گروه سیاسی: گزارش هلن کوپر و مارک لندلر در نیویورک‌تایمز و طرح ادعای توافق تهران و واشنگتن برای انجام گفت‌وگوی رو‌در‌رو درباره موضوع هسته‌ای ایران به اندازه‌ای مهم و جذاب بود که همزمان کاخ سفید و وزارت امور خارجه ایران را به واکنش وا‌داشت. تامی ویتور و علی‌اکبر صالحی هردو با تکذیب این خبر اعلام کردند موضوع هسته‌ای باید در قالب مذاکره با 1+5 دنبال شود. به گزارش «وطن‌امروز»، در ایالات متحده رسانه‌ها همچنان به گمانه‌زنی درباره این موضوع می‌پردازند. رژیم صهیونیستی نیز همچنان تاکید می‌کند تلاش‌ها برای انجام مذاکره مستقیم ایران و ایالات متحده تاکنون بی‌فایده بوده است. گمانه‌های مختلفی درباره طرح این موضوع در این بازه زمانی مطرح است. هم در آمریکا و هم در ایران، رسانه‌ها در حال ارزیابی موضوع هستند. تاکنون زوایای برجسته‌ای در ارزیابی این ماجرا مطرح شده که هر کدام می‌تواند محل تامل باشد. در ادامه به برخی از این موارد اشاره می‌شود. در ایالات متحده عمدتا 3 زاویه تحلیل نسبت به این موضوع وجود دارد:
1-
برخی معتقدند اینکه نیویورک‌تایمز موضوع مذاکره مستقیم را مطرح کرده می‌تواند نشان‌دهنده تمرکز ویژه کاخ سفید بر موضوع ایران با رویکردی متفاوت باشد. نیویورک‌تایمز روزنامه وابسته به دموکرات‌هاست و در ایالات متحده تقریبا اخبار رسمی مربوط به سیاست خارجی باراک اوباما را منعکس می‌کند. بنابراین انتشار این خبر از سوی نیویورک‌تایمز می‌تواند به معنای موضوعیت داشتن این ادعا در کاخ سفید باشد. در کنار استفاده از برد انتخاباتی این موضوع، اوباما می‌تواند سیاست‌های خود در قبال ایران را موفق جلوه دهد اما به نظر می‌رسد طرح موضوع مذاکره مستقیم تنها با هدف استفاده تبلیغاتی صورت نگرفته باشد.
2-
گمانه دوم می‌گوید اوباما بشدت تمایل دارد موضوع هسته‌ای ایران توسط وی حل‌و‌فصل شود. اگر چنین اتفاقی بیفتد وی علاوه‌بر استفاده تبلیغاتی- انتخاباتی از آن، می‌تواند با قدرت به سیاست‌های خود بویژه در بعد سیاست خارجی از جمله در منطقه خاورمیانه بپردازد. اوباما تلاش زیادی می‌کند الگوی مواجهه با ایران به اسم او ثبت شود. این البته خواست دموکرات‌هاست. این وجه زمانی مهم‌تر می‌شود که به موضوع سومین مناظره اوباما و رامنی نیز توجه شود. او به دنبال استفاده از این فرصت برای برتری بر رامنی است. رامنی بارها نسبت به مواضع اوباما در قبال ایران انتقاد کرده است. این کاندیدای جمهوریخواه بارها تاکید کرده آمریکا نباید هیچ حقی برای غنی‌سازی در ایران قائل شود. بسیاری در آمریکا معتقدند افکار عمومی ایالات متحده همراهی چندانی با موضع رامنی نخواهند داشت. با انتشار این ادعای جدید از سوی نیویورک تایمز، رسانه‌های نزدیک به دموکرات‌ها معتقدند اوباما بدون شک به دنبال مطرح شدن موضوع مذاکره با ایران در جریان سومین مناظره است.
3-
هرچند پتانسیل مذاکره با ایران می‌تواند برای اوبامایی که در آستانه سومین مناظره خود با میت رامنی جمهوریخواه قرار دارد، یک برگ برنده در عرصه سیاست خارجی باشد اما در عین حال این ریسک نیز وجود دارد که بحث مذاکره برای خرید زمان مطرح شده باشد. همچنین مشخص نیست میت رامنی، رقیب اوباما، در صورت پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا خواستار مذاکره با ایران باشد. دیپلماسی ایرانی گزارش داده، از سوی دیگر در صورتی که اوباما پیروز انتخابات باشد نیز تضمینی برای عملی شدن مذاکره ایران و آمریکا وجود ندارد، زیرا همانگونه که علی‌اکبر ولایتی، مشاور مقام معظم رهبری اخیرا اعلام کرد، تصمیم‌گیری در این زمینه بر عهده رهبر جمهوری اسلامی است. با این حال اخبار و شایعه‌های مربوط به مذاکره ایران و آمریکا بین گروهی از دیپلمات‌های غربی نزدیک به مسائل ایران با تب‌و‌تاب زیادی نقل می‌شود. همچنین برخی مقامات آمریکایی ادعا می‌کنند واشنگتن در صورت برگزاری این مذاکرات تنها به مساله هسته‌ای می‌پردازد و این در حالی است که جمهوری اسلامی خواستار بسط مذاکرات به سوریه، بحرین و دیگر موضوعاتی است که از زمان انقلاب اسلامی روابط دوجانبه را تحت تاثیر قرار داده است. در همین باره نیویورک‌تایمز به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد، ما همواره موضوع هسته‌ای را موضوع مستقلی می‌دانیم و نمی‌توانیم بین این مساله و مسائل دیگر ارتباط برقرار کنیم. مقامات دولتی در آمریکا می‌گویند وزارت خارجه، کاخ سفید و پنتاگون در حال بررسی موضعی هستند که آمریکا باید در مذاکرات احتمالی با ایران اتخاذ کند. همچنین محتوای پیشنهاد‌هایی که آمریکا باید ارائه دهد نیز در دست بررسی قرار دارد. به گفته آنها، یکی از گزینه‌های مطرح پیشنهاد بیشتر در مقابل بیشتر است، به این معنی که ایران محدودیت‌های بیشتری در برنامه‌های غنی‌سازی ایجاد کند و در مقابل تحریم‌های بیشتری لغو شود. گزارش‌ها حاکی از آن است که مقامات در تل‌آویو نگرانی و مخالفت خود را با این ابتکار دیپلماتیک اعلام کرده‌اند. مایکل اورن، سفیر اسرائیل در آمریکا ادعا می‌کند واشنگتن در این باره اطلاعاتی به تل‌آویو نداده است اما این احتمال وجود دارد که ایران از مذاکرات برای پیشبرد برنامه‌های هسته‌ای خود استفاده کند.
در ایران نیز وجوه تحلیل ادعای نیویورک‌تایمز به صورت ویژه مورد واکاوی قرار می‌گیرد، طوری که این 3 محور بسیار مطرح و مورد توجه است.
1-
نخستین فرضیه این است که مخاطب مقاله نیویورک تایمز اساسا مقام‌های دولتی یا رسمی در ایران نیستند بلکه هدف مردم ایران است. این فرضیه ارزیابی می‌کند که آمریکایی‌ها می‌خواهند این پیام را به مردم ایران برسانند که نظام به سبب سنگین شدن فشارها وارد نوعی تعامل مخفی و اعلام نشده با آمریکا شده است. هدف از این پروژه عملیات روانی هم این است که طرفداران خط سازش در ایران- که اخیرا به توافقاتی با آمریکا دست یافته‌اند- جرات بیشتری در بیان مواضع خود پیدا کنند.
2-
به گزارش ایران هسته‌ای، فرضیه دوم این است که آمریکایی‌ها می‌خواهند واکنش ایران به پیشنهاد مذاکره مستقیم پس از انتخابات 16 آبان (6 اکتبر) را تست کنند. برخی خبرها نشان دهنده آن است که آمریکایی‌ها پیشنهاد هسته‌ای خود را بازنگری کرده و در حال آماده شدن برای ارائه پیشنهاد مذاکراتی جدید به ایران هستند. روزنامه نیویورک‌تایمز که اکنون خبر از توافق محرمانه ایران و آمریکا درباره مذاکره مستقیم داده، چندی پیش خبر تدوین یک پیشنهاد جدید خطاب به ایران را تایید کرده بود. به نظر می‌رسد برای آمریکایی‌ها بسیار مهم است که بدانند اگر یک پیشنهاد مذاکره مستقیم به ایران ارائه کنند ایران چگونه با آن برخورد خواهد کرد و خبرسازی نیویورک‌تایمز هم با همین هدف انجام شده است. ایران تاکنون و در تمام ادوار مذاکرات با 1+5، پیشنهادهای پی در پی آمریکا برای مذاکره مستقیم را رد کرده است. استدلال ایران همواره این بوده است که باید در موضع آمریکا درون گروه 1+5، تغییری ببیند تا آنوقت موضوع مذاکره دوجانبه قابل بررسی باشد.
3-
فرضیه سوم این است که آمریکایی‌ها درصدد ایجاد اختلاف درون ایران هستند. مقاله نیویورک‌تایمز طوری نوشته شده که گویی کسانی بدون جلب موافقت نهایی رهبر معظم انقلاب با آمریکا درباره مذاکرات مستقیم توافق کرده‌اند. برخی کارشناسان می‌گویند این شیوه نگارش، نشان دهنده آن است که آمریکایی‌ها می‌خواهند بگویند کسانی در ایران به طور خودسرانه بحث مذاکره با آمریکا را بدون جلب نظر سران عالی نظام پیگیری می‌کنند.