گروه سیاسی: با وجود گمانه‌زنی‌های متعدد درباره زمان مذاکرات احتمالی ایران و 1+5، برخی کارشناسان عقیده دارند بعید است چنین مذاکراتی تا چند ماه دیگر شکل بگیرد. نخستین دلیل در این باره این است که مسلما تا زمانی که وزیر خارجه آمریکا معین نشود، معاون سیاسی وی که نماینده آمریکا در گروه 1+5 هم هست نیز مشخص نخواهد شد و تا وقتی معلوم نباشد از طرف آمریکا چه کسی در مذاکرات شرکت می‌کند قطعا مذاکرات آغاز نخواهد شد. سرگئی ریابکوف، معاون وزیر خارجه روسیه و نماینده این کشور در مذاکرات ایران و 1+5 هم روز 18 آبان به خبرگزاری روسی ایتارتاس گفته است بعد از اینکه مشخص شود وزیر خارجه آمریکا کیست، دیگر درباره از‌سرگیری مذاکرات تعلل نخواهد شد. علاوه بر این، حتی اگر فرض کنیم وندی شرمن نماینده فعلی آمریکا در گروه 1+5 در سمت خود باقی می‌ماند، باز هم او زمانی نیاز خواهد داشت تا دیدگاه‌های خود را با وزیر خارجه جدید چک کند و همچنین با همتایان خود در گروه 1+5 هماهنگ شود. هر چه تیم سیاست خارجی آینده اوباما به تیم فعلی نزدیک باشد، فرآیند به‌روز شدن و هماهنگی زمان کمتری نیاز خواهد داشت. دلیل دوم مربوط به این موضوع است که بی‌شک گروه 1+5 منتظر خواهد ماند تا ببیند نتیجه گفت‌وگوی ایران و آژانس به چه سمتی میل می‌کند. این مذاکرات روز 23 آذر انجام خواهد شد. منطقی است اگر تصور کنیم که گروه 1+5 تا آن زمان صبر خواهد کرد. به گزارش ایران هسته‌ای، سومین دلیل –که ظاهرا از همه مهم‌تر است- این است که دولت جدید آمریکا باید بتواند سیاست جدید خود درباره ایران را- اگر سیاست جدیدی در کار باشد- نهایی کند. این امر مستلزم کامل شدن رایزنی‌ها درون دولت آمریکاست که مشخصا علاوه بر وزیر خارجه، به تعیین متصدیان مناصبی چون مشاور امنیت ملی، مدیر اطلاعات ملی و رئیس سیا مربوط است. علاوه‌بر این دولت جدید آمریکا باید بتواند با متحدان اصلی خود رایزنی‌هایی جدی در این باره داشته باشد. بویژه عمق بحرانی که در روابط نتانیاهو و اوباما وجود دارد- با توجه به حمایت جدی اسرائیل از رامنی- رایزنی واشنگتن- تل‌آویو درباره مسائل مربوط به ایران را دشوارتر از همیشه کرده است. بنابراین به نظر نمی‌رسد آمریکا بزودی آمادگی ورود به مذاکرات جدی با ایران را داشته باشد مگر اینکه هدف آمریکا صرفا برگزاری یک دور مذاکرات بدون دستاورد با ایران برای اثرگذاری بر فرآیندهای سیاست داخلی در ایران در آستانه انتخابات ریاست جمهوری باشد که البته فرض بعیدی نیست.
رابطه میان مذاکرات ایران و 1+5 و گفت‌وگوها با آژانس
از سوی دیگر مذاکرات آتی ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در حالی روز 23 آذر 1391 (13 دسامبر 2012) انجام خواهد شد که نشانه‌ای از اینکه آژانس خود را برای دستیابی به یک توافق موثر درباره یک مدالیته جدید آماده کرده باشد، در دست نیست. دکتر علی‌اصغر سلطانیه نماینده ایران در آژانس اعلام کرد که ایران و آژانس دور جدیدی از مذاکرات را روز 23 آذر در تهران برگزار خواهند کرد. آژانس هم در بیانیه‌ای که روز جمعه صادر کرد این موضوع را تایید کرد. مذاکرات جدید، تقریبا به فاصله 5ماه از آخرین دور مذاکرات ایران و آژانس برگزار می‌شود، همچنان که ایران و آژانس مشترکا تاکید کرده‌اند موضوع بحث تداوم گفت‌وگوها درباره تدوین یک مدالیته کاری جدید است. ایران و آژانس اکنون بیش از یک سال است درباره تدوین مدالیته‌ای که روشن کند ایران چگونه باید به سوال‌های آژانس درباره موضوع PMD (ابعاد احتمالی نظامی) پاسخ دهد، در حال مذاکره هستند. با وجود چند دور مذاکره، هنوز هیچ توافقی در این باره حاصل نشده و احتمال حصول یک توافق در کوتاه‌مدت هم چندان زیاد نیست. پرسش این است که چه عواملی باعث می‌شود ایران و آژانس نتوانند برای تدوین یک مدالیته جدید توافق کنند؟ در واقع مساله این است که آژانس حاضر به پذیرش شرایط منطقی تدوین یک مدالیته نیست. این شرایطی است که یک بار در آگوست 2007 میان ایران و آژانس توافق و منجر به تدوین مدالیته‌ای شد که در حل و فصل برخی از مهم‌ترین مسائل باقی‌مانده میان ایران و آژانس موفق عمل کرد. عمده‌ترین نکات در این زمینه اینهاست:
1- آژانس حاضر به پذیرش این موضوع که مدالیته باید گام‌به‌گام باشد، نیست. از دید ایران هرگونه مدالیته باید گام به گام باشد به این معنا که پرداختن به یک موضوع آغاز نخواهد مگر اینکه پرداختن به موضوع قبلی خاتمه یافته و مختومه شده باشد. یک دیپلمات در تهران به «ایران هسته‌ای» گفت: «آژانس تجربه مدالیته آگوست 2007 را یک تجربه تلخ برای خود می‌داند. آمریکا بعد از اینکه آژانس پذیرفت یک مدالیته گام به گام با ایران تدوین شود و این مدالیته منجر به حل 6 موضوع مهم باقی‌مانده در پرونده ایران شد، فشار خرد‌کننده‌ای به آژانس وارد کرده است». اکنون آژانس اصرار دارد به جای طرح پلکانی و گام به گام موضوعات، همه مسائل یکجا مطرح شود و این امری نیست که برای ایران قابل پذیرش باشد چرا‌که شانس حل مسائل را بشدت پایین می‌آورد.
2- مساله بعدی این است که ایران عقیده دارد آژانس باید سقفی برای سوال‌های خود قرار داده و بپذیرد که اگر ایران به همه این سوال‌ها جواب داد، حق ندارد سوال جدید مطرح کند. این هم جزو تجربیات مهم مدالیته آگوست 2007 است که دست آژانس را در کش دادن موضوع ایران بست و اکنون آژانس اصرار دارد که باید اجازه طرح سوال‌های جدید را هر وقت که خواست، داشته باشد.
3- مساله بعدی این است که با توجه به اینکه همکاری در زمینه PMD نه طبق پادمان و نه حتی طبق پروتکل وظیفه ایران نیست، آژانس باید روشن کند که در ازای همکاری که ایران به عمل می‌آورد، چه ما‌به‌ازایی به ایران خواهد داد.
4- موضوع بعدی مربوط به پارچین است. آژانس مایل است از این تاسیسات بازدید کند و پس از بازدید اول هر چند بار دیگر که لازم شد هم به این تاسیسات دسترسی داشته باشد. با توجه به اینکه پارچین اساسا یک تاسیسات هسته‌ای نیست، ایران نمی‌تواند چنین درخواستی را بپذیرد چرا که در این‌صورت باید در تاسیسات حساس پارچین را برای همیشه به روی بازرسان آژانس- که ایران شواهد محکمی از همکاری آنها با سرویس‌های اطلاعاتی دارد- باز نگه‌دارد.
5- آخرین مساله این است که ایران در پیشنهاد مسکو به صراحت اعلام کرده است تنها زمانی به موضوع مربوط به ابعاد احتمالی نظامی پاسخ خواهد داد که همه تحریم‌های یکجانبه اعمال شده از جانب کشورهای غربی علیه ایران لغو شود. در واقع ایران در پیشنهاد مسکو مذاکرات با آژانس را به مذاکرات با 1+5 گره زده و اولی را منوط به دومی کرده است. بنابراین در ازای همکاری ایران با آژانس، این 1+5 است که باید خود را آماده واگذاری امتیاز کند والا ایران به‌خوبی می‌داند آژانس نه در موقعیتی است که چیز با‌ارزشی به ایران بدهد و نه می‌تواند به تعهدات خود پایبند بماند.