گروه سیاسی: در حالی که محمود احمدی‌نژاد در جریان سفر به نیویورک در پاسخ به سوالی گفت پس از انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا اتفاقات مهمی درباره موضوع هسته‌ای ایران رخ خواهد داد، اندیشکده انگلیسی «چتم هاوس» نوشت فتوای هسته‌ای آیت‌الله خامنه‌ای می‌تواند مبنای حل بن‌بست هسته‌ای ایران باشد. به گزارش اشراف، اندیشکده انگلیسی
چتم هاوس در مقاله‌ای درباره برنامه هسته‌ای ایران نوشته است: علاوه بر حسن‌نیت که برای اعتمادسازی لازم است، نیاز به دیپلماسی خلاقانه برای انرژی بخشیدن به بحث‌ها نیز احساس می‌شود. کاملا احساس می‌شود مقامات و وزرای خارجه قدرت‌های مذاکره‌کننده دچار خستگی دیپلماتیک شده‌اند. نمونه بارز این مشکلات در جدیدترین موضع دیپلماتیک ایران مشاهده می‌شود که به دنبال تاکید بر مرکزیت فتوای رهبر عالي ايران، آیت‌الله خامنه‌ای است. وی استفاده از سلاح هسته‌ای را حرام و مغایر با حقوق اسلامی دانسته است. در این فتوا آمده دیپلمات‌های ایران مقامات قضایی هستند که به لحاظ دینی مقید به مقامات جمهوری اسلامی هستند. برخی آنقدر روی اعتبار این فتوا تاکید داشته‌اند که نمی‌توانند خشم خود را از شکاکیتی که معمولا ابراز می‌شود پنهان کنند. این افراد اغلب از اینکه به راحتی احساسات مذهبیشان نادیده گرفته می‌شود شکایت دارند. در ادامه این گزارش آمده است: فتواها به عنوان قوانین اظهارنظرهای مذهبی یا قضاوت‌هایی تلقی می‌شوند که برای مقید کردن پیروان یک مرجع خاص صادر می‌شوند. هرچند در همه دنیای اسلام فتوا صادر می‌شود اما در جامعه مسلمانان شیعه برجسته‌تر هستند و بیشتر در ساختار الهیاتی جوامع شیعی به چشم می‌خورد که در آنها سلسله‌مراتب روحانیون به عنوان متخصصان جنبه‌های ظریف حقوق الهی وجود دارد. ارشدترین این روحانیون که عموما به نام آیت‌الله خوانده می‌شوند، دانش و بینش لازم برای صدور احکام الزام‌آور را دارند.
بیرون آمدن از بن‌بست
در ادامه این گزارش آمده است: از قدیم این کار تعدادی از ارشدترین روحانیون بوده که فضل و دانششان در رساله‌های مفصل درباره فقه اسلامی منتشر می‌شده است. البته آیت‌الله خامنه‌ای می‌تواند به عنوان رهبر معظم ایران ارشدترین این روحانیون باشد و مهم‌تر اینکه امتیازات ویژه درباره صدور فتواهایی در زمینه امور سیاسی و بین‌المللی نیز دارد اما یک فتوای دینی می‌تواند مبنایی برای ساخت رویکردی مفید برای حل بن‌بست هسته‌ای باشد. برای یک نظام سیاسی که به بنیان‌های مذهبی‌اش می‌بالد، مخالفت با یک حکم مذهبی دقیق دشوار است. در دنیای ایده‌آل، چنین حکمی هم عمق و هم وسعت خواهد داشت. از نظر عمقی منظور این است که استدلال‌هایی روشن و منطقی برگرفته از کتب اسلامی وجود دارد. از نظر وسعت، منظور این است که این حکم توسط بسیاری از آیت‌الله‌های ارشد تایید خواهد شد. از هر 2 نظر چنین حکمی جای رشد دارد. موسسه چتم هاوس در پایان این گزارش آورده است: آنچه از این فتوا برمی‌آید همان چیزی است که دیپلمات‌های زیرک‌تر ایرانی پیش‌تر پذیرفته‌اند، یعنی «فتوای هسته‌ای»، ممکن است راهی برای اتمام مساله باشد اما خودش پایان مساله نیست. فتواها خودشان برای تفسیرهای مختلف مفتوح هستند و قطعی نیستند، بنابراین این فتوا نیز باید با استدلال الهیاتی روشن تقویت شده و صیقل داده شود و به طور گسترده مورد تایید قرار گیرد طوری که در چارچوب قانونی کشور نهادینه شود. ورای همه اینها این فتوا باید در فرآیند اعتمادسازی قرار داده شود.
کارشناسان 1+5 در لندن دیدار می‌کنند
کارشناسان گروه 1+5 در لندن دیدار می‌کنند. پس از برگزاری جلسه وزرای گروه 1+5 در نیویورک، اين گروه تصمیم گرفته است که معاونان وزرا و کارشناسان این گروه در لندن مذاکره کنند. این مذاکرات احتمالا ظرف 2 هفته آینده انجام خواهد شد و پس از آن گروه 1+5 احتمالا برای تعیین تاریخ دیدار بعدی با ایران تماس خواهند گرفت. وزرای گروه 1+5 در نشست پنجشنبه گذشته خود در نیویورک مصوب کردند بزودی دور جدیدی از مذاکرات با ایران برگزار شود. به نظر می‌رسد اسرائیلی‌ها در حال تولید فشار روی این گروه هستند تا این مذاکرات پس از 24 مهر (15 اکتبر) برگزار شود. اتحادیه اروپایی اعلام کرده بنا دارد در این تاریخ تحریم‌های جدیدی را علیه ایران اعمال کند. برخی کارشناسان در تهران می‌گویند اگر چنین تحریم‌هایی اعمال شود، دورنمای برگزاری مذاکرات مبهم خواهد بود. دور جدید مذاکرات ایران و 1+5 در حالی قرار است در آینده‌ای نزدیک برگزار شود که مبنای این مذاکرات نتایج نشست کارشناسی 13 تیر 1391 است. از دید برخی کارشناسان در تهران، این مساله که 1+5 پذیرفته است نتایج نشست کارشناسی روز سه‌شنبه 13 تیر در استانبول یکی از مبانی مذاکرات آینده باشد، اتفاق بسیار مهمی محسوب می‌شود چرا که این موضوع چند نتیجه راهبردی خواهد داشت؛ نخست اینکه دستورکار مذاکرات تصحیح می‌شود و دقیقا در همان جایی قرار می‌گیرد که باید باشد یعنی بحث از اینکه غرب چه دلایلی برای اثبات اتهام‌های خود علیه ایران دارد. دوم، با مبنا قرار گرفتن نتایج مذاکرات کارشناسی دیگر امکان ارائه درخواست‌های بی‌مبنا از ایران وجود نخواهد داشت.
در چه شرایطی ایران بمب اتم می‌سازد؟
هر چند کشورهای 1+5 نیز به صراحت اعلام می‌کنند برای دستیابی به راه‌حلی در پرونده هسته‌ای ایران باید به دیپلماسی و مذاکره روی بیاورند ولی همچنان نتانیاهو و وزیر جنگ او از گزینه نظامی سخن می‌گویند، هرچند نخست‌وزیر اسرائیل در مجمع عمومی سازمان ملل تلویحا اعلام کرد گزینه نظامی را 6 ماه به تعویق انداخته است؛ حمله‌ای که قرار بود در سپتامبر گذشته روی دهد. پیشنهاددهندگان حمله هوایی به تاسیسات هسته‌ای ایران ادعا می‌کنند این حمله می‌تواند برای سال‌ها برنامه‌های هسته‌ای ایران را به تاخیر بیندازد. ایهود باراک، وزیر دفاع اسرائیل نیز در محافل عمومی بر این ادعا پافشاری دارد که اگر اقدام نظامی به منهدم شدن تاسیسات هسته‌ای ایران منجر نشود، دست‌کم به آن آسیب جدی وارد می‌کند. اما در مقابل این ادعا‌ها، شماری از تحلیلگران و کارشناسان نظامی نظر دیگری دارند؛ آنها در مصاحبه‌ها، مناظره‌ها و مقاله‌های خود می‌گویند و می‌نویسند که اقدام حمله به تاسیسات هسته‌ای ایران، تلاش‌های تهران برای تولید سلاح هسته‌ای را دوچندان می‌کند. به گزارش ایران دیپلماسی، روزنامه نیویورک‌تایمز به نقل از اسکات ساگان، کارشناس سیاسی در دانشگاه استنفورد، می‌نویسد، اقدام نظامی علیه ایران احتمال دستیابی این کشور به سلاح هسته‌ای را افزایش می‌دهد. شاید دولت جورج بوش نیز به همین دلیل گزینه نظامی را از روی میز برداشته بود چرا که پس از مباحثه‌های طولانی به این نتیجه محرمانه رسیده بود که اقدام نظامی ریسک هسته‌ای شدن ایران را به همراه دارد و از همین رو با ایده بمباران ایران به عنوان یک اقدام پیشگیرانه مخالفت کرد. برای مثال مایکل هایدن، یکی از مشاوران عالی بوش به طور علنی اعلام کرد اقدام نظامی علیه جمهوری‌اسلامی، ایران را در مسیری قرار می‌دهد که غرب می‌کوشد از ورود تهران به آن جلوگیری کند. آنهایی که علیه حمله به ایران شعار می‌دهند بر این باورند که چنین اقدامی مقامات تهران را از بسیاری از قید و بند‌ها آزاد می‌کند. برای مثال، اقدام نظامی بدون تردید به اخراج بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از ایران منجر می‌شود، روندی که به تهران اجازه می‌دهد بسیاری از تجهیزات نظارتی در تاسیسات هسته‌ای‌اش را خاموش کند. همچنین پس از اقدام نظامی، اقتصاد ایران در خدمت اقدامات نظامی قرار خواهد گرفت. از سوی دیگر حمله به ایران، اتحاد در این کشور را تقویت می‌کند. مارک فیزپاتریک، کارشناس امور هسته‌ای در موسسه بین‌المللی مطالعات استراتژیک می‌گوید، تردیدی وجود ندارد که اقدام نظامی علیه ایران به یک حرکت سریع در جهت تولید بمب هسته‌ای منجر می‌شود. در این باره تحلیلگران همواره به نمونه‌هایی مانند بمباران نیروگاه اوسیراک عراق در سال 1981 از سوی اسرائیل اشاره می‌کنند که انگیزه صدام برای هسته‌ای کردن عراق را احیا کرد. یوال دیسکین که سال گذشته از ریاست سازمان امنیت داخلی اسرائیل بازنشسته شد، ماه آوریل در یک گردهمایی گفته است بسیاری از کارشناسان به مساله شتاب بخشیدن به خطر استناد می‌کنند.