شهاب‌الدین زمانی
2 هزار و 500 بیننده در بزرگ‌ترین صحنه نمایش کشور در بوستان ولایت چشم به تپه‌ای می‌دوزند که شیطان حضرت آدم(ع) را وسوسه می‌کند و او را به سوی میوه ممنوعه می‌کشاند. انفجاری عظیم نشانه هبوط انسان به زمین شده و داستان پیامبران آغاز می‌شود. داستان بت‌شکنی ابراهیم(ع)، ذبح اسماعیل(ع)، داستان‌های صدر اسلام و... تا سرانجام تاریخ از میان تماشاگران عبور می‌کند و تاریخ معاصر و جنگ 8 ساله از جلوی چشم آنها می‌گذرد. اینها بخشی از فضای نمایش «شب آفتابی» است که در بوستان ولایت روی صحنه رفت.
بدعت در صحنه نمایش
یکی از ویژگی‌های شب آفتابی صحنه‌ای سه‌وجهی است که از 3 طرف مخاطبان را احاطه کرده و از این حیث در نمایش کشور بی‌سابقه است. عطاءالله سلمانیان، کارگردان سینما با بیان این مطلب که بهره‌گیری از 3 صحنه در یک نمایش سبکی جدید است که شب آفتابی آن را ایجاد کرده، می‌گوید: با دوستان هنرمند بسیاری درباره شب آفتابی صحبت کرده بودم. همه آنها متفق‌القول بیان می‌کردند 3 صحنه برای یک نمایش و فضایی با این وسعت در ایران بی‌نظیر و در جهان کم‌نظیر است. کارگردان فیلم «پرنده‌باز» ادامه می‌دهد: این شیوه با خلاقیت بهزادپور (کارگردان)، کزازی (طراح صحنه) و دیگر هنرمندان این پروژه شکل گرفته که می‌توان آن را سبک جدیدی با عنوان سبک «شب آفتابی» خواند. این شیوه باید ثبت شود و حتی گسترش یابد. کورش زارعی، کارگردان تئاتر و بازیگر سینما نیز با اشاره به سختی‌ها و مرارت‌های تولید چنین اثری می‌گوید: با توجه به مشکلات فراوان در تولید اینگونه کارهای ترکیبی که خیلی از کارگردانان را از انجام چنین نمایش‌های تاریخی بازمی‌دارد، بهزادپور بیش از 10 سال است این نمایش را روی صحنه دارد. کارگردان نمایش می‌گوید: مشکلاتی مانند کار در فضایی با متراژ بالا، تغییر فضا‌ها، تعداد بالای هنروران حاضر در برنامه و بی‌تجربه بودن اکثر آنها از جمله این سختی‌هاست، به همین دلیل در مجموع این نمایش را اثری فاخر ارزیابی می‌کنم که توانسته جای خود را در میان مخاطبان و علاقه‌مندان هنر تاریخی باز کند، ضمن اینکه طراحی صحنه فوق‌العاده و سه‌وجهی نیز از امتیازات این کار است.
2 ساعت اجرا بدون وقفه و ملال‌زدگی
نکته دیگری که درباره شب آفتابی حائز اهمیت است، 2 ساعت اجرای بدون وقفه این نمایش است. با این حال در مدت اجرای این نمایش مخاطب در همه صحنه‌ها و روایات با اجرا همراه می‌شود؛ اشک می‌ریزد و تشویق می‌کند. علی‌اکبر رنجبر، مدیرعامل شهرک سینمایی دفاع مقدس درباره این ویژگی می‌گوید: شب آفتابی ترکیبی فوق‌العاده از هنرمندی‌ها در حوزه نور، صدا، دیالوگ، موسیقی، جلوه‌های ویژه و البته کارگردانی است که هرکدام به خوبی در جای خود قرار گرفته و داستانی یکپارچه را برای مخاطب به تصویر می‌کشد؛ داستانی که مخاطب را از اول با خود همراه می‌کند و تا پایان مسیر با خود می‌برد، بدون اینکه گذر زمان را دریابد. وی توضیح می‌دهد: رمز این موفقیت را باید در کیفیت بالا و البته تعادلی یافت که بخش‌های مختلف در کنار هم فراهم کرده‌اند. آشنا بودن داستان برای مخاطبان هم موضوع دیگری است که احمد ابوقصیر، مستندساز لبنانی به آن اشاره می‌کند و می‌گوید نمونه این نمایش را با این میزان هنرور و گستردگی در متن در هیچ کشور اسلامی ندیده‌ام. داستان‌های این نمایش داستان‌های آشنا برای همه مسلمانان جهان است و قطعا آنها نیز مانند مردم ایران با دیدن این تصاویر لذت فراوانی خواهند برد. کارگردان مستند «جنگ33 روزه» ادامه می‌دهد: این نمایش و دیگر نمایش‌های مشابه می‌تواند الگویی برای هنرمندان جهان اسلام باشد تا با خلق آثاری مشابه گامی موثر در فرهنگسازی اسلامی بر داشته باشند. مردم مسلمان بویژه آنها که سال‌ها زیر سلطه حکومت‌های دست‌نشانده بودند، شیفته داستان پیامبران هستند که امیدوارم فرصت برای تولید چنین نمایش‌هایی در دیگر کشور‌ها هم فراهم شود. زارعی هم به روایت‌های متعدد اشاره می‌کند و می‌گوید: تنوع داستان‌ها اگرچه کار را سخت می‌کند اما می‌تواند در 2 ساعت مخاطب را میخکوب کند. یکی از بهترین بخش‌های این نمایش را مربوط به دوره دفاع مقدس می‌دانم. اهمیت این بخش به دلیل انفجارهای متعدد، کثرت بازیگر و حضور تانک، هواپیما و... است که بر میزان باورپذیری حوادث می‌افزاید.
استقبال خانواده‌ها و قشر جوان
در میان بیش از 2 هزار مخاطبی که هر شب به تماشای برنامه شب آفتابی می‌نشینند، بیشترین مخاطبانان را قشر جوان به خود اختصاص می‌دهد. علی‌اکبر رنجبر، مدیرعامل شهرک سینمای دفاع مقدس این ظرفیت ایجاد شده را بهترین راه برای انتقال فرهنگ دینی و ایثار و شهادت به جوانان می‌داند: اینکه اثری از یکسو فاخر باشد و از دیگر سو مخاطب عام را هم جلب کند، موفقیتی است که این روز‌ها کمتر نصیب آثار هنری بویژه در حوزه نمایش می‌شود. وی ادامه می‌دهد: یکی از موضوعاتی که نظر مرا در این نمایش به خود جلب کرد، حضور چشمگیر خانواده‌ها و جوان‌ها بود. جوانان در میان مخاطبان شب آفتابی حضوری پررنگ دارند و در این میان نکته قابل تامل حضور جوانان از تیپ‌های مختلف اجتماعی است، طوری که من بزرگ‌ترین دستاورد شب آفتابی را توانایی در جذب جوانانی از تیپ‌های مختلف اجتماعی می‌دانم. مدیرعامل شهرک سینمایی دفاع مقدس افزود: کشور ایران جمعیتی جوان دارد و همین امر مسؤولیت هنرمند را نسبت به این گروه سنی سنگین می‌کند اما بسیاری از هنرمندان به این قشر بی‌توجه هستند. برای کارهای فرهنگی ابتدا باید جوانان را جذب کرد، نسل جوان امروز ما به دنبال کارهای متفاوت و هیجان‌انگیز است و اگر کاری با این مولفه‌ها بیابد از آن استقبال می‌کند، همان‌طور که از شب آفتابی استقبال کرده است. مستندساز لبنانی هم با اشاره به استقبال مخاطبان از این اثر می‌گوید: از نظر عاطفی، مردم با 3 بخش ارتباط چشمگیری برقرار کرده بودند؛ بخش اول روایت حوادث صدر اسلام بود که با تشویق مداوم حاضران همراه شد. بخش دوم روایت روزهای عاشورا بود که مخاطبان را متاثر کرد. مساله جنگ تحمیلی هم برای بسیاری از مردم حاضر یادآور خاطرات زنده‌ای بود که استفاده از تانک، هواپیما و انفجارهای متعدد موجب زنده‌تر شدن و عینیت این بخش شد. ابواحمد قصیر می‌افزاید: این صحنه‌ها موجب شده خانواده‌ها و جوانان هر شب به تماشای این نمایش بیایند و سالن نمایش همیشه مملو از جمعیت باشد. با توجه به همین استقبال است که عطاءالله سلطانی پس از تماشای شب آفتابی به این فکر افتاد که مستندی از این داستان تولید کند. او می‌گوید: اولین‌بار 2 سال پیش با شب آفتابی آشنا شدم. البته وصف آن را پیش از اینها شنیده بودم. به عنوان فردی که دستی در سینما دارد، به تماشای این نمایش رفتم. لذت هم بردم اما احساس کردم مردمی که کنارم نشسته‌اند و فارغ از نوع صحنه‌آرایی یا نور‌پردازی، خود را به داستان سپرده‌اند، بسیار بیشتر از من لذت می‌برند. همین شد که با خودم گفتم بار دیگر هم باید این نمایش را ببینم و این بار سینما و باید‌ها و نبایدهای آن را بیرون صحنه بگذارم. این کارگردان سینما ادامه می‌دهد: این شد که چند روز بعد بار دیگر به تماشای شب آفتابی رفتم. این بار با جمعیت اشک ریختم و تشویق کردم. دیدم بعضی وقت‌ها چقدر خوب است آدم نگاه هنرمندانه‌اش را کنار بگذارد و مردمی‌تر باشد. در واقع آنچه بیش از هر موضوعی مرا راغب به ساخت این فیلم کرد، استقبال چشمگیر مردم بود.