آزاده صالحی
ظاهرا آلبوم تازه شما در دستگاه شور ساخته شده است؟
ظاهرا آلبوم تازه شما در دستگاه شور ساخته شده است؟درست است. کلام این آلبوم نیز از شعر شاعران کهن و معاصر برگرفته شده است چندان که برخی قطعات این آلبوم دارای اشعاری از حافظ، محمد قهرمان، دکتر محمدرضا شفیعی‌کدکنی، مولانا و... است. «درد نهان‌سوز»، «حال خونین‌دلان» و «شبگرد مبتلا» نیز نام برخی قطعات این آلبوم به شمار می‌رود. البته در آلبوم «موج سودا» تکنوازی تار، کمانچه و سنتور، تکنوازی دوتار و همین‌طور قطعات ضربی نیز گنجانده شده است. آهنگسازی این قطعات برعهده یحیی علوی، هنرمند خراسانی است و با توجه به اصالت خراسانی که داشته در حال و هوای مخصوصی به آهنگسازی این قطعات پرداخته است.
با توجه به اینکه آهنگساز این آلبوم اصالتا خراسانی است آیا برای ساخت قطعات آن از مقام‌های خراسانی نیز استفاده شده است؟
بله، چنانچه قطعه «سرگشته» که با دوتار نواخته شده دارای مقام‌های خراسانی است و به زنده‌یاد حاج‌قربان سلیمانی، هنرمند پیشکسوت خراسانی نیز تقدیم شده است. به طور کلی سازهایی که در این آلبوم به چشم می‌خورند شامل تار، تارباس، دوتار، تنبک، کمانچه، قیچک‌آلتو، نی، سه‌تار و... هستند که هرکدام به فراخور ویژگی‌های صدایی توانسته‌اند تاثیر بسزایی در ارتقای سطح کیفی آلبوم داشته باشند.
به قطعات ضربی اشاره کردید. با توجه به اینکه خود شما علاوه بر خوانندگی از دوران کودکی تا امروز تجربه نواختن تنبک را نیز داشته‌اید آیا در این آلبوم از این تجربه استفاده کرده‌اید؟
نه، در این آلبوم به نواختن ضرب نپرداخته‌ام اما تصمیم دارم در آلبوم‌های بعدی چنین کاری را انجام دهم تا به رسم یادگار باقی بماند. تصورم بر این است در حال حاضر باید بیشتر فرصت و عرصه فعالیت به نوازندگان جوان داده شود تا آنها بتوانند از استعدادهای خود بیشتر بهره برده و تجربه کسب کنند، ضمن اینکه به شخصه علاقه‌ای به فعالیت‌های همزمان نداشته‌ام و ترجیح می‌دهم فعلا روی فعالیت اصلی خود یعنی خوانندگی بیشتر تمرکز کنم. اگر قرار باشد روزی در قالب یک آلبوم به نواختن تنبک بپردازم، تمایل دارم این کار در کنار دیگر هنرمندان نوازنده انجام شود.
در آلبوم «موج سودا» ترکیب زیبایی از شعر شاعران کلاسیک و معاصر مشاهده می‌شود. بهتر نبود از یک خط سیر مشخص شعری در آلبوم بهره می‌گرفتید یعنی یا تماما از اشعار شاعران معاصر استفاده می‌کردید یا شاعران کهن مثل حافظ، سعدی و مولانا؟
همان‌طور که می‌دانید در اغلب آلبوم‌های موسیقی سنتی از اشعار شاعران کلاسیک استفاده می‌شود و من نیز بنا به تمایل شخصی از این قاعده مستثنا نبوده و نیستم یعنی در بیشتر آلبوم‌هایی که من طی سال‌های گذشته تا امروز کار کرده‌ام از آثار شاعران کهن بهره گرفته‌ام، البته در کنار آن نیز سعی کرده‌ام از آثار شاعران معاصر نیز در کارهایم استفاده کنم چندان که درباره «موج سودا» نیز چنین اتفاقی افتاده است.
به عنوان یک خواننده چقدر در انتخاب شعر خوب برای یک آلبوم حساسیت نشان می‌دهید؟
نسبت به انتخاب شعر خوب برای یک آلبوم خیلی حساس هستم و همان‌طور که در سوال قبلی شما اشاره کردم تا امروز بیشترین توجه و تمرکزم روی ادبیات کهن بوده است. تاکید زیادی به استفاده از اشعار شاعران نام‌آور در کارهایم دارم و از این رهگذر بازخوردهای مطلوبی نیز از سوی مخاطبانم بعد از انتشار آلبوم‌ها دریافت کرده‌ام که نشان می‌دهد این حساسیت و تاکید بی‌جواب نمانده و نتیجه مثبتی برایم به همراه داشته است. می‌توان گفت از زمانی که به شکل جدی پا به عرصه موسیقی و به طور مشخص خوانندگی گذاشته‌ام سعی کرده‌ام کلام فاخر را در آثارم بگنجانم. تصورم بر این است که بهره‌گیری از کلام بزرگان می‌تواند در مانایی یک اثر نقش بسزایی داشته باشد. بنابراين هیچگاه نگاه سطحي نسبت به اشعاری که قرار است برای آلبومی انتخاب کنم نداشته‌ام. این نگاه همیشه با یکجور وسواس و باریک‌بینی توام بوده است.
پس می‌توان گفت این شعر است که زیربنای یک اثر موسیقایی کیفی را می‌سازد؟
از نظر من شعر هم مولفه‌ای است که وقتی کنار دیگر مولفه‌ها قرار می‌گیرد می‌تواند در تولید یک اثر خوب نقش داشته باشد. منظورم این است که برای تولید یک اثر موسیقی نه‌تنها شعر که عواملی چون آهنگساز و خواننده نیز قطعا تاثیر دارند و به نوعی تمام اینها مکمل و لازم و ملزوم یکدیگرند. اگر شعری به لحاظ ساختاری و محتوایی خوب باشد ولی موسیقی که روی آن گذاشته می‌شود مطلوب نباشد طبعا نتیجه‌ای که می‌خواهیم حاصل نمی‌شود یا بالعکس. همه این عوامل مثل زنجیری به یکدیگر متصل هستند. در واقع در جریان خلق یک اثر، شاعر، آهنگساز و خواننده باید با هم همدل و در ارتباط باشند. این همنشینی و همدلی موجب می‌شود اثری که تولید و عرضه می‌شود در نهایت به دل و جان مخاطب هم بنشیند. تصور می‌کنم مردم داور خوبی برای آثار هنری هستند و تفاوت اثر خوب از بد را به درستی می‌دانند. می‌توان گفت یکجور روحیه هنردوستی در بین ایرانیان است که موجب می‌شود آنها سره از ناسره را تشخیص دهند. من نیز بنا به وظیفه‌ای که دارم هرگز به کار خود سطحی نگاه نکرده و ابعاد تجاری آن برایم اهمیتی نداشته است کمااینکه تا امروز پیشنهادهایی داشته‌ام که بعد تجاری آن از ابعاد هنری‌اش بیشتر بوده و طبعا نپذیرفته‌ام.
به کلام فاخر در آلبوم‌های موسیقی اشاره کردید. به نظرم آمد اینکه موسیقی زیرزمینی نتوانسته از رشد و غنای خوبی برخوردار باشد عدم به کارگیری کلام فاخر است، نظر شما چیست؟
ببینید، معتقدم امروز باید همگام و همسو با جامعه جهانی پیش رفت. نه‌تنها در زمینه موسیقی که درباره دیگر هنرها نیز باید اینچنین باشد. وقتی افتخار بیگانگان، ادبیات کهن ماست و از اشعار شاعران نامدار در کشور خود استفاده می‌کنند چرا برای ما که وامدار فرهنگ اصیل ایرانی هستیم چنین نباشد؟! من برخی مواقع که اتفاقی به کلام موسیقی زیرزمینی برمی‌خورم، به معنی واقعی از استفاده چنین کلام محاوره‌ای و گاه رکیک متاسف می‌شوم. تاسفم از این بابت است که چرا با وجود داشتن گنجینه غنی ادبی باید این کلام در موسیقی امروز رواج یابد. در عین اینکه بعضی از مردم به دلیل نداشتن آگاهی طرفدار این نوع موسیقی می‌شوند و به حمایت از آن می‌پردازند. به نظر می‌رسد سیاستگذاران فرهنگی می‌توانند در این آگاهی‌بخشی به مردم کمک کنند و ذائقه و سطح شنیداری جامعه را ارتقا دهند. نه‌تنها سیاستگذاران فرهنگی که رسانه‌ها نیز در این بین نقش بسزایی دارند. باید این واقعیت را بپذیریم که نمی‌شود جلوی کارهای سخیفی که به عرصه موسیقی وارد می‌شود را گرفت اما می‌توان به بستر‌سازی در این عرصه امیدوار بود. جای آن است که پیوندی میان مردم و آثار مطلوب توسط مدیران فرهنگی ایجاد شود.
در میانه گفت‌وگو به بهره‌گیری از کلام شاعرانی چون حافظ اشاره کردید، شعر حافظ چقدر بر خود شما تاثیر داشته است؟
به جرات می‌توان گفت از شیفتگان اشعار لسان‌الغیب هستم و شعرهایش در هر برهه زمانی برایم تاثیرات سازنده و مثبتی در پی داشته است. هر وقت از محیط پیرامونم کلافه و خسته می‌شوم به خواندن دیوان حافظ می‌پردازم. یکی از ویژگی‌های شعر حافظ این است که بعد از گذشت قرن‌ها، همچنان از تازگی برخوردار است. در واقع کلام او طوری است که انگار برای تمام زمان‌ها گفته شده و هیچ‌وقت این اشعار رنگ کهنگی به خود نمی‌گیرد. به طور کلی اشعار حافظ چه در قالب کلامی یعنی وقتی به شخصه به مطالعه آنها مشغولم و چه در قالب موسیقایی مرا آرام می‌کند.
از آلبوم «موج سودا» که بگذریم سوالی درباره حضور شما در مجموعه تلویزیونی «بیدارباش» به عنوان خواننده تیتراژ دارم، اگر ممکن است درباره همکاری با احمد کاوری توضیح دهید.
سریال 15 قسمتی «بیدارباش» توانست جای خوبی بین مخاطبان باز کند و به لحاظ موضوعی سریال موفقی تلقی می‌شود. به پیشنهاد آریا عظیم‌نژاد که از دوستان من است برای خوانندگی تیتراژ این سریال انتخاب شدم. موسیقی این کار را خودم هم خیلی دوست دارم زیرا دارای تم ملی- ميهنی است. اهورا ایمان هم از شاعران خوب معاصر است که شعر این تیتراژ را سرود و من هم خواندم. به هر حال فیدبک‌هایی که بعد از خواندن تیتراژ سریال از مردم گرفتم مطلوب بود. به نظرم یکی از مولفه‌های سریال‌هایی که هر شب پخش می‌شوند این است که می‌توانند با مردم بیشتر ارتباط برقرار کنند و همین‌طور مردم با این سریال‌ها بیشتر اخت شوند. به هر حال من خواندن تيتراژ اين سريال را هم با وسواس قبول كردم و خوشحالم كه مورد قبول مخاطبان قرار گرفته است.
خودتان هم این سریال را دیده‌اید؟
3-2 قسمت آن را دیده‌ام. تصورم بر این است اگر کاری که در تلویزیون ارائه می‌شود از سطح کیفی مطلوبی برخوردار باشد، می‌تواند در ذهن مخاطب ماندگار شود کمااینکه تا امروز تعداد سریال‌هایی از این دست کم هم نبوده است. بالعکس این مساله هم وجود دارد؛ به این معنا که اگر کاری همسو با فرهنگ یک جامعه نباشد طبعا نمی‌تواند مورد پذیرش جامعه قرار گیرد.
ظاهرا کار تازه‌ای هم در پیش دارید؟
بله، به تازگی کار روی یک آلبوم موسیقی را به پایان رسانده‌ایم که در فضای ارکسترال است. کیوان ساکت آهنگسازی آن را انجام داده و سبک آهنگ‌های این آلبوم بیشتر به فضای ارکستر «گل‌ها» نزدیک است. اما هنوز برای انتخاب نام نهایی آن به قطعیت نرسیده‌ایم. علاوه بر این 2 آلبوم آماده انتشار دارم که یکی «بی‌منت‌می» به آهنگسازی مهدی باطنی و دیگری «در زیر باران» به آهنگسازی نگار دستمالچی است که در ماه‌های آتی عرضه می‌شوند.