دانش پورشفیعی: تحریم‌های صورت گرفته علیه شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران در سال‌های اخیر، شرایط سختی را برای فعالیت در این بخش از حمل و نقل کشور ایجاد کرد اما در تاریخ 25 شهریور امسال پایگاه اینترنتی دیوان دادگستری اروپا خبر داد که دادگاه اتحادیه اروپا به نفع ایران حکم داد و طبق این حکم ابطال تحریم‌های کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران و 17 شرکت دیگر به تصویب رسید. مقررات تحریمی لغو شده مربوط به مصوبات شورای اروپا بوده که از سال 2010 به اتهام مشارکت این شرکت‌ها در فعالیت‌های هسته‌ای ایران تصویب شده‌اند. در این فهرست علاوه بر شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران، شرکت‌هایی از جمله شرکت کشتیرانی بوشهر، شرکت کشتیرانی حافظ دریا، شرکت کشتیرانی ایران و مصر، ایرین وست شیپ، شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی شاخه مالت، ای‌آراس‌ال کلوپ، شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی شاخه اروپا، شرکت مهندسی و خدمات کشتیرانی جمهوری اسلامی، شرکت ای‌اس‌ای مریتایم، شرکت کشتیرانی خزر، لید مارین، شرکت کشتیرانی ماربل، شرکت کشتیرانی سفیران پیام دریا، شرکت خدمات رایانه کشتیرانی، مدیریت کشتی سروش سرامین اساطیر، آژانس کشتیرانی راه جنوبی و شرکت کشتیرانی والفجر8 نیز حضور دارند. اما این رأی دوام چندانی نداشت و از آنجا که حکم صادره قابل فرجام‌خواهی در دیوان دادگستری اروپا بود بر این اساس بار دیگر شورای اتحادیه اروپا به جای رجوع به دادگاه استیناف، شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران و ۱۵ شرکت دیگر را که توانسته بودند حکم لغو تحریم خود را در دادگاه عمومی اروپا به دست بیاورند، در فهرست تحریم‌ها قرار داد. اتحادیه اروپا این شرکت را دوباره در فهرست تحریم‌های خود قرار داده است. در پی این اقدام مدیرعامل کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران همان زمان اعلام کرد که پس از مشورت با وکلایمان، شکایت جدیدی از اتحادیه اروپا طرح خواهیم کرد. داجمر معتقد است تحریم جدید به این دلیل است تا آنها بتوانند حکم برائت دادگاه را که صادر شده بود، خنثی کنند. با این مقدمه گفت‌وگوی محمدحسین داجمر، رئیس هیأت مدیره و مدیرعامل کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران با «وطن امروز» را در ادامه می‌خوانید.
تحریم‌های اتحادیه اروپا علیه کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران از چه زمان آغاز شد و اکنون در چه وضعی است؟
کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران از ماه مارس 2008 به بعد با تحریم‌های متعدد و فراگیر شورای امنیت سازمان ملل، اداره کنترل سرمایه‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا، اتحادیه اروپا و همچنین کشورهای هم‌پیمان و هم‍‍‍سو با غرب قرار گرفته است و همگان اذعان دارند که این تحریم‌ها شدیدترین انواع تحریم‌ها در تاریخ صنعت حمل‌ونقل دریایی جهان است. در مدت بیش از 5 سال گذشته روزبه‌روز بر شدت تحریم‌ها افزوده شده و هدف اصلی آنها از اعمال این تحریم‌ها در واقع زمینگیر کردن کامل ناوگان ملی کشور بوده اما این ناوگان به فعالیت خود در آب‌های بین‌المللی ادامه می‌دهد. همین فعال بودن کشتی‌های ناوگان ملی در آب‌های بین‌المللی، شاهدی بر شکست هدف اصلی تحریم‌های اعمالی علیه ناوگان کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران است.
این تحریم‌ها شامل چه مواردی است؟
اتحادیه اروپا در 10 نوامبر 2008 میلادی با صدور اولین قطعنامه در عمل شرکت کشتیرانی را مورد تحریم قرار داد. هم‌اکنون نیز تحریم‌های اعمال شده شامل محدودیت‌هایی از جمله ممنوعیت بارگیری و تخلیه کالا در بنادر اتحادیه اروپا از سوی کشتی‌های شرکت، ضبط و انسداد دارایی‌های شرکت، لغو بیمه‌های شناورها، ممنوع‌المعامله بودن اتباع حقیقی و حقوقی اتحادیه اروپا با کشتیرانی، حال‌کردن وام‌های خرید کشتی از سوی بانک‌های اروپایی، ایجاد محدودیت‌های فراوان و همچنین تعطیلی دفاتر کشتیرانی در کشورهای عضو اتحادیه اروپا، تحریم مدیران ارشد کشتیرانی که ممنوعیت سفر به اتحادیه از نتایج آن بوده و ابطال ثبت کشتی‌ها و انحلال شرکت‌های مالکیتی کشتی است.
برای طرح شکایت علیه این موضوع چه تدابیری اندیشیده شده است؟
برای ابطال قطعنامه‌های اتحادیه اروپا 4 دعوی مستقل در دادگاه عمومی اروپا به ثبت رسید. در مهم‌ترین دعوی حقوقی دادگاه یادشده تمام قطعنامه‌های تحریم را باطل اعلام کرد که به دلیل عدم اعتراض شورای اتحادیه اروپا رای صادره در 26/11/2013 قطعی شد. با وجود قطعیت رای، اتحادیه اروپا با صدور قطعنامه جدید در 26/11/2013 شرکت‌های مورد نظر را دوباره در فهرست تحریم قرار داد. در یکی دیگر از این پرونده‌ها دادگاه ضمن ابطال قطعنامه‌های صادره، تحریم‌های تحمیلی علیه مدیران کشتیرانی را مردود اعلام کرد و شورای اتحادیه اروپا تا 22/2/2014 می‌تواند از آن تجدیدنظرخواهی کند. در دو پرونده دیگر لوایح دو طرف به ثبت رسید و منتظر تشکیل جلسه استماع و صدور رای هستیم.
هم‌اکنون حجم ناوگان کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران چگونه است؟ ملکی و استیجاری؟
در حال حاضر ناوگان گروه کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران مشتمل بر 159 فروند شناور تجاری اعم از فله‌بر، کانتینربر، حمل کالای عمومی، مسافربری و خدماتی به مجموع ظرفیت 6/5 میلیون تن Dwt است. و باتوجه به شرایط حاکم بر فضای کسب‌وکار، این شرکت کشتی استیجاری در اختیار ندارد.
در این مدت که ناوگان کشتیرانی با تحریم‌ها دست و پنجه نرم می‌کرد، برای بیمه کردن ناوگان چه کردید؟
نقش مهم بیمه‌های دریایی در صنعت حمل‌ونقل دریایی بویژه شرکت‌های کشتیرانی سبب شده سیاستمداران غربی نتوانند تصمیم راحتی بگیرند که در پی آن بیمه‌گران انگلیسی، برمودایی و سوییسی مجبور به قطع همکاری با کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران شدند. محدودیت بیمه‌ای علیه گروه کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران باعث شد این گروه به توان داخلی کشور در زمینه صنعت بیمه روی آورده و کنسرسیومی از بیمه‌گران ایرانی که سابقه فعالیت در بخش بیمه دریایی را نداشتند، مسؤولیت بیمه ناوگان گروه کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران را برعهده گیرند.
به چه صورت؟
در ابتدا کلوپی در بیمه معلم تشکیل شد که تنها پوشش بیمه کشتی‌های کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران و شرکت‌های تابعه آن را برعهده داشت ولی در راستای تاسیس یک کلوپ P&I (با مصوبه‌های داخلی و حمایت یک‌میلیارد دلاری دولت در کیش و قشم ایجاد شد) به مفهوم واقعی آن و مشابه آنچه که در دنیا و توسط مالکان کشتی عضو آن اداره می‌شود، موسسه بیمه متقابل کیش صرفا برای ارائه پوشش مسؤولیت مالکان کشتی‌ها یا P&I، مجوز فعالیت خود را در شهریور 1390 از بیمه مرکزی دریافت کرد. این موسسه کار خود را با ارائه پوشش‌های حمایت و غرامت به شناورهای نفتکش ایران آغاز کرد ولی با شدت یافتن تحریم‌ها، فعالیت مالکان کشتی‌های عضو موسسه و به‌تبع آن فعالیت موسسه بیمه متقابل کیش در بنادر اروپایی محدود و به بنادر آسیایی و خاور دور معطوف است.
یکی، دو سال پیش بازدیدی داشتم از بندر شهیدرجایی و محلی که برای تأمین سوخت ناوگان کشتیرانی در حال تعبیه بود. این پروژه در چه وضعی است؟
مشخصات فنی سایت سوخت‌رسانی شرکت خدمات دریایی و مهندسی کشتیرانی قشم واقع در بندرعباس در زمینی به مساحت 2 هکتار در مجتمع اسکله شهید رجایی بندرعباس قرار دارد که در آبان1390 مورد بهره‌برداری قرار گرفت. حجم مخازن حدود 52 هزار متر مکعب است که شامل10 مخزن بوده و توانایی ذخیره نفت‌کوره و نفت سبک را هم دارد. این سایت قابلیت بارگیری از پالایشگاه و کشتی با ظرفیت 2 هزار مترمکعب و همچنین قابلیت ارسال محموله نفتی به کشتی‌های سوخت‌رسان با ظرفیت یکهزار مترمکعب در ساعت را دارد.
با دزدان دریایی چه می‌کنید؟
برقراری کشیک‌های شبانه‌روزی پرسنل در تمام نقاط کشتی براساس «طرح امنیتی کشتی» در زمان تردد در منطقه خطر دزدان دریایی از آن جمله است. همچنین استفاده از حفاظ‌های فیزیکی از جمله سیم خاردار نصب شده در اطراف کشتی، استفاده از سامانه حفاظ الکترومغناطیسی ابداعی شرکت در اطراف کشتی، استفاده از دستورالعمل‌های ارائه شده توسط مراجع امنیتی بین‌المللی، همکاری و استفاده از امکانات ارگان‌های داخلی با به‌کارگیری نیروهای مسلح این ارگان‌ها روی کشتی‌ها در حال انجام است.