ميترا صالحي: بعد از پایان 8 سال دفاع مقدس، نویسندگان این حوزه تصمیم به نگارش آثار مختلفی با مضمون جنگ گرفتند. هریک از آنها به فراخور زاویه دید و تجارب شخصی که نسبت به این پدیده داشتند آثاری خلق کردند که اگرچه در آغاز راه از ساختار و محتوای مستحکمی برخوردار نبود اما به تدریج شاکله ادبیات دفاع مقدس از رهگذر خلق این آثار جان گرفت و قوت یافت تا امروز که ادبیات دفاع مقدس به عنوان شاخهای مستقل تلقی میشود و نویسندگان بیشتری به فعالیت در این حیطه مشغولند. کتابهای معرفی شده گوشهای از فعالیت نویسندگان دفاع مقدس است که تلاششان برای تبیین زوایای پیدا و پنهان جنگ منجر به پرتیراژترین کتابها در این باره شده است.
حماسه یاسین
این کتاب مشتمل بر خاطرات خودنوشته سيدمحمد انجوينژاد از رزمندگان گردان ياسين است؛ گروهان قهاری كه وظيفه غواصي را در ايام جنگ ايران و عراق داشتند و انجوينژاد آن را به صورت خاطرات داستاني روايي در 99 صفحه نوشته است. رازها، شبزندهداريها، عمليات كربلاي 4، همرزمان گردان نوح، گروهان ستار، فرماندهان لشكر 21 امام رضا (ع)، مخلصين جبهههاي جنگ گردان ياسين، شهيد امير نظري معاون گردان ياسين و معاون تخريب لشكر 21 امام رضا (ع)، شهيد خليل محدثي فرمانده و... برخی مفاهیم این کتاب را تشکیل دادهاند. گردان ياسين كه بيشتر خاطرات بر اساس اين بزرگان و حوادث گردانها و شهادت شهيدان گردانها ميچرخد. حجتالاسلام انجوینژاد این کتاب را به همه شهداي غواص و خانوادههاي شهداي گردان ياسين تقدیم کرده است. «حماسه یاسین» توانست حائز رتبه اول كتاب دفاع مقدس و جشنواره ايثار، ادب و پايداري در سال 1379 شود.
ارمیا
«ارميا» نخستين كتاب رضا اميرخاني است كه در سال 1372 منتشر شد و تاكنون به چاپهای متعددی رسيده است.
من قاتل پسرتان هستم
«من قاتل پسرتان هستم» مجموعه داستانی از احمد دهقان است که به تاثیرات جنگ پرداخته؛ داستانهایی تلخ و در عین حال واقعی از مردان جنگ که بعد از جنگ سختیهای بسیاری را متحمل شدند. داستان «من قاتل پسرتان هستم» قویترین داستان این مجموعه است که در قالب یک نامه نوشته شده.
نخلهای بیسر
قاسمعلی فراست را پیشقراول نویسندگان جدی دفاعمقدس میدانند چرا که یکی از نخستین کارهای جدی و قدرتمند ادبیات دفاعمقدس نوشته او است؛ «نخلهای بیسر» در سال1361 وقتی که فقط 23 سال داشت، نوشته شده است. رمان «نخلهای بیسر» فراست همواره نام او را بهعنوان نویسندهای مهم و تاثیرگذار سر زبانها نگه داشته است.
توپ پاشنه، سمت، ساعت دو
«توپ پاشنه، سمت، ساعت دو»، «سکان، سمت میانه اروند» و «هدف، خرمشهر» عنوان اپیزودهایی است که به قلم فیروز زنوزیجلالی به رشته تحریر درآمده است. نویسنده با نگارش این 3 اپیزود به نوعی تلاش کرده دین خود را به تلاشهای پرسنل نیروی دریایی ارتش در جنگ تحمیلی ادا کند و آنچه او را بیش از هر چیز به نوشتن این داستان سوق داده، جای خالی واحدهای شناور نیروهای نظامی در ادبیات دفاع مقدس بوده است.
فرمانده من
اين كتاب شامل روایتهایی از فرماندهان سالهای دفاع مقدس به قلم رحيم مخدومي، احمد كاوري، داوود اميريان، علياكبر خاورينژاد، حسن گلچين، هادي جمشيديان و عباس پاسيار است. این کتاب از سوی دفتر ادبیات و هنر مقاومت به تنی چند از رزمندگان دفاع مقدس سفارش داده شده است.
پا به پای باران
اين كتاب نوشته مرتضی سرهنگی است و مشتمل بر 2 گزارش مشترك از خرمشهر در سالهاى 1367 و 1368 است. راويان در این کتاب به شرح حضور خود در مناطق جنگى و جنگزده پرداخته اند.
شطرنج با ماشین قیامت
از حبیب احمدزاده، نویسنده سرشناس حوزه دفاع مقدس تاکنون فقط 2 کتاب داستانی منتشر شده که البته هر دو با اقبال زیادی روبهرو شده و نامش را بهعنوان نویسنده نیز تثبیت کرده است. در واقع مجموعه داستان «داستانهای شهر جنگی» و رمان «شطرنج با ماشین قیامت» هر کدام تاکنون بارها تجدیدچاپ شدهاند.
مدال و مرخصی
هدایتالله بهبودی در این کتاب به روایت مجموعه خاطرات روايي داستاني يك اسير عراقي پرداخته است. مخاطب در این کتاب میتواند سالهاي پر از خاطرههاي تلخ و شيرين مقاومتها و رشادتها را مشاهده کند. در اين كتاب سرباز اسير عراقي از رزمندگان اسلامي ميگويد كه دور از چشم دشمن شبانه درون آنان رخنه كرده و دهها ماموريت پنهاني دشمن را كشف كرده و به رزمندگان اسلام گزارش داده يا ميان دشمن رفته و حملات آنان را به تعويق انداخته است.
همپای صاعقه
این کتاب بیتردید یکی از تاثیرگذارترین کتابهای حوزه دفاع مقدس به شمار میرود. چندانکه رهبر انقلاب پس از مطالعه کتاب «همپای صاعقه» تقریظی بر این کتاب نوشتند. این کتاب کارنامه عملیاتی لشکر 27 محمد رسولالله(ص) در زمان سردار حاجاحمد متوسلیان است و منبعی بسیار غنی و ارزشمند است که از آن میتوان دهها کتاب، فیلمنامه و زندگینامه استخراج کرد. این کتاب را گلعلی بابایی و حسین بهزاد تالیف کردهاند.
پل معلق
محمدرضا بایرامی در این کتاب به روایت داستان زندگي سربازي به نام نادر صديق كه پدافند نيروي هوايي است، میپردازد. اين سرباز در نيمه خدمت با از دست دادن پدر، مادر و خواهرش نيلوفر دچار شوكي شديد ميشود و چون در لحظه بمباران به خوبي انجام وظيفه نكرده است، خود را در مرگ اعضاي خانوادهاش مقصر ميداند.
دا
خاطرات سیدهزهرا حسینی است که به قلم اعظم حسینی منتشر شده است. این کتاب خاطرات راوی از روزهای آغازین جنگ و روزهای حمله ارتش بعثی عراق به خرمشهر و مقاومتهای مردمی در این شهر را روایت میکند. در این کتاب سیدهزهرا حسینی خاطرات خود از روزهای مقاومت و روزهای پس از آن را با جزئیترین موارد روایت میکند تا آنجا که اینگونه جزئینگری و بیان لحظه لحظه وقایع موجب شده بسیاری آن را رمان بنامند، حال آنکه این کتاب سراسر خاطرات واقعی و حقیقی سیدهزهرا از آن روزهاست. راوی در آن روزها تنها 17 سال داشته و اهمیت این کتاب شاید در این باشد که وقایع جنگ ما برای اولینبار از زاویه دید یک دختر نوجوان روایت شده است؛ خاطراتی که راوی حدود 20 سال آنها را درون سینه خود همچون یک راز حفظ کرد و حرفی از آن نزد. در این کتاب ناگفتههایی از جنگ بیان شده که تاکنون کسی از آنها حرف نزده است. این کتاب در مهرماه سال 87 برای اولینبار منتشر شد و در فاصله کمتر از 8 ماه به چاپ 55 رسید.
بابانظر
كتاب «بابانظر» حاصل گفتوگوي 36 ساعته سيدحسين بيضايي با شهيد نظرنژاد در سال 1374 و اوايل 1375 است كه به شكل ويدئويي ضبط شده و اكنون از سرنوشت آن فيلمها خبري در دست نيست اما كلمهها و جملههاي آن مصاحبهها پس از ضبط، روي كاغذهاي سفيد آمده و ماندگار شدهاند. شكل روايت كتاب از ابتدا تا انتها به صورت اول شخص مفرد و از زبان شهيد محمدحسن نظرنژاد است كه به صورت خطي، از زمان تولد آن شهيد در سال 1325 در يكي از روستاهاي اطراف مشهد شروع و به ابتداي سال 1375 (چندماه قبل از شهادتش) ختم ميشود. عكسها و اسناد، بخش ديگري از اين كتاب است كه در آن 11 عكس و 3 سند مربوط به مقاطع مختلف از زندگي شهيد محمدحسن نظرنژاد ارائه شده است.
نورالدین پسر ایران
این کتاب را معصومه سپهری نوشته است. «نورالدین پسر ایران» خاطرات سیدنورالدین عافی از 77 ماه حضور در در جبهههای دفاع مقدس را دربردارد. این اثر حاصل 40 ساعت مصاحبه با نورالدین عافی است. نکته قابل تامل در کتاب «نورالدین پسر ایران» حفظ گویش اصلی راوی است. نویسنده اثر لحن و زبان وی را دریافته و با دقت در انتخاب کلمات نزدیک به بیان راوی، کتاب را نوشته و در هرجا که لازم است عبارات ترکی را نقل کرده و ترجمه فارسی آنها را در پاورقی آورده است.