آزاده صالحی
محمدرضا جاسبی‌علیان، مدیر انتشارات «پیام‌آزادی» و عضو هیات مدیره مجمع ناشران انقلاب اسلامی روز 29 مهرماه بعد از متحمل شدن یک دوره بیماری دار فانی را وداع گفت. او یکی از ناشران متعهد در حوزه نشر طی سال‌های گذشته تا امروز به شمار می‌رود و صرفنظر از اینکه ناشری فعال بوده، سمت‌هایی چون قائم‌مقامی انجمن اسلامی ناشران و کتابفروشان تهران، عضو انجمن فرهنگی ناشران کودک و نوجوان و عضو هیات مدیره مجمع ناشران انقلاب اسلامی نیز بوده است. جاسبی دوام آوردن در عرصه نشر و فعالیت مستمر در این حوزه را صرفا به دلیل داشتن 2 عنصر عشق و پشتکار قلمداد می‌کرده است. وی متولد سال 1327 در تهران است و از سال 1357 فعالیت انتشاراتی خود را با تاسیس انتشارات پیام آزادی آغاز کرد که تاکنون موفق به انتشار بیش از 800 عنوان کتاب با شمارگان بیش از 30 میلیون نسخه شده است.
سرلوحه قرار دادن عشق و اخلاص در کار
علیان در واپسین روزهای زندگی خاصه در مراسم بزرگداشت که بسیاری از دوستان و همکارانش در عرصه نشر حضور داشتند، نتوانست به دلیل شدت گرفتن بیماری بیش از چند کلمه با مدعوین صحبت کند. او در همین چند جمله کوتاه نیز عشق و اخلاص را سرلوحه کار خود در عرصه نشر دانسته و از پایبندی به این 2 اصل از زمان جوانی تا امروز یاد کرده بود.
مراسمي براي پاسداشت یک عمر فعاليت
یک هفته پیش از درگذشت این ناشر، بزرگداشتی در حوزه هنری با حضور جمعی از ناشران، نویسندگان و مسؤولان عرصه نشر برای او برگزار شد. در این مراسم پیام شخصیت‌هایی چون غلامعلی حدادعادل و علی‌اکبر اشعری قرائت شد و لوح‌های یادبودی از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مجمع ناشران انقلاب اسلامی، حوزه هنری، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران، رئیس سازمان دارالقرآن کریم، مجمع ناشران دانشگاهی و اتحادیه شرکت‌های تعاونی ناشران ایران به محمدرضا علیان تقدیم شد. در این مراسم نویسندگان و مسؤولان زیادی درباره او سخن گفتند.
آغازگر نشر آثار فرهنگی
محمد میرکیانی، نویسندگان کودک و نوجوان: علیان‌جاسبی جزو آغازگران نشر آثار فرهنگی در سال‌های بعد از انقلاب بود. زمانی بود که در سال‌های آغازین دهه 60 هنوز ناشران ادبیات کودک و نوجوان چندان فعال نبودند و در این عرصه تنوعی وجود نداشت اما شمارگان کتاب‌های انتشارات پیام آزادی به یکصد هزار نسخه می‌رسید که این رقم با تیراژ کتاب‌های نهادی چون کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برابری می‌کرد. افرادی مانند او حق زیادی به گردن ادبیات کودک و نوجوان ما دارند. امثال او آثار زیادی را در عرصه ادبیات کودک و نوجوان چاپ کردند و به نیازهای زیادی در این باره پاسخ دادند. کتاب‌های انتشارات پیام آزادی به دورترین نقاط ایران هم ارسال می‌شد و در دسترس همه قرار می‌گرفت. این موضوع به خاطر ارتباطاتی بود که علیان‌جاسبی ایجاد کرده بود و با نهادهای مختلف حتی جهاد سازندگی هم برای توزیع کتاب، تعاملات سازنده داشت. اینگونه بود که بسیاری از کتاب‌های پیام آزادی به نقاط دوردست و محروم کشور می‌رسید. خود این موضوع یعنی موج‌آفرینی در گسترش حوزه کتاب کودک تنها یکی از موارد اثباتی است که نشان می‌دهد چنین ناشری چه حقی بر گردن ادبیات کودک و نوجوان ما دارد.
رفتار پسندیده با نویسندگان
میرکیانی در این مراسم با تاکید بر اینکه علیان‌جاسبی رفتار پسندیده‌ای با نویسندگان داشت، اضافه کرده بود: مجلدات کتاب «قصه ما همین بود» من بیش از یکصد دوره توسط این ناشر به چاپ رسید و با احتساب اینکه یک مجموعه 5 جلدی بود، می‌توان گفت که بالغ بر 500 هزار جلد از آن به بازار آمد. زمان تجدیدچاپ مجلدات این کتاب توسط انتشارات پیام آزادی 10 سال طول کشید و در این مدت ناشر به طور مرتب مبلغ حق‌التالیف را پرداخت می‌کرد اما جالب است که امروز و در این شرایط با ناشری قرارداد دارم و نوبت چاپ کتابم تمام شده ولی ناشر حق‌التحریر مرا پرداخت نمی‌کند. چنین مواردی در یاد نویسنده‌ها باقی می‌ماند. برخوردهای خوب هم همین‌طور هستند. این موضوع در همه جا وجود دارد، یعنی وقتی یک مدیر اداره برخورد انسانی دارد و سعی می‌کند در حد توانش حقوق کارمندانش را بپردازد، همیشه از خود خاطره خوب به جا می‌گذارد. این موضوع در میان نویسندگان و ناشران هم وجود دارد. امروز به برخی ناشران می‌گوییم چرا حق‌التحریر نوبت چاپ چندم کتابمان را نمی‌دهید، می‌گویند سیستم اشتباه می‌کند. منظورشان هم از سیستم کامپیوتر است. باز به آنها می‌گوییم چاپ چندم کتاب چند ماه است که به بازار آمده و حتی تمام شده ولی با برخوردهای اهانت‌آمیز می‌گویند اگر مشکلی باشد، اشتباه از سیستم بوده است. به نظرم آنچه درباره انتشارات پیام آزادی اهمیت دارد، سلوک و رفتار مدیر این انتشارات است. اینگونه موارد است که مهم است و در خاطرها باقی خواهد ماند. آقای علیان‌جاسبی طی این سال‌ها که به عنوان ناشر مشغول بوده، برخوردی صمیمی داشت و با همه دوستانه صحبت می‌کند. البته انتشارات پیام آزادی هم مانند همه ناشرها کتاب‌های خوب، متوسط، ضعیف یا عالی داشته است. مانند ما نویسنده‌ها که کتاب‌های ضعیف و قوی داریم اما آنچه در نهایت از انسان باقی می‌ماند، اخلاق و پیگیری حق‌الناس است. به نظرم این موارد است که هدف فرهنگ هستند و دقیقا هم هدف فرهنگ همین است که ما را به رعایت حقوق یکدیگر ترغیب کند. وقتی برای چنین انسان‌هایی مراسم نکوداشت برگزار می‌کنیم، نگوییم چه کار کرده یا چه کتاب‌هایی چاپ کرده بلکه شناخت زوایای شخصیتی‌اش را در اولویت قرار بدهیم و برای خصیصه‌های مثبت اخلاقی‌اش تبلیغ کنیم. در واقع مواردی که باید برجسته شوند، همین اخلاقیات خوب و نیکو است که در ذهن همه باقی می‌ماند.
انتشار آثار مرجع حضرت امام خمینی(ره)
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی: این ناشر در بدو فعالیت‌های خود، آثار مرجع و نیز آثار حضرت امام(ره) را در شمارگان وسیعی منتشر کرد و در آن زمان به موضوع نشر کودک و نوجوان که نیاز جدی جامعه نیز به شمار می‌رفت، همت ویژه‌ای نهاد. اساس همه فعالیت‌های هنری در کشور کتاب است و اگر بتوانیم کتاب مناسب برای جامعه منتشر کنیم، می‌توانیم به رشد دیگر فعالیت‌های هنری نیز امیدوار باشیم، به همین دلیل باید در راه نشر تلاش بیشتری داشت و بویژه برای مخاطبان کودک و نوجوان نیز به شکلی برنامه‌ریزی کرد که آثاری ساده و همه‌فهم منتشر شود. کار علیان و انتشارات پیام آزادی رنگی الهی داشته و بدون شک جزو باقیات صالحات او قرار خواهد گرفت. ایشان برخلاف کسانی که سعی کردند پس از انقلاب اسلامی همان شیوه و روش قبل از انقلاب را در کار نشر طی کنند، آن هم در زمانه‌ای که موضوعی مثل عرفان‌های کاذب بسیار مطرح است و حتی تا قبل از دولت نهم برخی نویسندگان این نوع از تفکرات را به کشور هم دعوت می‌کردند.
انتقال پیام‌رسانی به مخاطبان
مرتضی آخوندی، مدیر انتشارات دارالکتاب الاسلامیه: علیان و انتشارات پیام آزادی در همه این سال‌ها تلاش داشته‌اند پیام آزادی را که پیامی از سوی خداست و بیانگر آزادی در بعد اسلامی آن است در قالب نشر به مخاطبان خود ارائه کنند. من و آقای علیان به دلیل همفکری با یکدیگر آشنا و دوست شدیم. در آن سال‌ها مساله نشر در کشور ما مساله بیدر و پیکری بود. قوانینی درباره آن شکل نگرفته بود و نظارت بر آن نیز چندان شایسته و بایسته نبود. در آن شرایط تنها دغدغه ما در انجمن، انتشار کتاب‌هایی بود که با آن پیام خداوند را به جامعه اسلامی برسانیم. علیان با تاسیس انتشارات پیام آزادی 2 هدف را توامان دنبال کرد؛ نخست بحث پیام‌رسانی بود که معتقدم کار آقای علیان به معنی واقعی تلاش در جهت رساندن پیامی بود که پیامبر اکرم(ص) به جهان آورد و هدف دیگر او نیز تبیین مساله آزادی بود که پیامبر برای آن مبعوث شد. علیان در همه طول فعالیتش در نشر با این 2هدف سعی کرد به گونه‌ای گام بردارد که خودش و باقی ناشران تنها در راه رضای خداوند دست به انتشار اثری بزنند. البته باید گفت مراد از آزادی، رهایی بیدر و پیکری که امروزه آمریکا از آن دم می‌زند، نیست. این آزادی چیزی جز دربند طاغوت قرار گرفتن نیست. دنیا از نظر من 2 تیپ و گونه بیشتر ندارد؛ گونه نخست با کلام خدا به روی مومنان گشوده می‌شود و گونه دوم شکلی عبوس و ناراحت داشته و از راه خدا منحرف شده است. علیان و انتشارات پیام آزادی در همه این سال‌ها تلاش داشته‌اند پیام آزادی را که پیامی از سوی خداست و بیانگر آزادی در بعد اسلامی آن است در قالب نشر به مخاطبان خود ارائه کنند.
توجه به اخلاق دینی در همه مراحل زندگی
حجت‌الاسلام والمسلمین اکبری، مولفی که بیشترین آثار خود را در موسسه انتشارات پیام آزادی منتشر کرده است: حضور دینمدارانه علیان در فضای نشر در طول 4 دهه گذشته او و شخصیت او را از دیگر همکارانش ممتاز کرده و در واقع همراه کردن جریان نشر با آموزه‌های اسلامی است که از او یک ناشر موفق ساخت. علیان بسیار دلبسته دین خداست و از آن مهم‌تر اینکه در کار و زندگی خود اخلاق دینی را همواره مورد توجه قرار داده است. از سوی دیگر او معتقد به انجام کار مفید است، در طول فعالیتش در نشر نشنیدم که علاقه و اعتنایی به موضوع کتاب‌سازی داشته باشد و جذابیت را از این مسیر جست‌وجو نمی‌کند. شاید بدون اخلاص بتوان یک کتاب را منتشر کرد و فروخت اما بدون‌شک در نبود اخلاص انتشار یک کتاب حرکتی پربرکت نیست و تاثیری را که باید و شاید نمی‌گذارد. علیان مردی است که با ثبات و تدین در حرفه نشر ماند و از بایدهای اخلاقی و دینی خود در این حرفه فاصله نگرفت. در واقع باید او را فردی دانست که دین داشت و مهم‌تر از آن دیندار بود؛ آن هم در شرایطی که امروزه می‌توان دین داشت اما دیندار نبود.
حرکت در مسیر انقلاب
محمد حمزه‌زاده، قائم‌مقام هنری حوزه هنری: جریان نشر در کشور نسبت به بسیاری از دیگر فعالیت‌های فرهنگی با جریان انقلاب اسلامی همراه‌تر بوده است اما همین فعالیت وقتی در رژیم گذشته مورد توجه قرار می‌گیرد، تازه می‌توانیم بفهمیم سختی‌های کار نشر در دوران قبل از انقلاب اسلامی تا چه اندازه بوده و این موضوع اهمیت فعالیت آقای علیان را در سال‌های قبل و بعد از انقلاب اسلامی مشخص می‌کند. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، حرکت در مسیر واقعی انقلاب یک حرکت هوشمند و حاکی از تدبیر بوده و آقای علیان توانسته بود در مسیر سربلند به راه خود ادامه دهد. در همین راستا فعالیت در حوزه کودک و نوجوان را نیز باید ناشی از تیزبینی او بدانیم. مجمع ناشران انقلاب اسلامی از 2سال قبل تاکنون درصدد برگزاری مراسم تجلیل از علیان بود اما او با خضوع مانع از این امر می‌شد تا اینکه این اتفاق سرانجام در سال جاری افتاد.
پرداخت بموقع حق مؤلف
استاد حسین استادولی، مترجم قرآن کریم: نشر همواره در میان دیگر مشاغل دارای اهمیت بالایی بوده و در میان کار نشر کتاب‌های دینی نیز دارای ارزش دوچندان است بویژه اینکه این شغل نسبت به دیگر مشاغل دارای ارزش اعتبار اقتصادی چندانی نیست و ارزش معنوی آن است که می‌تواند محل اهمیت باشد. محمدرضا علیان و برادر وی را باید ناشر اسلامی بدانیم. در واقع آشنا کردن مردم با دین خداست که به کار این دو ارزش و اعتبار داده است. از سوی دیگر این دو تنها ناشر کتاب‌های اسلامی نیستند بلکه باید آنها را ناشر کتاب‌های اسلامی موافق با جریان انقلاب اسلامی بدانیم. همسویی عملی علیان و برادرش با مردان و جوانان متدین و دیندار جامعه از حیث عملی نیز نکته دیگری است که باید در کار آنها مورد توجه قرار بگیرد. تا جایی که من اطلاع دارم هیچ‌یک از مردان خانواده آنها نیست که زخم و جراحتی از جنگ تحمیلی بر تن نداشته باشد. کمتر ناشری را در این روزگار دیده‌ام که مانند آقای علیان در پرداخت حق مولف کوشا باشد و هرگز به پایمالی حق مولف و نویسنده هرچند اندک نپردازد اما در کنار این موضوع باید به مساله ماندگاری و استقامت این 2 برادر در جریان انقلاب اسلامی نیز اشاره کنم. ناشران زیادی در سال‌های اخیر بوده‌اند که در جریان انقلاب ظهور کردند، ولی به تدریج خط و ربط آنها با انقلاب عوض شد اما آقای علیان از این موضوع مبراست. او و انتشاراتش شاید در اوایل انقلاب آثاری از بنی‌صدر و سروش را نیز منتشر کرده باشند اما به محض اینکه انحراف فکری آنها از خط انقلاب را مشاهده کردند از کار انتشار آنها دست کشیدند و این یعنی استقامت در راه انقلاب اسلامی.