ميثم بشيرنژاد: امروز، روز جهانی سالمند نامگذاري شده است. در ایران نیز از دهه 40 شمسی به بعد با افزایش متوسط عمر از 45 به 55 سال و وضع مطلوب‌تر بهداشت و درمان، آرام‌آرام جمعیت سالمندی شکل تازه‌ای به خود گرفت. طبق آخرین آمار در سال 1390 نزدیک به 6 میلیون سالمند در کشور زندگی می‌کنند که 2/8 درصد جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند که این رقم با توجه به اینکه ایران همیشه به‌عنوان یک کشور جوان در دنیا شناخته شده عدد قابل توجهی است که نباید به سادگی از کنار آن گذشت. اين درحالي است كه طبق گفته مسؤولان در سال 1425 جمعيت سالمندان كشور به18درصد مي‌رسد و تبعات اجتماعي خاص خود را خواهد داشت. دنیای سالمندی کاملا با دنیای میانسالی و ماقبل آن که هر انسانی پشت سر می‌گذارد متفاوت است. احساس تنهایی، تشدید ناراحتی‌های جسمی و روحی برای فرد سالمند و ترس از پذیرفته نشدن از سوی جامعه می‌تواند از عمده‌ترین عواملی باشد که فرد سالمند را با چالش‌های مختلف روبه‌رو می‌کند.
سالمندی محصول زندگی در جواني است
شریعتی، قائم مقام معاون بهداشتی وزیر بهداشت با اشاره به اهمیت زندگی سالمندی به «وطن امروز» گفت: اگر می‌خواهیم دوره سالمندی سالمی داشته باشیم باید به سلامت از دوره جنینی، نوزادی، کودکی، نوجوانی و... عبور کرده باشیم زیرا دوره سالمندی محصول زندگی سالم در دوره‌های قبلی است. این مقام مسؤول در وزارت بهداشت یادآور می‌شود: متاسفانه جایگاه سلامت در جامعه ما جا نیفتاده است، پدر و مادرها همان‌قدر که به سلامت بچه‌ها توجه می‌کنند در عوض به سلامت خود اهمیت نمی‌دهند. مشاوره و مراقبت در طول دوران زندگی تا رسیدن به سالمندی، صحیح انجام نمی‌شود. وی می‌افزاید: جامعه ما در مجموع میزان کلسیم مورد نیاز از بچگی تا بزرگسالی را دریافت نمی‌کند چراکه سرانه مصرف شیر و دریافت کلسیم پایین است و این خود زمینه پوکی استخوان و عوارض دیگر را در آینده به وجود می‌آورد و این زمانی بیشتر به چشم می‌آید که فرد سالمند برای راه رفتن از پله‌هایی که استاندارد نیستند با مشکل مواجه شود و بعضا با یک بیماری پوکی استخوان فرد تا آستانه مرگ پیش می‌رود. شریعتی معتقد است: فردی که در جوانی مراقب خود بوده و از شرایط خطر اجتناب کرده و ریه خود را به سیگار و دود نداده، بدون‌شک در دوران کهنسالی شرایط بهتری برای ادامه حیات دارد. وی ادامه می‌دهد: همان‌طور که دنیا مزرعه آخرت است، جوانی محل کاشت و پیری هنگام درو کردن است و نباید میزان فعالیت‌های بدنی، پیاده‌روی و ورزش را به تاخیر انداخت چراکه عواقب آن در سالمندی گریبان فرد را می‌گیرد. شریعتی با بیان اینکه در دوره سالمندی فرد معمولا با 3-2 بیماری و ناراحتی مختلف در جدال است، می‌گوید: مراقبت‌های تخصصی ویژه با ارائه خدمات متفاوت همراه با سلامت روانی افراد با رعایت احترام و عزت نفس و کرامت آنها، مکانیسم‌هایی است که بی‌تردید می‌تواند شرایط دلپذیری را برای زندگی کردن در دوره کهنسالی فراهم کند. وی سالم نگه داشتن مردم برای رسیدن به دوران سالمندی را ارزشمند و از شاخص‌‌های توسعه می‌داند و عنوان می‌کند: رسیدن به سن سالمندی تقاضا ایجاد می‌کند و افزایش خدمات متنوع و مختلف برای ارتقای سطح زندگی سالمند را می‌طلبد.
7 درصد سالمندان کشور همدم تنهایی‌اند
همچنين حسین نحوی‌نژاد، رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور با بیان اینکه بیشتر سالمندان با خانواده‌های خود زندگی می‌کنند، مي‌گويد: 7 درصد سالمندان کشور با تنهایی روزگار می‌گذرانند. وی با اشاره به تشکیل شورای ملی سالمند در آینده نزدیک یادآور شد: با کمک دانشگاهیان، فرهیختگان و انجمن‌های معلولان بازنگری در سند ملی صورت گرفته و بزودی نسخه نهایی آن برای دستگاه‌های مختلف ارسال خواهد شد که این کار در 2ماه آینده انجام می‌شود. نحوی‌نژاد با بیان اینکه چالش‌های حوزه سالمندان زیاد است، اظهار داشت: در بحث سالمندان ما شرح وظایف را مشخص کردیم که دنبال یقه گرفتن نباشیم و هر سازمان و دستگاه در حیطه کاری خود انجام وظیفه کند.
بیمه مراقبتی برای سالمندان نداریم
رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان در ادامه گفت وگو با «وطن‌امروز» اظهار داشت: متاسفانه بیمه مراقبتی نداریم و فقدان آن در کشور دیده می‌شود که در نظر داریم پس از تصویب سند ملی سالمندان و تصویب بیمه در شورایعالی بیمه سالمندان در صورت نیاز از خدمات بیمه برخوردار شوند. با این حال نحوی‌نژاد می‌گوید: در حال حاضر 80 درصد سالمندان تحت پوشش بیمه پایه قرار دارند و مابقی نیز از بیمه‌های دیگر استفاده می‌کنند و آن عده‌ای که بیمه نشده‌اند خودشان به مراکز بیمه‌ای مراجعه نکردند و ما آمادگی کامل برای بیمه سالمندان را داریم. وی معتقد است: باید به سمتی برویم که ویزیت سالمندان را در منزل داشته باشیم و تمام خدمات توانبخشی و پرستاری ویژه پرستاران به نحوی آموزش داده شود که یک سالمند دغدغه‌ای بابت سلامت خود نداشته باشد. با این حال وزارت بهداشت در نظر دارد برای اولین بار در سال‌جاری از طریق آزمون ورودی دستیاری، 10 دستیار طب سالمندی را جذب کند که این خود می‌تواند نوید روزهای خوبی برای سلامت سالمندان در آینده نه‌چندان دور باشد.
سالمندان نيازمند آسايش و رفاه هستند
قرایی‌مقدم، استاد دانشگاه و جامعه‌شناس معتقد است: در دنیای صنعتی به دلیل آپارتمان‌نشینی بویژه در کلانشهرها بسیاری از خانواده‌ها توان نگهداری از سالمندان را ندارند و مراقبت از فرد پیر و سالخورده برای آنها دشوار است ولی متولیان امر و دستگاه‌های ذی‌ربط باید برای رفاه حال سالمندان امکانات لازم را فراهم کنند. وی سالمندان را آینه جامعه عنوان می‌کند و می‌افزاید: هنوز در روستاها و بسیاری از شهرستان‌های ما فرستادن پدر و مادر به خانه سالمندان را کسر شأن می‌دانند که این خود اتفاق مبارکی است. این استاد دانشگاه خاطرنشان می‌کند: وقتی در ژاپن امید به زندگی افزایش پیدا کرد میانگین سن سالمندی هم بالا رفت و این مدیون برنامه‌های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی است که در طول زمان نتیجه داده و این خود باید درسی برای دیگر کشورها باشد. قرایی ادامه می‌دهد برخی دستگاه‌ها از جمله وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، سازمان بهزیستی و کمیته امداد با توجه به اینکه بودجه خاصی برای سالمندان در اختیار دارند باید برای رفاه و آسایش افراد سالخورده گام‌های اساسی بردارند و با توجه به اینکه طیف وسیعی از سالمندان پول و امکان رفتن به NGO و خانه سالمندان را ندارند باید مسؤولان در هر استان و شهری خانه سالمندان در خور شأن آنها فراهم کنند چراکه آنها در این سن بیشتر از هر چیزی احترام و آسایش را نیاز دارند.
به هرحال دوران سالمندی در صورت فراهم شدن شرایط مناسب می‌تواند مقطعی پربار برای زندگی هر فرد باشد. در واقع توجه سالمند به سلامت خود اعم از جسمی، بدنی و روحی و روانی و به‌دنبال آن تغذیه و خواب مناسب، به اندازه دوران دیگری که هر فرد در گذر زمان طی می‌کند می‌تواند برای فرد سالخورده جذاب و دلپذیر باشد. در این میان نقش دستگاه‌ها و انجمن‌های دولتی و غیردولتی نیز نقشی قابل تامل است چرا که دوران سالمندی، دوره توجه است نه ترحم و اگر به نحو شایسته در همه زمینه‌ها سالمندان مورد تکریم و احترام قرار بگیرند می‌تواند تبعات و پیامدهای مثبتی را نه‌تنها برای فرد سالمند بلکه برای جامعه به‌دنبال داشته باشد. یادمان باشد روزی سالمندی هم به کوچه ما می‌آید پس امروز سالمندان را دریابیم.