوشش دهيم. وي با تاكيد بر لزوم ايجاد شورايعالي جمعيت، از نمايندگان مجلس خواست تا به موضوع جمعيت تك‌بعدي نگاه نكنند و یادآور شد: افزايش جمعيت بدون توجه به بخش‌هاي اقتصاد، اجتماع و فرهنگ امكانپذير نيست.
سالمندی؛ چالش جدید جمعیتی
رئيس مركز آمار ايران موضوع سالمندان را چالش جدي جمعيتي در 30 سال آينده دانست و افزود: لازم است كميت و كيفيت جمعيت با هم در نظر گرفته شود. جمعيت كشور چه با باروري 3/1 و چه با باروري 1/2پيش برود تا الان دغدغه ما برنامه‌ريزي براي بچه‌هاي دهه 60 و اشتغال بوده اما در 30سال آينده بحث سالمندان و تامين اجتماعي چالش جدي كشور خواهد بود. وي با اشاره به اسكان 71درصد كشور در شهرها و 29 درصد در روستاها خاطرنشان كرد: اين رقم بویژه براي نمايندگان جهت برنامه‌ريزي‌هاي كلان عدد قابل توجهي است و نشان مي‌دهد جمعيت روستاهاي كشور كاهش يافته است. آذر با مقايسه سرشماري سال 55 و سال 90گفت: 21 ميليون خانوار در كشور زندگی می‌کنند که بر اساس سرشماري صورت گرفته بعد خانواده از 5 نفر به 55/3 نفر رسيده يعني بعد جمعيت در حال كاهش است و خانوارها حاضر نيستند فرزند زيادي داشته باشند. اگر در سال 55 خانوارها متوسط 5 نفره بودند و 3 فرزند داشتند در سال 90 اين ميزان به 5/1 بچه رسيده است. وي در ادامه به كاهش رشد جمعيتي از 62/1 درصد در سال 55 به 22/1 درصد در سال 90 اشاره كرد و افزود: رشد جمعيتي بشدت كاهنده است. در اين ميان رشد جمعيتي استان‌هاي اردبيل، ايلام، لرستان و گيلان بسيار كاهش يافته كه ناشي از مهاجرت است و در مقابل رشد جمعيتي بوشهر به دليل وجود پارس‌جنوبي و استان‌هاي تهران و البرز به دليل مهاجرپذير بودن، افزايش يافته است.
بي ميلي دهه شصتي‌هابه فرزندآوري
آذر همچنين با اشاره به هرم سني كشور بر اساس سرشماري سال 90گفت: در هرم سني 2مستطيل زرد رنگ وجود دارد يكي از آنها مستطيل گروه 20تا 23سال است و اوج بهره‌وري جمعيت ماست و اگر زيرساخت، امكانات و شغل فراهم باشد با توجه به سطح تحصيلات مي‌توان حداكثر بهره‌وري را داشت. اين در واقع موج جمعيتي دهه 60و متولدان دهه 60هستند اما مستطيل زرد رنگ ديگر بسيار نگران‌كننده است چرا كه به اندازه مستطيل بالا عرض ندارد و نشان مي‌دهد كساني كه ازدواج مي‌كنند و تشكيل خانواده مي‌دهند بويژه دهه شصتي‌ها، حاضر نيستند فرزند زيادي داشته باشند. رئيس مركز آمار ايران با اشاره به افزايش ميانگين سن در اولين ازدواج بر اساس سرشماري سال 90 گفت: در سال 55 سن ازدواج مردان 24 و زنان 20 سال بوده كه در سال 90 اين سن به 27 سال در مردان و 5/23در زنان رسيده است.
سياست سلامت باروري در وزارت بهداشت
مرضيه وحيددستجردي، وزير بهداشت هم با عادل آذر موافق است چرا که در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به تغيير سياست‌هاي جمعيتي در كشور می‌گوید: اكنون ازدواج‌ها ديرهنگام و نسبت به گذشته در سنين بالاتر صورت مي‌گيرد. بر اين اساس مهم است كه زمينه‌هاي تسهيل ازدواج جوانان فراهم شود. از طرف ديگر زوجين نيز فرزنددار شدن را به تاخير مي‌اندازند اين درحالي است كه ممكن است افزايش سن ازدواج مشكلاتي را در فرزنددار شدن زوجين ايجاد كند. وي ادامه داد: پس از آنكه زوجين در سن بالا فرزنددار مي‌شوند، عنوان مي‌كنند همين يك فرزند كافي است. بر اين اساس است كه اكنون مشكلاتي را در زمينه جمعيت و مواليد در كشور داريم، البته برخي نقاط كشور از مواليد بالايي برخوردارند و نرخ رشد جمعيت در اين مناطق حتي به بالاتر از 4مي‌رسد و لازم است كنترل‌هايي در اين مناطق صورت گيرد. وزير بهداشت گفت: اگر نرخ باروري نهايي (كه با نرخ رشد متفاوت است) بين 5/2تا 3 قرار گيرد، ايده‌آل است؛ به اين معنا كه يك فرزند كم و بهتر است تعداد فرزندان خانواده بيشتر از 2 نفر باشد. دستجردي بر لزوم سرمايه‌گذاري براي انجام ازدواج زودتر و فرزنددار شدن بموقع تاكيد كرد و گفت: تمام اين موارد نيازمند بستر فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي است. وي از تغيير سياست‌هاي كنترل جمعيتي وزارت بهداشت به «سياست سلامت باروري» خبر داد و گفت: سلامت مادر، نوزاد، زايمان سالم، زايمان ايمن، فاصله‌گذاري مناسب ميان فرزندان، فرزند آوردن در سنين جوان‌تر، درمان ناباروري و مواردي از اين قبيل را به عنوان سلامت باروري در نظر گرفته‌ايم و سياست‌هايمان در وزارت بهداشت روي اين قضيه بنا نهاده شده است.