معاون وزیر خارجه آمریکا صراحتا اعلام کرد درخواست‌هایی از داخل ایران به آمریکا واصل شده که خواهان تشدید تحریم‌هاست. مايكل پازنر، در گفت‌وگو با خبرگزاری یورونیوز تاکید کرد «برخی رهبران حرکت دموکراسی‌خواهانه در داخل ایران» خواهان تشدید تحریم‌ها هستند. پازنر گفت: «تحريم‌ها احتمالا در درجه نخست مردم عادي ايران و طبقه كم‌بضاعت را تحت فشار قرار می‌دهد تا طبقه حاكم اما چاره‌اي براي آن وجود ندارد. نمي توانيد تحريم‌هاي اقتصادي را چنان طرح‌ريزي كنيد كه تنها رهبران كشور را هدف قرار دهند».وی ادامه داد: «ما بايد به صداي كساني كه در داخل كشور هستند، گوش كنيم و از آنها الهام بگيريم. روشن است كه گروهي از رهبران نيروهاي دموكراتيك در ايران خواهان اعمال فشار بر دولت از طريق تحريم‌ها هستند». هر چند مایکل پازنر به صراحت نام «رهبران دموکراسی‌خواه» را اعلام نکرد اما مقامات آمریکایی پس از انتخابات ریاست‌جمهوری سال 88، جنبش موسوم به جریان سبز را معادل جنبش «دموکراسی‌خواهی» در ایران به حساب می‌آوردند. پیش از این مایکل پازنر نیز در روزنامه نیویورک‌تایمز به صراحت تاکید کرد هدف آمریکا از همه فشارهایی که به بهانه موضوع هسته‌ای به ایران می‌آورد، وادار کردن نظام به پذیرش اصلاح‌طلبان بویژه در دولت است. این روزنامه در مقاله‌ای در اوایل مهرماه نوشت: «با توجه به روند پيشرفت ايران در موضوع هسته‌ای تحريم‌ها و خرابكاري ديگر براي كند كردن روند برنامه هسته‌اي اين كشور كافي نيست. تنها یک توافق است كه شايد ما را به اين هدف برساند». نیویورک‌تایمز که نزدیک‌ترین روزنامه به دولت آمریکاست، ادامه می‌دهد: «مشكل اصلي اينجاست كه بايد به كاهش تدريجي تحريم‌ها پرداخت تا رژيم نيز همكاري کند. زماني كه توافق اوليه صورت گرفت، آمريكا بايد در ایجاد یک استراتژي براي تغيير پارامترهاي سياست داخل ايران پيشرو باشد. تلاش‌هاي كنوني براي ايجاد فشار اقتصادي بر ايران باید با تلاش براي حمایت از اپوزيسيون داخلي همراه شود. هدف اين سياست تضعيف نظام ایران تا حدي است كه مجبور به كنار گذاشتن سياست‌هاي كنوني و مذاكره با اپوزيسيون داخلي شود. در واقع اين سياست جمهوري اسلامي را وادار به مصالحه مي‌كند تا بتواند در قدرت بماند. جامعه بينالمللي وقايع جديدي را ايجاد نمي‌كند، بلكه از موارد موجود استفاده بهينه‌اي مي‌كند. رهبران نظام ایران، تحت چنين فشار فزاينده‌اي با اپوزيسيون مذاكره و مصالحه خواهند كرد. افرادي در بين نخبگان سياسي ايران وجود دارند كه هزينه برنامه‌های بلندپروازانه ايران را بيش از حد مي‌دانند و خواستار سياست متفاوتي در قبال جامعه بينالمللي هستند. مساله اينجاست كه اين افراد به حاشيه رانده شده‌اند. اگر رهبران ایران احساس كنند از قدرتشان كاسته شده است، شايد دولت را به نحوي تغيير دهند كه شخصيت‌هاي اپوزيسيون را نيز در آن بگنجاند تا اندكي ميانه‌روي و عمل‌گرايي در نظام تزريق كنند». به این ترتیب نیویورک‌تایمز به صراحت این ارزیابی را ارائه می‌دهد که هدف فشارهای غرب روی کار آوردن اصلاح‌طلبان در ایران است، چرا که آمریکایی‌ها معتقدند تنها در این صورت است که مثلا در موضوع هسته‌ای می‌توانند به نتیجه مطلوب خود که همان تغییر رفتار نظام در این حوزه است، برسند. یادآوری این نکته در اینجا لازم است که منابع غربی بارها تاکید کرده‌اند هدف تحریم‌ها فشار به مردم برای سوق دادن آنها به سوی اصلاح‌طلبان به عنوان کسانی است که غرب حاضر است به خاطر آنها فشارها را کم کند.
گزارش راهبردي وزارت اطلاعات
وزارت اطلاعات در گزارشی به بررسی رویکردها و برنامه کاری مسؤول ایران در شورای اطلاعات آمریکا و خدمات وی از جمله توصیه‌های وی درباره فعال شدن زیرساختهای جریان فتنه در جهت گسترش نارضایتی اقتصادی پرداخته است. به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی‌ایران، پس از موفقیتهای اخیر سربازان گمنام امام زمان(عج) مبنی بر دستگیری 20 نفر در ارتباط با ترور دانشمندان هسته‌ای کشورمان، تحرکات کشورهای غربی برای جبران این شکست اطلاعاتی افزایش یافته است. انتصاب خانم برنز به عنوان نخستین مسؤول امور ایران در شورای اطلاعات ملی، حاکی از این تلاش است.
مقدمه
شورای اطلاعات ملی آمریکا در 25 ژوئن 2012، برای نخستین‌بار یک افسر اطلاعاتی را به نام جیلیان برنز به عنوان مسؤول امور ایران تعیین کرد. انتصاب مسؤول امور ایران با توجه به بحران‌سازی در برنامه هسته‌ای و شرایط داخلی، منطقه‌ای و جهانی ایران، مهم و قابل بررسی به نظر می‌رسد.
سوابق کاری
جیلیان برنز به عنوان افسر اطلاعاتی شورای یاد شده از مدیران خدمات خارجی وزارت خارجه آمریکا بوده که یک دهه پیش کار خود را آغاز کرده و کارشناس امور ایران است. خانم برنز تا پیش از تصدی این سمت به عنوان مشاور امور ایران در دفتر برنامه‌ریزی سیاسی وزارت خارجه آمریکا فعالیت میکرد. وی همچنین مدیر دفتر منطقه‌ای سازمان مرکزی اطلاعات (سیا) در کنسولگری آمریکا در دوبی (به منظور جاسوسی از ایران) بود که این دفتر در سال 2006 توسط وی افتتاح شد. این افسر اطلاعاتی که یک دهه پیش کار خود را در دفتر خدمات خارجی وزارت خارجه آمریکا آغاز کرده بود، همچنین به عنوان مسؤول میز سوریه فعالیت کرده و در سفارت ایالات متحده در اردن، لهستان و کنسولگری آمریکا در دوبی کار کرده است. وی همچنین افسر ناظر ارشد مرکز عملیات وزارت خارجه بوده است. برنز در کنفرانس دانش‌آموزان دبیرستانی و کنگره در کارگاههای آموزشی و شبیه‌سازی امور اطلاعاتی، دفاعی و خارجی به عنوان یکی از سخنرانان حضور داشته است.
رویکردها و دیدگاهها در قبال ایران
جیلیان برنز، سرپرست دفتر امور ایران در 8 جولای 2010 در دیدار دانش‌آموزان دبیرستانی در قالب برنامه «LeadAmerica» درکنفرانس رهبری دانش‌آموزان و کنگره که از وزارت خارجه این کشور دیدن میکردند، در گفتوگویی با موضوع سیاست ایالات متحده در قبال ایران درباره کاربرد دیپلماسی برای مذاکرات بعدی و بیشتر و بهبود روابط ایالات متحده با ایران صحبت کرد. وی همچنین برای دانش‌آموزان درباره امضای اخیر قانون تحریمهای ایران سال 2010 و پایبندی گروه 1+5 سازمان ملل متحد بر اجرای قطعنامه 1929 صحبت کرد. برنز زمانی که در دوبی بود، در گزارش سری در 2 آوریل 2007 با عنوان «تشدید تنشها برای گیج کردن دشمنان داخلی ایران، نوشت رئیس‌جمهور ایران دستور دستگیری ملوانان انگلیسی را با دلایل و اهداف داخلی صادر کرد.
وظایف مسؤول امور ایران در شورای اطلاعات ملی
بر اساس بیانیه شورای اطلاعات ملی آمریکا، «وظیفه مسؤول امور ایران در این شورا نظارت و هماهنگی بر گزارشها و ارزیابیهای تحلیلی آژانسهای اطلاعاتی ایالات متحده از جمله تحلیلهای استراتژیک درباره ایران است». مسؤول امور ایران در شورای اطلاعات ملی آمریکا همچنین موظف است تحلیلهای لازم و حساس درباره ایران را که مورد نیاز تصمیم‌گیران ارشد دولت ایالات متحده و مقامات نظامی این کشور است، فراهم کند. از دیگر وظایف تعریف شده برای مسؤول امور ایران در این شورا میتوان به «ارائه هشدارهای لازم به تصمیم‌گیران درباره خطرات احتمالی پیش‌رو» در ارتباط با ایران اشاره کرد که این مسائل «میتواند منافع و فرصتهای ایالات متحده آمریکا را تحت تاثیر قرار دهد».
برنامه کاری برنز در راستای بی‌ثبات سازی‌ایران
با فرا رسیدن تاریخ اول جولای 2012 و اوج گرفتن رویارویی ایران و غرب در اثر تحریمهایی که ادعا میشود بزودی از جانب اروپا و آمریکا علیه بخش نفت و بانک مرکزی ایران اعمال خواهد شد، کارشناسان عقیده دارند ابعاد راهبرد ضد‌امنیت ملی آمریکا که احتمالا تا انتهای تابستان به اوج خواهد رسید، کاملا در حال آشکار شدن است. به عقیده برخی تحلیلگران در تهران که مستمرا مشغول تحلیل موضوع هستند، این سناریو که در دفتر اطلاعات ملی آمریکا طراحی شده و جیلیان برنز مسؤول تازه منصوب شده میز ایران در این اداره، متولی نظارت بر اجرای آن است، دارای 7 محور اساسی است.
1-
کاهش درآمد و افزایش هزینههای ایران
این سناریو در‌صدد آن بوده تا انتهای تابستان به‌زعم خود درآمد ایران از محل فروش نفت را حداقل و هزینههای جاری کشور را حداکثر کند. تحلیل جامعه اطلاعاتی آمریکا اکنون این است که این سناریو آنگونه که پیش‌بینی شده بود قابل تحقق نیست اما اگر آمریکا بتواند با رایزنی با عربستان و یکی، دو کشور دیگر تولید‌کننده نفت، قیمت را به حدود 70 دلار در هر بشکه برساند، بخشی از این سناریو در کوتاه‌مدت محقق شده است. با این حال مشکلی که در اینجا وجود دارد این است که کاهش قیمت نفت تا این سطح مستلزم سرازیر شدن ذخیره استراتژیک آمریکا به بازار و همچنین رسیدن تولید در کشورهایی مانند عربستان‌سعودی به سقف است که خود باعث ایجاد خلأ ظرفیت مازاد در بازار، القای حس نا‌امنی به آن و در نتیجه وارد شدن شوک به بازار خواهد شد. ضمن اینکه تحلیلگران در تهران تاکید میکنند همه درآمد ایران ناشی از صادرات نفت نیست و هم‌اکنون بخش بزرگی از بودجه ایران با صادرات غیر‌نفتی تامین میشود که این صادرات همچنان طبق روال طبیعی ادامه دارد.
2-
آغاز نارضایتیهای نقطه‌ای
محور دوم طراحی شده از سوی آمریکایی‌ها آن است که حداقل در برخی نقاط و به طور کاملا محدود نارضایتیهای اقتصادی تبدیل به نا‌امنی شود. به همین منظور به برخی رابطهای جریان فتنه ماموریت داده شده روی موضوع بحرانهای کارگری و نا‌امید‌کننده نشان دادن وضع معیشت مردم در رسانههای خود به طور جدی تمرکز کنند.
3-
به انفعال کشاندن دستگاه اجرایی
بخش بعدی این سناریو این است که برخی مدیران میانی و حتی عالیرتبه به وضعی سوق داده شوند که اولا خود را در مقابل فشار تحریمهای غرب منفعل و دست خالی احساس کنند و در نتیجه انگیزه خود را برای تلاش مضاعف در زمینه حل مشکلات اقتصادی کشور و دور زدن تنگناها از دست بدهند و ثانیا مطالبه برای تغییر راهبردهای سیاست خارجی بویژه در بحث هسته‌ای از درون دولت آغاز شود. دید غربیها این است که حتی اگر این اتفاق رخ ندهد، حداقل این است که اختلافاتی درون نظام بر سر چگونگی ادامه مسیر و میزان هزینه منطقی که باید پرداخت، در خواهد گرفت.
4-
فعال شدن زیرساختهای جریان فتنه در جهت گسترش نارضایتی اقتصادی
تحلیلگران عقیده دارند محور فتنه-ضدانقلاب- بیگانه کاملا با‌این سناریو هماهنگ است و در آخرین تقسیم نقش انجام شده، جریان فتنه مکلف شده است که همه زیرساختهای خود از جمله شبکههای اجتماعی را در خدمت بحرانی جلوه دادن فضای اقتصادی کشور، تاریک نشان دادن دورنمای معیشت مردم، ترغیب طبقات مختلف جامعه به اعتراض و بزرگ‌نمایی فشارهای غرب اختصاص دهد. این امری است که اکنون به طور کامل در حال انجام است و برخی سایتهای شاخص جریان فتنه هم‌اکنون بخش عمده اخبار خود را به این موضوعات اختصاص داده‌اند.
5-
فراگیر نشان دادن فساد اقتصادی
بخشی از این راهبرد طراحی شده که در واقع نوعی تاکتیک عملیات روانی است، این است که جریان فتنه تصمیم گرفته فساد اقتصادی را در کشور فراگیر نشان داده و برای تحقق این امر به شایعه‌سازی و جعل خبر درباره باز شدن پروندههای جدید فساد کلان اقتصادی و بی‌نتیجه ماندن 2 پرونده فساد کلان بانکی و بیمه بپردازد. منابع امنیتی میگویند این کار مشخصا بر عهده منافقین نهاده شده و هدف از آن این است که مردم حس کنند در حالی که وضع معیشت آنها دشوار شده، فسادهای کلان هم در حال وقوع است.
6-
بالا گرفتن اختلافهای درون خانواده نظام
اطلاعات موجود نشان می‌دهد بخش دیگر این سناریو ایجاد به هم ریختگی سیاسی درون کشور به منظور ناامید کردن مردم از این نکته است که حاکمیت از انسجام کافی برای حل مشکلات آنها برخوردار است. برخی تحلیلگران مطلع میگویند پیشنهاد انگلیسیها به آمریکا این بوده است که موضوع انتخابات ریاست‌جمهوری به محور اصلی اختلافات در داخل جریان اصولگرا و همچنین آغاز منازعه جدید میان اصولگرایان و دولت تبدیل شود. یک نکته کلیدی این است که غربیها عقیده دارند اگر حاکمیت منسجم و یکپارچه و سطح تنش داخلی در آن پایین باشد، فشار بیرونی هر چه هم تشدید شود موثر نخواهد بود.
7-
بی‌نتیجه گذاشتن مذاکرات هسته‌ای
گام آخر این راهبرد آن است که آمریکایی‌ها ظاهرا تصمیم گرفته‌اند هم به دلیل عدم آمادگی برای برداشتن گام جدی، هم به دلیل نداشتن پاسخ منطقی در مقابل بحث‌هایی که ایران در مسکو مطرح کرد و هم به سبب محاسبه‌ای که روی ضرورت بی‌نتیجه نشان دادن راهبرد مقاومت از سوی ایران کرده‌اند، تا قبل از نوامبر جلوی ایجاد هرگونه راه‌حل جدی و اساسی در مذاکرات هسته‌ای ایران و 1+5 را سد کنند.
تحلیل غربیها این است که بی‌نتیجه ماندن مذاکرات به فضای داخلی‌ایران بویژه بخشهای اقتصادی شوکهای پی‌در‌پی وارد خواهد کرد و امکان مدیریت فضا را از نظام میگیرد. نکته‌ای که تحلیلگران در تهران بر آن تاکید دارند این است که کل این محورها در قالب یک سناریوی بزرگ عملیات روانی پیگیری خواهد شد. به عبارت دیگر در ماههای آینده اقدام در حوزه عملیات روانی از اقدام در حوزه واقعیت پیشی خواهد گرفت و جنگ روانی از جنگ اقتصادی و دیپلماتیک بزرگ‌تر خواهد بود.