پلیس نیویورک و دیپلمات ایرانی

ثمانه اکوان

وقتی دیپلمات عالی‌رتبه ایران در نیویورک و در نزدیکی مقر سازمان ملل مورد تعرض عده‌ای از منافقین و تجمع‌کنندگان ‌مقابل هتل محل استقرار همراهان رئیس‌جمهور قرار می‌گیرد، ‌ نخستین سوالی که به ذهن می‌آید این است: مگر پلیس نیویورک یا نیروهای حفاظتی خاص، مسؤولیت حفاظت از جان شهروندان ایرانی و البته هیات همراه رئیس‌جمهور در سفر به ایالات متحده را عهده‌دار نیستند؟ این سوال تنها دارای یک پاسخ نیست. اگر بدانیم پلیس نیویورک در همان محل حضور داشته و تنها شاهد این خشونت، آن‌هم در روز روشن بوده، ‌سوالات دیگری به ذهن می‌آید که این روزها،‌ بارها و بارها توسط کارشناسان سیاسی مطرح شده است؛ آیا عمدی در کار بوده تا هیات ایرانی دچار حاشیه‌هایی اینچنینی در سازمان ملل شود‌؟ ماجرای ویدئویی که خبرنگار بی‌بی‌سی از ورود رئیس‌جمهور و هیات همراهش به هتل محل اقامتشان منتشر کرد و دروغ‌پردازی‌ها راجع به اظهار‌نظر رئیس‌جمهور ربطی به این ماجرا دارد؟ و آیا این همه حاشیه‌تراشی برای مخفی کردن و به حاشیه راندن حضور و سخنرانی رئیس‌جمهور ایران در سازمان ملل نبوده است؟ و پلیس نیویورک دقیقا به چه دلیلی منافقین ضارب را از آن محل پراکنده نکرده و با آنان برخوردی نداشته است؟ این روزها گروه‌های اپوزیسیون از لندن‌نشینان تا لس‌آنجلسی‌ها و منافقینی که این روزها عزیز کرده آمریکا شده‌اند، رد اقداماتی که از قبل برنامه‌ریزی می‌شود را خوب از یکدیگر می‌گیرند و پازل رفتاری هماهنگی را به تصویر کشیده‌اند. شاید بتوان گفت احتمالا رفتار پلیس نیویورک در محله منهتن نیز در همین پازل قرار می‌گیرد. پلیس نیویورک مانند پلیس‌های دیگر ایالات متحده نیست و در یک سال گذشته با رفتاری که از خود نشان داده، به خوبی آشکار ساخته برای برخورد با هر تجمعی آمادگی دارد و از برخورد خشونت‌آمیز با تجمعات خیابانی نیز ابایی ندارد. زمانی که طرفداران جنبش تسخیر وال‌استریت در همان محله منهتن و خیابان وال‌استریت در پارک زاکوتی جمع شده بودند تا اعتراض خود به سیستم سرمایه‌داری را بیان کنند، این پلیس بارها و بارها تجمع مسالمت‌آمیز آنها را به خشونت و درگیری کشاند؛ ماجرای پل بروکلین و دستگیری و ضرب و جرح حدود 1700 نفر از اعضای این جنبش که دیگر جای خود دارد. نگاهی به نوع برخورد پلیس نیویورک با تجمعاتی که در این شهر برگزار شده به خوبی نشاندهنده اهمال و احتمالا سیاسی‌کاری در نحوه برخوردشان با ضاربان سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان است. در همان روزهای ابتدایی شکل‌گیری جنبش وال‌استریت، پلیس نیویورک که خبر‌دار شده بود ممکن است معترضان در پارک زاکوتی تجمع کنند، ‌با قرار دادن نیروهای نفوذی خود در بین تجمع‌کنندگان، لحظه به لحظه در جریان اقدامات این گروه برای تسخیر پارک قرار داشت و اعضای جنبش در کتابی با عنوان «تسخیر وال‌استریت» که چند‌ماه بعد منتشر کردند، پرده از برنامه‌ریزی‌های پلیس برای مانع‌تراشی در مسیر جنبش مسالمت‌آمیزشان برداشتند. در همان زمان پل براون، سخنگوی پلیس به نیویورک تایمز گفته بود‌: «پلیس به خوبی از برنامه معترضان آگاه بود». برگزار‌کنندگان تجمع هم آنچنان‌که در کتابشان نوشته‌اند: «‌به این آگاهی پلیس از ماجرا و برنامه‌ریزی برای سرکوب مردم مشکوک بودند و احتمال می‌دادند افرادی در داخل جنبش برای پلیس اطلاعات جمع‌آوری می‌کنند.»

نخستین خشونت پلیس با معترضان در نیویورک‌ به روز شنبه 24 سپتامبر سال 2011 بازمی‌گردد. زمانی که در نخستین روزهای شکل‌گیری جنبش، افسران با تورهای نارنجی رنگ معروف پلیس نیویورک به استقبال از تجمع مردمی در میدان یونیون رفتند و با به دام انداختن معترضان در کوچه‌ها و خیابان‌های باریک، ‌به سمت مردم اسپری فلفل پاشیدند. پلیس نیویورک نخستین‌بار برای خشونتی که مقابل زنان در این میدان انجام داد معروف شد و ویدئوی مربوط به حمله پلیس به زنان و اسپری فلفل پاشیدن به صورت و چشم آنها به سرعت در سایت‌های‌ اجتماعی منتشر شد. ‌برنان کاواناف یکی از اعضای جنبش در این کتاب درباره تجمع روز شنبه 24 سپتامبر گفته است‌: «به نظر می‌رسید پلیس نمی‌داند ‌برابر مردمی که به سمت شمال شهر به آرامی راهپیمایی می‌کردند، چه باید بکند. آنها سعی داشتند به طریقی خیابان را ببندند تا مانع عبور مردم به سمت شمال برادوی شوند اما با رسیدن جمعیت به میدان یونیون، ‌پلیس با برنامه‌ای جدی وارد میدان شد و با تورهای نارنجی رنگ، خیابان دوازدهم و خیابان پنجم را مسدود کرد. مردم ظاهرا آرام بودند اما وقتی معاون بازپرس آنتونی بولونیا به سمت تعدادی از مردم که اغلب آنها را زنان تشکیل می‌دادند، ‌اسپری فلفل پاشید، ‌این آرامش جای خود را به توفان معترضان داد.» ویدئویی از این حرکت بولونیا در اینترنت منتشر شد. در این ویدئو زنی که به صورتش اسپری پاشیده بودند، ‌ناگهان با جیغ و فریاد روی زانو به زمین می‌افتد و صورتش را میان دست‌هایش پنهان می‌کند. کاواناف گفت: «این فریادی بود که در سراسر جهان شنیده شد.» پیام جنبش تسخیر حالا با این حرکت به سرعت در سراسر جهان مخابره شده بود و خشونت پلیس در 24 سپتامبر شتاب و حرکت بیشتری به جنبش بخشیده بود. این اما آغاز ماجرا بود، چرا که 80 نفر از فعالان جنبش تنها در همان روز بازداشت شدند.

حال سوال اصلی بار دیگر مطرح می‌شود که اگر پلیس نیویورک ‌با انجام کارهای اطلاعاتی و امنیتی سعی در خنثی‌سازی فعالیت‌های اعتراضی دارد، چرا در روزهای حضور هیات ایرانی آنقدر بی‌تفاوت از کنار زد و خورد و تعرض به دیپلمات ایرانی گذشته و خود را در این ماجرا دخیل نمی‌داند؟ یک هفته پس از ماجرای خشونت پلیس با معترضان زن، در اعتراض به رفتار خشونت‌آمیز پلیس، اعضای جنبش اجتماع عظیمی را در پل بروکلین برگزار کردند که خشونت‌های گسترده و برخورد فیزیکی پلیس با معترضان، روز دوم اکتبر سال 2011 را به یکی از روزهای تاریخی منهتن و البته کل آمریکا تبدیل کرد. در سالگرد این راهپیمایی (روز سه‌شنبه) گزارش کامل این راهپیمایی را که در کتاب تسخیر وال‌‌استریت روایت شده در «وطن‌امروز» خواهید خواند. کتاب تسخیر وال‌استریت در ایران توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر شده است.