یکشنبه صبح شبکه ملی اسپانیا در خلال برنامه صبحگاهی در میان خبرهای سیاسی و عناوین اصلی خبر مصاحبههای کوتاهی را به تصویر میکشید که در آن بازیکنانی مانند ژاوی یا جرارد پیکه عنوان میکردند نبرد با رئال رقابت میان کاتالونیا و اسپانیا نیست! «الکلاسیکو انجام شد و فارغ از نتیجه تنها میتوان به یک موضوع استناد کرد و آن چیزی نیست جز اینکه باز هم نارضایتیهای سیاسی در یک جامعه بحرانزده به فوتبال پناه آورده و سکوهای ورزشگاهی مانند نوکمپ تبدیل به صحنه اعتراضات خواهد شد، این اتفاق جرقهای است که هیچ ارتباطی با فوتبال ندارد و اگر در نطفه نیز خفه شود باز از یک سوی دیگر، از یک ورزشگاه دیگر در ایالت کاتالونیا همچون دمل چرکی سر باز خواهد کرد. این مساله آنقدر برای اوضاع سیاسی اسپانیا حساس شده که روزنامه آ.اس چاپ مادرید تیتر خود را با عنوان «اره دوسر» انتخاب میکند. نویسنده این مطلب اعتقاد دارد اعتراضات اهالی ایالت کاتالونیا به سیاستهای اقتصادی دولت وقت درست مانند تیزی دولبه میماند! این حساسیت تنها یک مساله را به وضوح نمایان میکند و آن چیزی نیست جز موضوعی که حتی جامعهشناسان اسپانیایی به آن اعتراف کردهاند: «حیاطخلوت سیاست در فوتبال».
یک روز قبل از الکلاسیکو
در اینجا بد نیست به خبرهای یک روز قبل از الکلاسیکو اشاره کنیم:
بارساییها در ثانیه چهاردهم از دقیقه 17 الکلاسیکو شعار جداییطلبی سر میدهند! شعارهای جداییطلبی کاتالونیا سالهاست در نوکمپ شنیده میشود اما امسال به نظر میرسد این قضیه شدت بیشتری گرفته باشد و حتی برایش برنامهریزی هم شده است. الکلاسیکوی یکشنبه هم استثنا نخواهد بود. هواداران در نوکمپ در ثانیه چهاردهم از دقیقه 17 بازی شعارهای استقلالطلبی خواهند داد. این دقیقه اشاره به 11 سپتامبر 1714 خواهد شد؛ روزی که به عنوان روز ملی کاتالونیاییها شناخته میشود.
مالکان اصلی فوتبال اسپانیا چه ملیتی دارند؟
اگر اقتصاد آمریکا به صادرات اسلحه وابسته باشد و حیات عربستان به نفت، بدونتردید اقتصاد اسپانیا بعد از گردشگری، به فوتبال وابستگی مطلق دارد. در چنین شرایطی مشخص است که دولتمردان و سیاسیون اسپانیا از خانواده پادشاهی گرفته تا احزاب رنگارنگ این کشور هرگز جدا از فوتبال حرکت نخواهند کرد و از این ابزار سودمند و حیاتی نهایت استفاده را خواهند برد. حتی صنعت گردشگری اسپانیا نیز به فوتبال وابسته شده تا جایی که در سال میلادی گذشته طبق آمار رسمی اداره سیاحت کاتالونیا، بازدید از نوکمپ 4353مورد بیش از موزه بزرگ بارسلونا صورت گرفته است. سوال مهمی که در همین راستا به ذهن خطور میکند این است که ثروت و سود معاف از مالیات و نجومی این فوتبال در جیب چه کسانی آرام میگیرد؟
از این دست سوالات بیجواب، معمولا در ذهن هواداران زیاد نقش میبندد و پیگیری آن نیز راه به جایی نخواهد برد، چرا که پلیس امنیت ملی اسپانیا نیز برای آن مدرک، سند یا پاسخی قابل قبول ندارد چه برسد به یک خبرنگار معمولی در مادرید! بیش از 20درصد از سهام باشگاه والنسیای اسپانیا که این روزها از لحاظ رشد سهام و ارزش تجاری با رئالمادرید و بارسلونا رقابت دارد، به نام یک شرکت نفتی آمریکایی است، حال آنکه در سایت رسمی این باشگاه آمده است: صددرصد از سهام باشگاه والنسیا به مردم عادی (بدون تبعیض بین اشخاص مختلف) واگذار شده است!
کاتالونيايی یا اسپانیایی؟
برخلاف باسکیها که سالها با مبارزه مسلحانه، به دنبال کسب استقلال از حکومت مرکزی اسپانیا بودند، کاتالانها برای رسیدن به استقلال مسیر متفاوتی را انتخاب کردند. آنها همواره پیشینه فرهنگی، رونق اقتصادی و البته موفقیتهای ورزشیشان را به رخ میکشیدند و آن را دلیل برتریشان بر پایتختنشینها میدانستند. برای آنها استقلال نه با تفنگ که با نقاشیهای دالی، مجسمههای گائودی و پاسهای ژاوی معنا پیدا میکرد. به همین دلیل باشگاه بارسلونا برای مردم کاتالان به «بیش از یک باشگاه» تبدیل شد. موفقیتهایشان رنگ و جلوه دیگری پیدا کرد و هر پیروزی مقابل رئال، پیروزی مقابل حکومت مرکزی تعبیر شد. موفقیتهای فوتبال اسپانیا در چند سال اخیر که به مدد ستارههای بارسلونا رقم خورد را بسیاری قهرمانی کاتالانها دانستند. هرچقدر حکومت مرکزی اسپانیا تلاش کرد از قهرمانیهای اسپانیا در جامجهانی و یورو برای ایجاد اتحاد در این کشور استفاده کند، برای مردم کاتالان هنوز هم سوال اصلی از ستارههایشان این بود: «ترجیح میدهی برای کاتالان بازی کنی یا اسپانیا؟» هرچند فیفا تیم ملی کاتالونیا را به رسمیت نشناخت اما آنها عقبنشینی نکردند و با قرار گرفتن مقابل تیمهای مطرح دنیا، ستارههایشان را به رخ کشیدند.
بحران اقتصادی؛ فرصتی برای استقلال
سرانجام بهترین فرصت برای رسیدن به آرزوی دور و دراز استقلال را بحران اقتصادی اسپانیا فراهم کرد. کاتالونیا همواره یکی از ثروتمندترین ایالتهای اسپانیا بوده است. آنها 20 درصد اقتصاد کشور را در دست دارند (اقتصاد کاتالونیا به اندازه اقتصاد کشور پرتغال است) و معتقدند سیاستهای دولت اسپانیا هیچ سودی برای آنها ندارد. اسپانیا در چند سال اخیر با بحران اقتصادی فزایندهای روبهرو بوده، بحرانی که به افزایش بیکاری و نارضایتی شدید عمومی در سراسر کشور و از جمله کاتالونیا منجر شده است. مردم این ایالت از خود میپرسند چرا با این منابع مالی فراوان، وضعشان باید اینطور باشد و چرا پولی که به عنوان مالیات به دولت مرکزی میپردازند، باید صرف رستوران رفتن مردم سایر ایالتها شود. هرچند ماریانو راخوی، نخستوزیر اسپانیا، جدایی کاتالونیا از اسپانیا را برخلاف قانون اساسی این کشور دانست اما تظاهرات یک و نیم میلیونی کاتالانها در خیابانهای بارسلون در روز ملی کاتالونیا نشان داد آنها بیش از هر زمان دیگری به استقلال فکر میکنند. آنها ادامه مسیر با اسپانیا را غیرممکن میدانند و در چنین شرایطی الکلاسیکو از راه رسیده است.