
گروه اجتماعی: یکی از پناهگاههای کمنظیر حیات وحش پارک ملی گستان است که چندسالی است با مشکلات فراوان دستوپنجه نرم میکند. تا پیش از این تنها موضوع احداث جاده به عنوان تهدید این ذخیرهگاه زیست محیطی مطرح بود اما وقوع آتشسوزیهای چندباره و بیسابقه در این پارک ملی متاسفانه خبر از شتاب گرفتن سرعت نابودی این میراث طبیعی میدهد. این درحالی است که با وجود وعدههای دولت یازدهم برای حفاظت این زیستگاه ملی هر بار به دلیل نبود حمایتها و کمبود تجهیزات، میزبان آتشسوزیهای وسیع میشود و در حالی که 20 درصد گونههای کشاورزی و جانوری در این مناطق وجود داشته، پس از بروز چنین مشکلاتی دیگر مشخص نیست چه میزان از این ظرفیت باقی مانده است. موضوعی که درباره آتشسوزیهای تازه اتفاق افتاده در پارک ملی گلستان مطرح شد به میان کشیدن پای شکارچیان غیرمجاز و عمدی بودن این آتشسوزیها بود. هر چند که در وقوع چنین آتشسوزیهایی باید همه احتمالات را در نظر گرفت اما به نظر میرسد طرح این ادعا فقط برای توجیه غفلت انسانی صورت گرفته در محیط زیست باشد. البته این تمام ماجرا نبوده و در برخی از اظهارنظرها مدیران سازمان حفاظت محیطزیست کمبود امکانات و نبود منابع مالی را عامل اصلی کمکاریهای صورت گرفته در اطفای حریق اعلام کردهاند، موضوعی که به هیچوجه توجیهکننده عملکرد ضعیف آنها در مهار آتشسوزیها نیست.
شیوه عملکرد سازمانهای مسؤول؟
در ماجرای آتشسوزیهای گسترده در پارک ملی گلستان شیوه عملکرد ضعیف و ناکارآمد محیط زیست در مهار آتشسوزی جنگلها و بهانههای گوناگون آنها در این مسیر، صدای دوستداران طبیعت و کارشناسان را بلند کرده است تا جایی که رئیس هیأتمدیره جامعه جنگلبانی با انتقاد از عملکرد مدیران سازمان محیط زیست و سازمان جنگلها در مدیریت اطفای حریق در پارک ملی گلستان گفته است: نبود امکانات و حرکات عمدی شکارچیان بهانههایی است که کوتاهی مدیران در اطفای چنین آتشسوزی گستردهای را در منطقهای با این درجه حفاظتی توجیه نمیکند. کاظم نصرتی افزود: عرصههای زیست محیطی و منابع طبیعی به طور کلی نیازمند داشتن طرح و برنامه مدون برای مدیریت هستند. به گفته وی، اگر منابع طبیعی دارای طرح و برنامه باشد، تمام فعالیتها دارای نظم مکانی، زمانی و اعتباری خواهند شد. در حقیقت داشتن برنامه جامع برای منابع طبیعی و بویژه مناطق تحت حفاظت از هر چیزی در
محیط زیست ضروریتر است.
پاک کردن صورت مسأله!
رئیس هیأتمدیره جامعه جنگلبانی با انتقاد از اینکه مدیران در سالهای گذشته تنها راهی که به ذهنشان میرسد تا کوتاهی خود را در انجام وظایفشان توجیه کنند پاک کرن صورت مساله است، اظهار داشت: بارزترین مثال در این باره آتشسوزیهای تازه اتفاق افتاده در پارک ملی گلستان است. نصرتی با اشاره به اینکه آتشسوزی و سوختن بیش از هزار هکتار از آن عرصه 92هزار هکتاری در طول 60 سال گذشته بیسابقه بوده، تصریح کرد: در این مورد هم مدیران به دلیل نداشتن برنامه جامع و مشخص برای مدیریت این عرصه مدام بهانه میآورند و از کمبود امکانات و حرکات عمدی شکارچیان برای توجیه کوتاهی و بیمسؤولیتی خود استفاده میکنند. اما با طرح موضوع عمدی بودن آتشسوزیها باید از سازمان
محیط زیست این انتظار را داشت که برای تکرار نشدن چنین حادثهای دست به کار شده و پیشنهاد تشدید مجازات و راهکارهای قانونی برای برخورد با عاملان آسیب به جنگلها را ارائه دهد، نه اینکه تنها به گلایه از نبود امکانات اکتفا و سعی کند با این روش سرپوشی بر کمکاریهای صورتگرفته بگذارد.
چه کنم چه کنم در مواقع بحران!
این در حالی است که رئیس هیأتمدیره جامعه جنگلبانی نیز با تایید اینکه کمبود امکانات تنها عامل ناکامی در مهار آتشسوزیها نیست به مهر گفته است: متأسفانه در حالی که عرصههای باارزش محیط زیست کشور هر روز نابود میشوند، دستگاههای مسؤول تنها تقصیرها را به گردن یکدیگر میاندازند. رئیس هیأتمدیره جامعه جنگلبانی تأکید کرد: اگر پارک ملی گلستان برنامه جامعی برای حفاظت داشت تعداد محیطبانان، جادههای دسترسی امکانات و وظایف هر یک از دستگاهها برای مواقع بحران به خوبی مشخص میشد و بهمحض شروع آتشسوزی به جای چه کنم چه کنم هر یک از ارگانها به وظایف خود عمل میکردند. نصرتی تأکید کرد: متأسفانه تجربه دریاچه ارومیه و ندانمکاریهای مدیران مو به مو درباره جنگلها هم تکرار میشود و در آینده نزدیک با هزینههای چندین برابر خسارتهایی که امروز به سادگی از کنار آنها میگذریم و به مناطقی مانند پارک ملی گلستان وارد میشود به فکر جبران میافتیم. به گفته وی، کمبود امکانات تمام علت ناتوانی در مهار آتشسوزی جنگلها نیست چرا که تجربه سالهای قبل نشان داد حتی با اجاره کردن بالگرد هم باز مدیران نتوانستند بموقع آتش را در جنگلها مهار کنند اما اگر موضوع نبود امکانات یا کاستیهای موجود را هم به عنوان یکی از دلایل ضعف عملکرد دستگاههای مسؤول در مهار آتش بپذیریم باز هم این پرسش مطرح میشود که اگر سازمان
محیط زیست وقوع چنین حوادثی را پیشبینی کرده و امکانات موجود را نیز سنجیده است، چرا دست به کار نشده و برای درخواست بودجه اقدامی نکرده است؟
بررسی آتشسوزی در بهارستان
البته کمالالدین پیرموذن، عضو هیاترئیسه فراکسیون محیط زیست هم با بیان این مطلب که در صحن علنی مجلس درباره نبود همکاری میانبخشی دولت برای مقابله با آتشسوزی جنگلها تذکر خواهم داد به مهر گفته است: مدیران نباید نسبت به نابودی این میراث گرانبها خود را به ناشنوایی بزنند. باید هرچه سریعتر برای حفظ جنگلها و مدیریت آتشسوزی برنامهریزی عملی انجام شود. عضو هیاترئیسه فراکسیون محیط زیست مجلس درباره اینکه مدیران سازمان محیطزیست برای ایجاد پایگاههای اطفای حریق در کانونهای بحرانی جنگلها با کمبود بودجه مواجه هستند، یادآور شد: مدیران درخواست خود را در قالب لایحه به مجلس ارائه دهند تا با فوریت اعتبار لازم برای اطفای حریق جنگلها تامین شود.