گروه سیاسی: وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران در گزارشی به بررسی رویکرد ساختار تروریستی القاعده بویژه در عراق و برنامه‌های آن برای ایجاد اختلاف بین شیعه و سنی پرداخته است.
به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت اطلاعات، اولین فردی که به عنوان رئیس القاعده عراق معرفی شد، فردی به نام «ابوعمر بغدادی» بود، که تا مدت زیادی، تصور میشد این نام، نام مستعار فردی به اسم «ابوایوب مصری» است که سعی داشته با انتخاب این نام برای خود، خود را یک عراقی اصیل معرفی کند. در آن زمان ابوایوب مصری، پست وزارت جنگ القاعده را بر عهده داشت اما دیری نپایید که اشتباه بودن این تصور توسط نیروهای آمریکایی با اعلام کشته شدن هردوی این افراد در یکی از شهرهای عراق، مشخص شد. بیان این موضوع خالی از لطف نیست که القاعده عراق، به طور رسمی خود را « دولت اسلامی عراق» مینامد. بعد از کشته شدن رهبر این تشکیلات، فردی به نام «ابوبکر بغدادی حسینی قریشی» از سوی سران القاعده به عنوان امیر دولت اسلامی عراق انتخاب شد و «الناصرالدین الله سلیمان» به عنوان شخص دوم معرفی شد. بعدها تحلیلگران این حوزه، فاش کردند نام اصلی رهبر تشکیلات، «ابراهیم عواد ابراهیم علی بدری» است که اصالتاً اهل سامرا بوده و از نسب سادات است. علت انتخاب فردی از سادات برای این پست، مقابله با توسل شیعیان به ائمه و اهل بیت و تاکید بر مقابله بیشتر با شیعیان بیان میشود. بعد از این انتخابها و انتصابات در تشکیلات القاعده، ایالات متحده به سرعت جایزهای 10 میلیون دلاری را برای دستگیری یا خبر منجر به دستگیری بغدادی تعیین کرد و هردوی این افراد را در فهرست تروریستهای تحت تعقیب قرار داد. رئیس تشکیلات، برای بیان استراتژی‌های جدید گروهش، یک فایل صوتی را در تارنماهای گروههای جهادی منتشر کرد. او در سخنرانیاش اعلام کرد به هیچ‌وجه تابعیتی به غیراز اسلام را نمیپذیرد و برای مرزهای کنونی اهمیتی قائل نیست و آنها را جعلی میداند. اشاره به مخالفت با میهن‌پرستی شنیع، ناسیونالیسم متعفن و رد قرارداد سایکس – پیکو از دیگر بخشهای سخنرانی وی بوده است.
اما آنچه که در این سخنرانی مهم به نظر می‌رسد و میتوان آنها را به طور جداگانه مطرح کرد، در 3 نکته قابل طرح است:1- در این فایل صوتی، بغدادی از لقبی که سابقاً برای نام بردن دولت ایران از آن استفاده میکرد، برای دولت عراق نیز استفاده کرد. او از لفظ دولت صفوی مالکی سخن به میان آورده است اما دلیل این امر چیست؟ این نوع حملات لفظی القاعده به دول مخالف امری تازه نیست اما این حرکت بنا دارد حرف دیگری را بزند. استفاده از این لفظ، برای این است که در ذهن اهل سنت، وابستگی دولت نوری مالکی به جمهوری اسلامی ایران تلقین شود و بحث هلال شیعی و خطر آن را در اذهان متبادر سازد. آنها سعی دارند با این سخنان راهبرد ضدشیعی خود را دنبال کنند. این راهبرد از زمان تاسیس اولیه القاعده عراق، وجود داشته و الزرقاوی در انجام این استراتژی به حدی افراط کرد که «بن لادن» و «ظواهری» از دیگر رهبران القاعده، در نامهای از وی خواستند دست از این حملات بردارد، چرا که این حملات بی‌رویه به شیعیان، باعث تخریب چهره القاعده در منطقه شده است. 2- بغدادی؛ اسد و حکومت او را بشدت رد می‌‌کند و در این سخنرانی، از هواداران خود میخواهد با حرکت به سمت سوریه، از مخالفان حکومت اسد حمایت کرده و از اهل شام دفاع کنند. او از آنها به عنوان مجاهدین شام در این سخنرانی یاد کرده است. بغدادی میداند افرادش در سوریه، در قیاس با سایر مخالفان تعداد زیادی نیستند، به همین دلیل با دعوت وی، احتمال حضور بیشتر این افراد در سوریه وجود دارد؛ همزمان با ایراد و پخش این سخنرانی و دعوت او از مخالفان اسد، گذرگاه بوکمال که بین عراق و سوریه واقع شده است، توسط تیپ الله‌اکبر و توحید القاعده به طور موقت تصرف شد.
3ـ او در این سخنرانی، به هواداران القاعده دستور میدهد با حملات مکرر به بازجویان، قضات، زندانبانان و ماموران قضایی، راه را برای رهایی افراد منصوب به القاعده، در لوای طرحی با عنوان «فروریزی دیوار» فراهم کنند. این راهکار برای پس گرفتن نواحی از دست رفته، مثل منطقه دیاله در شمال بغداد نیز از طرف وی بیان شد. بعد از این سخنرانی، 19 انفجار به طور جداگانه در این مناطق اتفاق افتاد که در آنها حدود 450 نفر به قتل رسیدند.
بعد از خروج تدریجی ایالات متحده از عراق، خلأ قدرت نسبی در عراق پدید آمده است که القاعده درصدد است از این شرایط استفاده کرده، دولت قانونی این کشور را تحت فشار قرار داده و بار دیگر خود به صحنه قدرت بازگردد. عواملی همچون درگیری بین گروههای شیعه و سنی در عرصه سیاسی و موضعگیریهای سرسختانه نوری مالکی، شرایط را برای بازگشت القاعده روز به روز فراهم‌تر می‌‌کند. بعد از مرگ بن‌لادن به عنوان سردمدار شکل‌گیری القاعده و در پی آن به وجود آمدن تحولات شدید در منطقه و رخ دادن انقلابهای عربی، شرایط برای استقلال القاعدههای هر منطقه فراهم شده است. به طور مثال در این میان، درگیری دولت سوریه با مخالفان خود و آشفتگی ناشی از آن، باعث شده است عبور و مرور بین مرزهای عراق و سوریه برای این گروه فراهم گشته و فضای بسیار مناسبی برای رشد مجدد فعالیت‌های آنها به‌وجود آید؛ همین موضوع ایده جابه‌جایی کلی القاعده را در اذهان میپروراند. هم اکنون مرکز ثقل فعالیت‌های القاعده، از پاکستان و افغانستان به سمت مناطقی همچون عراق، یمن، سومالی، شمال آفریقا و حتی عربستان منتقل شده است. در صورتی که مسلمانان (شیعه و سنی) حاضر در مناصب و قدرت، اقدامات تهدیدآمیز یا اشتباه انجام داده و در میدانی که توسط القاعده ایجاد شده است گرفتار شوند، طبق پیش‌بینی برابر خواست آنها رفتار کرده و استراتژی ایجاد اختلاف طایفهای و فرقهای القاعده موثر واقع خواهد شد؛ در غیراین صورت، به احتمال زیاد این ایده به هیچ وجه عملی نخواهد شد.