
گروه بینالملل: پس از تظاهرات بزرگ جمعه 22 آگوست 2014، قیام مردم یمن وارد مرحله تازهای شده است. این نکتهای بود که سیدعبدالملک الحوثی، رهبر جنبش «انصارالله»، بزرگترین و مقتدرترین جنبش مخالف دولت مرکزی در سخنرانیاش به مناسبت این تظاهرات مسالمتآمیز بیسابقه نیز بدان اشاره کرد. او از آغاز مرحله دوم اعتراضات مردمی در سراسر کشور و نه فقط صنعا سخن به میان آورد و برای نخستینبار پس از سقوط دیکتاتور صالح، هژمونی شیعیان حوثی را نه فقط در شمال و غرب و پایتخت بلکه در سراسر این سرزمین جنوبی شبه جزیره حجاز تبیین کرد. الحوثی برای تمام یمنیها دشمنی مشترک تعریف کرد که این نخستین بار در تاریخ معاصر این ملت است که آنها درباره یک دشمن خارجی مشترک فکر میکنند. آخرین بار یمنیها حدود نیم قرن پیش در جریان اتحاد عربی با مصر و سوریه در جنگ علیه اسرائیل، یک دشمن خارجی مشخص را بازشناخته بودند اما یمن آنقدر به لحاظ جغرافیایی و اجتماعی از تحولات فلسطین و حتی خاورمیانه دور بود که رقابت داخلی 2 پاره شمالی و جنوبی آن مساله سیاسی مهمتری در آن زمان تلقی شد و جای چشمانداز هویتی بینالمللی را گرفت. امروز اما رهبر کاریزماتیک جوان حوثی بار دیگر زخم جدا افتادگی این
ملت-سرزمین را که یادگاری مهم از دل تاریخ بشریت است با جهان عرب و اسلام مرحم مینهد، آن هم وقتی که آمریکا و اسرائیل را دشمن مشترک یمن و کل ملل مسلمان توصیف میکند. در شرایطی که دولت صنعا قصد داشت طرح آمریکایی- سعودی تقسیم یمن به 6 منطقه را که میتوانست سر آغاز تجزیه کشور باشد، پیاده کند، حوثیها از خشم عمومی به علت کاهش یارانهها برای آوردن هواداران خود به خیابانها استفاده کردند تا دولت جدیدی روی کار آورند. البته بسیاری بر این باورند حوثیها در پی رسیدن به نظامی جدید هستند. نظامی فدرال که قدرت بیشتری به مناطق واگذار خواهد کرد و قدرت بیشتری به طوایف خواهد داد که این به منزله رنگ باختن نقش فتنههای خارجی است که عمدتا از حکومت مرکزی دست نشانده نشأت میگیرند.
پیام همبستگی حوثیها با ارتشیها
سیدعبدالملک همچنین در سخنرانیاش در جمعه تاریخی گذشته به نکته مهم دیگری اشاره کرد. او خود و قیام حوثیها را علیه حاکمیت قرار نداد بلکه همه یمنیها را بر یک کشتی سوار کرد و در نهایت اعلام کرد ارتش ملی را خودی میداند نه دشمن. او خطاب به ارتش و نیروهای امنیتی گفت: «شما از ملت هستید و همچون ملت از این دولت و نظام ناراضی و همانگونه که به ملت ظلم و جفا میشود، شما نیز متحمل ظلم و جفا شدهاید.» اشاره او درست بود چون خبرهای رسیده از صنعا حاکی از بازداشتهای گسترده به قصد پاکسازی ارتش یمن توسط دولت «عبدربه منصور هادی» است. حقیقت این است که ارتش حاضر به مواجهه جدی با انقلاب دوم یمن نیست و این دولت دستنشانده غرب را نگران ساخته است.
فرار فرمانده نیروهای ویژه
«یمن استریت» به نقل از علی البخیتی از رهبران جنبش انصارالله یمن اعلام کرد نیروهای امنیتی تعداد زیادی از افسران و سربازان ارتش و دستگاه امنیتی را به خاطر خودداری از دستگیری معترضان، بازداشت کردهاند. همچنین منابع امنیتی فاش کردهاند ارتشبد «افضل القوسی» فرمانده نیروهای ویژه یمنی پیشتر از صنعا، پایتخت یمن فرار کرده است. زیادی از سربازان در محله «السبعین» واقع در مرکز صنعا از دستورات وی سرپیچی کردند و از ضرب و جرح معترضانی که علیه سیاستهای دولت تظاهرات کرده بودند خودداری کردند. خروج القوسی از صنعا آخرین تیر ترکش حفظ اقتدار منصور هادی، رئیسجمهور را به باد داده است. روز جمعه عبدالملک الحوثی از معترضان خواست به خیمهها در خیابان «المطار» بروند تا مرحله دوم اعتراضات مردم علیه دولت این کشور را آغاز کنند، آن هم در حالی که سرپیچی ارتشیها از سرکوب مردم باعث شده مرحله دوم خیزش مردمی علیه سیاستهای دولت این کشور تحت عنوان «تحصن نامحدود» با سرعتی شگفتآور پیش رود. خودروهای نظامی راههای منتهی به وزارت کشور را بستند و در همین رابطه بالگردهای نظامی بالای سر تظاهراتکنندگان به پرواز درآمدند اما برخوردی جدی میان مردم و نظامیان صورت نگرفت. روزنامه الشرق الاوسط وابسته به عربستان سعودی که از دولت یمن حمایت میکند، تصویری بزرگ از تظاهرات مردم را در صفحه نخست خود چاپ کرد. این در روزنامه در عین حال تظاهرات دیروز را وابسته به طرفداران جنبش حوثی دانست و نوشت روز گذشته تظاهرات حوثیها در اطراف صنعا و مرکز آن برای سرنگونی دولت ادامه یافت. ضمنا برگزاری نماز جمعه چند صدهزار نفره در پایتخت یمن به امامت یک روحانی شافعی و در حالی که زیدیهای صنعا و سایر شهرهای شمالی یمن به وی اقتدا کرده بودند هرگونه شائبه درباره طایفهای یا مذهبی بودن جنبش اصلاحگرایانه علیه دولت مرکزی را از بین برد.
موافقت هادی با برکناری دولت؟
این عوامل باعث شد دولت یمن دیروز در تلاش برای فرونشاندن خشم مردم، برای استعفا ظرف یک ماه و تجدیدنظر در تصمیمی جنجالی به منظور کاهش یارانههای سوخت، اعلام آمادگی کند. پایگاه خبری معتبر یمنی «براقش نت» هم به نقل از یک مقام آگاه سیاسی نوشت کمیته ریاست جمهوری یمن به «عبدالملک الحوثی» رهبر حوثیها اعلام کرده که دولت کنونی برکنار میشود و دولت جدیدی با مشارکت افراد شایسته تشکیل خواهد شد و یک کمیته متشکل از کارشناسان اقتصادی روی کار خواهند آمد تا مساله بالا رفتن مشتقات نفتی را بررسی و پیگیری کنند. روزنامه «الشارع» نیز به نقل از این منبع نوشت: «حوثیها از تشکیل دولت جدید استقبال کردهاند اما میگویند چه زمانی این دولت تشکیل خواهد شد و وزرای آن معرفی خواهند شد. میزان مشارکت در این دولت نیز بر چه اساسی و چگونه خواهد بود.» اما کمیته ریاستجمهوری مسؤول این مساله از مشخص کردن جدول زمانبندی شده برای تشکیل دولت و شروط حوثیها درباره کمیته اقتصادی سر باز میزند و عبدربه منصور هادی نیز با مشخص کردن مدت زمان مشخص برای تشکیل این دولت مخالف است و تنها خواستار توقف تظاهرات مردمی و عقبنشینی آنها از میدانهای تحصن است اما انقلابیون این خواسته صنعا را رد میکنند و نمیخواهند بار دیگر انقلابشان مصادره شود.
امنیت صنعا در دست حوثیها
آخرین خبرها حاکی از آن است که با ضعف مفرط نیروهای امنیتی و نظامی در مواجهه با امواج رو به گسترش اعتراضات، رفته رفته نیروهای مسلح حوثی کنترل بخشهایی از پایتخت را به دست گرفتهاند. این مطابق قولی است که جنبش انصارالله درباره تضمین امنیت مردم و معترضان در صنعا داده بود. شمار این نیروها حدود 10 هزار نفر برآورد میشود. همچنین جمعیت معترض همانند آنچه در جریان انقلاب اول مصر روی داد چند وزارتخانه اصلی را محاصره کردهاند. در همین حال برخی منابع اطلاعاتی یمن تهدید کردهاند ناوگان بعضی کشورهای خارجی که در اقیانوس هند و دریای سرخ مستقر هستند، در تکاپوی دخالت احتمالی در این کشور هستند. با این وجود عبدالملک الحوثی در سخنرانی روز تظاهرات بزرگ امکان حمله آمریکا یا عربستان به یمن را منتفی دانسته بود و کارشناسان نیز معتقدند آمریکا و متحدانش به دلیل حساسیت بینالمللی روی موقعیت سوقالجیشی دریایی یمن امکان دخالت یکجانبه در این کشور را ندارند بویژه آنکه ناوگان روسیه، چین و حتی ایران حضور پر رنگی در آبهای جنوبی شبهجزیره حجاز دارند و هر گونه اختلال در تنگه بابالمندب میتواند عواقب بدی برای تجارت جهانی به همراه داشته باشد. در عین حال سوابق دخالت نظامی عربستان در یمن هم به مناطق مرزی شیعهنشین شمال این کشور محدود میشد حال آنکه انقلاب دوم یمن در مرکز و جنوب هم گسترش یافته است و عربستان نیز بدون اجازه غرب دست به هیچ حرکت حساب نشدهای نخواهد زد.