لزوم ارائه الگوهای سنتی مدرن

میثم بشیرنژاد

نمایشگاه مد و لباس فصلی در تالار وحدت در حالی روز گذشته به کار خود خاتمه داد که با استقبال خوبی از سوی بازدیدکنندگان مواجه شد، هرچند این اقبال عمومی نمی‌تواند به‌عنوان مهر تاییدی بر این نمایشگاه و عمركوتاه چند ساله‌اش باشد. به اعتقاد بسیاری از طراحان و کارشناسان حوزه مد و لباس، این نمایشگاه به لحاظ کیفی رشد خوبی داشته اما حضور نداشتن تمام طراحان و صاحبنظران و پتانسیل‌های موجود خلأ کمی ایجاد کرده است. هرچند در این نمایشگاه در کنار به نمایش گذاشتن آثار متنوع مانتو و چادر، بخش فروش هم برای نخستین بار فعال شده بود اما در مواجهه با بازدیدکنندگان، از نظرات آنها می‌توان به خوبی استنباط کرد که قیمت‌های به نسبت بالای نمایشگاه و همچنین پیدا نکردن لباس دلخواه، آنها را تا حدی ناراضی کرده بود. شاید عمده انتقاد مخاطبان نمایشگاه که به دنبال چادر و مانتو بودند، این بود که نتوانستند طرحی که به طور کامل مدنظرشان بود را پیدا کنند. ولي به اعتقاد قريب به اتفاق كارشناسان و طراحان مد و لباس امروزه بايد الگوهاي سنتي به‌صورت مدرن ارائه شود. با این حال حمید قبادی، مشاور معاون هنری وزارت ارشاد در گفت‌وگو با «وطن‌امروز» با بیان اینکه ظرفیت مد و لباس ایران بین‌المللی است، عنوان کرد: بنیاد ملی مد و لباس در چند سال اخیر گام‌های مهمی برداشته و ظرفیت‌های خوبی هدفگذاری شده که در حال برنامه‌ریزی و تعامل با کشورهای اسلامی برای هر چه بهتر برگزار شدن و تثبیت نمایشگاه هستیم. وی حضور طراحان در نمایشگاه آبان را بسیار خوب ارزیابی کرد و افزود: حضور دانشجویان و علاقه‌مندان در کارگاه‌های آموزشی و بخش علمی و پژوهشی به همت جهاد دانشگاهی واحد هنر، اتفاق خوشایند این نمایشگاه بود. قبادی با بیان اینکه یک طراح مد و لباس نمی‌تواند بی‌نیاز از نظرات مردمی باشد، یادآور شد: این نمایشگاه فرصتی را فراهم می‌کند که یک طراح آگاهانه از اظهارنظرهای مردمی به نحو مطلوبی برای ارائه هر‌چه بهتر کارهای خود و در نمایشگاه‌های بعدی استفاده کند.

قانون، مالکیت معنوی را مشخص کرده است

مشاور معاون هنری وزارت ارشاد در ادامه با اشاره به اظهار نظر بسیاری از طراح‌های لباس و دغدغه آنها مبنی بر نبود مالکیت معنوی در حفظ و حمایت آثار آنها یادآور شد: ماده 4 قانون مد و لباس حمایت از آثار طراحان را پیش‌بینی کرده است. وی افزود: قانون تعیین کرده کسانی که مسیر مالکیت معنوی مد و لباس را طی کنند مشمول حقوق مولفان و مصنفان هستند با این حال ثبت اثر و قابلیت تعقیب متخلفان از مواردی است که در قانون مالکیت معنوی به آن توجه می‌شود، لذا قانونگذار با دقت و هوشمندی این بخش را مشمول حمایت حقوقی و قضایی قرار می‌دهد. قبادی درباره حمایت از طراحان و تولیدکنندگان گفت: پس از کتاب و موسیقی، لباس به عنوان سومین حوزه، با دریافت بارکد رسمی و نشان شیما است که لباس‌هایی که از این طریق وارد بازار می‌شود مورد حمایت بنیاد مد و لباس قرار می‌گیرد. وی تاکید کرد: در جهت حمایت از طراحان لباس، آثار به نمایش آمده در نمایشگاه فصلی آبان همگی از سوی وزارت ارشاد طی توافقی خریداری شده‌ است تا طراح دیگر دغدغه به سرقت رفتن آثار خود را نداشته باشد. مشاور معاون هنری وزیر ارشاد از پیشنهاد «وطن‌امروز» مبنی بر اینکه اگر از تمام ظرفیت‌های استان‌ها و پوشش لباس‌های بومی و محلی که پتانسیل ملی شدن دارند حمایت شود، استقبال کرد و افزود: در کارگروه استانی کارهای خوبی انجام شده و در آخرین جلسه کار‌گروه که نمایندگان دستگاه‌های مختلف حضور دارند، ساماندهی مد و لباس استان‌ها مورد تصویب قرار گرفت، چرا که بسیاری از ظرفیت‌های ما در استان‌ها قابلیت ملی شدن با تکیه بر فرهنگ غنی ایرانی را دارند که باید مورد توجه واقع شود. وی در پاسخ به اینکه بخش عمده مراجعه‌کنندگان به نمایشگاه مد و لباس نتوانستند پوشش مدنظر خود را پیدا کنند، افزود: ما ظرفیت‌های خوبی داریم که باید از پتانسیل همه آنها به نحو مطلوبی استفاده شود و شخصا عقیده دارم این نمایشگاه غایت ما نیست و باید درصدد باشیم همه طراحان و مبتکران در عرصه مد و لباس حضور پررنگ داشته باشند.

هزینه داشتن پوشش با موازین ایرانی‌- اسلامی

عفت شریعتی، مشاور وزیر ارشاد در حوزه بانوان نیز در گفت‌وگویی با «وطن‌امروز» اظهار داشت: ارائه پوشش مناسب و با کیفیت و مطابق موازین ایرانی- اسلامی هزینه می‌خواهد و ما انتظار داریم مجلس شورای اسلامی در امر قانونگذاری برنامه‌ریزی متقن داشته باشد. دبیر جشنواره فصلی مد و لباس با بیان اینکه چندین بار ساعت‌ها از نمایشگاه دیدن کرده است، یادآور شد: ما برای مدل‌های بهاره و پاییزه، هنرمندی طراحان و مبتکران و تولیدکنندگان را داشتیم که با توجه بیشتر و تقویت نمایشگاه به بهبود بخشیدن به هنجارهای جامعه کمک خواهد کرد. وی تصریح کرد: پوشش زنان توأم با هنر و هنرمندی، تامین‌کننده کرامت و شأن زن مسلمان ایرانی خواهد بود. شریعتی با بیان اینکه مانتو و چادرهای ارائه شده در نمایشگاه فصلی با الهام از هنر سنتی ایرانی و بهره‌گیری از ظرافت‌ها و تکنیک‌های خاص تهیه شده است، افزود: با توجه به تنوع کارهای ارائه شده، مخاطبان می‌توانند نیازهای پوششی خود را پیدا کنند که امیدواریم در نمایشگاه فجر که در بهمن‌ماه برگزار می‌شود، شاهد رشد کمی و کیفی نمایشگاه باشیم.

سلیقه‌ها تغییر کرده است

دینا عبدوست، مدرس دانشگاه و کارشناس طراحی لباس هم به «وطن‌امروز» گفت: امروز سلیقه‌ها فرق کرده و جوان‌ها تنوع‌طلب‌تر شده‌اند که باید برای فراهم کردن تمام نیازهای جامعه با تکیه بر فرهنگ ایرانی‌- اسلامی خود سنت را به‌صورت مدرن ارائه بدهیم. برگزیده هیات داوران و منتخب مردم در سال گذشته عنوان کرد: نمایشگاه فصلی سال پیش به لحاظ کیفیت بهتر از نمایشگاه آبان بود اما حضور بازدیدکنندگان بسیار خوب و قابل تامل بود. وی با بیان اینکه نمایشگاه مد و لباس هنوز به نقطه عطف و ایده‌آل خود نرسیده است، تاکید کرد: باید بیشتر از طراح‌ها حمایت شود و برای اینکه اتفاق خوبی در حوزه پوشش بویژه در بخش بانوان بیفتد باید جایگاه برای طراح مشخص شود. عبدوست اضافه کرد: پشتیبانی این نباشد که تولیدی فقط طرح را بخرد بلکه باید در ادامه حامی طراح باشد، چراکه مشاهده شده بسیاری از تولید‌کنندگان پس از خرید طرح به مرور در کار طراح دست برده و تغییرات عمده‌ای در آن لباس انجام داده‌اند، بدون اینکه طراح در جریان باشد. این مدرس دانشگاه خاطرنشان کرد: اگر المان‌های سنتی و فرهنگی به صورت مدرن از سوی طراح‌ها در نظر گرفته شود طیف وسیعی از مخاطبان را به سوی خود جذب خواهد کرد. وی با اشاره به اینکه طراحی لباس یک رشته تخصصی است، اظهار کرد: مطبوعات و سایر رسانه‌ها باید این آگاهی را به مردم بدهند که فقط در ارائه یک طرح زیبایی نقش اصلی را ندارد، بلکه در کنار آن توجه به فرهنگ و عرف جامعه و اصول و معیارهای تعریف‌شده نیز بسیار تاثیرگذار است.

اعتمادسازی بین بخش‌های مختلف لباس نیست

همچنين سارا نوروزی، کارشناس طراحی لباس با بیان اینکه سال‌ها در این حوزه فعالیت کرده است، عنوان کرد:‌ متاسفانه اعتمادسازی لازم در بین بخش‌های مختلف طراحی، تولید و توزیع لباس وجود ندارد. وی با بیان اینکه روند برندسازی در ایران جریان ندارد، یادآور شد: بسیاری از طراح‌ها از حضور در نمایشگاه‌ طفره می‌روند و می‌ترسند طرح آنها به سرقت برود. نوروزی اضافه کرد: چند ماه پس از هر نمایشگاه بسیاری از طرح‌های ارائه شده در آن نمایشگاه در بازار عرضه می‌شود بدون اینکه طراح در جریان باشد و فارغ از اینکه سودی برای او داشته باشد. وی با بیان اینکه باید توجه بیشتری به حوزه مد و لباس شود، تصریح کرد: خیلی از طرح‌ها به دلیل اینکه حضور در نمایشگاه برای آنها صرف اقتصادی ندارد و حق و حقوقی به آنها نمی‌رسد حاضر نمی‌شوند. نوروزی با اشاره به اینکه بسیاری از پارچه‌های استفاده شده وارداتی است، اظهار داشت: طراح سعی می‌کند ایده خود را با بهترین پارچه ارائه دهد و با توجه به نوسان ارز و دلار، خرید پارچه مطلوب توسط واردکننده میسر نیست و این نیز می‌تواند تاثیر منفی در ارائه و عرضه یک کار خوب داشته باشد. به هر حال برگزاری نمایشگاه فصلی مد و لباس اتفاق خوشایندی در ارائه و نشان دادن پتانسیل‌های طراحان موجود در جامعه است که در صورت توجه جدی از سوی مسؤولان و حمایت از طراح، تولیدکننده و مصرف‌کننده می‌تواند، در آینده با تنوع پوشش‌های مختلف، با تکیه بر فرهنگ اصیل اسلامی- ایرانی طیف عظیمی از جامعه بویژه جوانان، از گرایش و تمایل به لباس‌های وارداتی فارغ شوند و این میسر نمی‌شود مگر اینکه از تمام ظرفیت‌های موجود در جامعه به نحو مطلوبی برای هرچه بهتر برگزار شدن نمایشگاه‌های آتی استفاده شود.