گروه فرهنگ و هنر: روابط عمومی سازمان سینمایی در پاسخ به گزارش «وطن‌امروز» که با موضوع «بررسی دلایل شکست شبکه نمایش خانگی» در روز سه‌شنبه 30 آبان 1391 منتشر شد، جوابیه‌ای ارسال کرد که به همراه توضیحات در ادامه می‌خوانید.
***
ضمن تشکر از تهیه و انتشار گزارش درباره «سریال‌های نمایش خانگی» توضیحاتی را از باب افزایش آگاهی نویسنده یادداشت و تنویر افکار عمومی به اطلاع می‌رساند:
-
نویسنده یادداشت به راحتی می‌توانست قبل از گذاردن نقطه پایانی بر گزارش خود پاسخگویی مدیر اداره کل منحله نمایش خانگی را بیازماید و پس از آن داوری کند که آیا توضیحات وی در کلیات متوقف مانده یا سبب ابهام‌زدایی، تعمیق و تحلیل عمیق‌تر موضوع مورد مناقشه شده است.
-
نویسنده به موجب کار حرفه‌ای می‌بایست پس از طرح مساله و فرضیه خود سراغی از منابع و مستندات مرتبط بگیرد تا دریابد اصولا صدور پروانه ساخت و عرضه سریال مبنای قانونی دارد یا آنکه یک کار من‌درآوردی و حسب سلایق شخصی مدیران بوده و هست.
اگر نویسنده زحمت چنین کاری را به خود می‌داد متوجه می‌شد در مجموعه مقررات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در 2 آیین‌نامه «تولید و تامین برنامه‌های ویدئویی» و نیز «صدور پروانه نمایش برنامه‌های ویدئویی» مصوب 1372 صراحتا از «سریال» به عنوان یک گونه و برنامه ویدئویی نام برده شده است.
صدور مجوز عرضه و توزیع سریال‌ها از سوی اداره کل منحله نمایش خانگی همانند سایر تولیدات بعد از آن انجام می‌شد که در اداره کل ارزشیابی و نظارت طی چند نوبت و به فراخور متن فیلمنامه ارائه شده، پروانه ساخت صادر می‌گردید. با تصریح بر اینکه پروانه ساخت برای «قهوه تلخ» و «قلب یخی» به شرحی که گذشت علاوه بر مطالعه طرح کامل فیلمنامه هر دو اثر بود. به این نکته نیز باید اذعان شود که هر دو مجموعه نخستین تجارب مدیریتی و نظارتی معاونت سینمایی وقت در برخورد با پدیده سریال‌سازی برای شبکه ویدئویی کشور بود. تجارب تلخ و شیرین هر دو مجموعه باعث شد که پس از آن برای سریال «ساخت ایران» و فصل سوم «قلب یخی» با دریافت فیلمنامه کامل، یک پروانه ساخت صادر شود و پروانه نمایش آنها زمانی صادر گردد که تصویربرداری آنها به پایان خود نزدیک شده باشد. در واقع مدیریت اقتضایی رسانه حکم کرد تا در روند تولید و عرضه مجموعه‌ها تجدیدنظر صورت گیرد.
-
چرا در ایران برخلاف سایر کشورهای جهان اختصاصا برای شبکه ویدئویی سریال و برنامه ترکیبی تهیه می‌شود، به خاطر شرایط متفاوت آرایش و انحصار رسانه‌ای در ایران است. بدیهی است مادام که مقررات موجود دستخوش تغییر نگردد، استفاده از ظرفیت‌های قانونی موجود مفری برای هنرمندان و برنامه‌سازان خواهد بود.
-
نویسنده از آثار و تبعات مثبت اجتماعی و اقتصادی عرضه سریال و برنامه‌های ترکیبی از جمله مسابقات شبه‌نمایشی، غفلت ورزیده و به رکوردشکنی تیراژ محصول در شبکه ویدئویی، رونق اقتصادی، ایجاد مشاغل تازه ولو ناپایدار، نشاط اجتماعی و رقابت با رسانه‌های رقیب برون‌مرزی اشاره ننموده است؛ موضعی که در حال حاضر در چند رساله تحصیلی مورد پژوهش قرار گرفته است.
-
«قهوه تلخ» فاقد تعلیق و گره‌افکنی معمول بود تا نیاز به گره‌گشایی و رفع تعلیق در قسمت‌های پایانی باشد. بینندگان به خاطر دارند که اغلب قسمت‌ها فاقد پیوستگی معناداری با سایر قسمت‌ها بود، البته این مطلب به معنی دفاع از کار بد تهیه‌کنندگان سریال نیست و قصور آنها سبب تحمیل هزینه انضباطی سنگینی برای آنها گردید. شگفت آنکه علی‌رغم بلیه و آفت سهمگین سرقت و کپی محصولات شبکه، سرمایه‌گذاری پرریسک برای ساخت انواع برنامه در شبکه ویدئویی کشور ادامه دارد و بسیاری از خانوارها هنوز در سبد هزینه‌های خود بخشی را برای مصرف رسانه‌ای (ویدئو) منظور می‌کنند - نویسنده گزارش با بی‌اطلاعی از قیمت فیلم‌ها در سال 1385 که بالغ بر 3500 تومان بود و به خواست جمعی موسسات حدود 50 درصد کاهش یافت، افزایش 500 تومانی محصولات را به باد انتقاد گرفته و سکوت و بی‌عملی ارشاد و مدیروقت نمایش خانگی را نکوهش کرده است. در حالی که نظارت بر قیمت کالاهای فرهنگی وظیفه ذاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیست و افزایش اندک‌بهای فیلم به نسبت جهش صعودی بهای همه کالاها خبر از عدم اشراف نویسنده به موضوع مورد بررسی دارد. ضمنا کاهش تیراژ محصولات نمایش خانگی که الزاما به معنی کاهش مخاطبان نیست دلایل و متغیرهای مختلفی دارند که در جای خود باید مورد بررسی علمی قرار گیرد.
در ایام سوگ حسینی حسن عاقبت برای عموم مومنان عزیز خواستارم.
توضیحات «وطن امروز»
1-
در گزارش «وطن امروز» سازمان سينمايي متهم به کار «من‌درآوردی» و «غیرقانونی» نشده بلکه تاکید کرده‌ایم توزیع سریال در شبکه نمایش خانگی فقط در ایران مرسوم است. انتقاد ما به شکل اجرای این بدعت است. ما هم قبول داریم که این کار می‌تواند رونق شبکه نمایش را به همراه داشته باشد اما نه با این شیوه.
2-
در جوابیه عنوان شده که سریال‌های «قهوه تلخ» و «قلب یخی» بدون فیلمنامه کامل مجوز ساخت گرفته‌اند که این اعتراف پاسخی روشن بر چرایی بی‌سرانجامی این دو سریال است. بدین معنا که معاونت سابق سينمايي خود از سرانجام فیلمنامه بی‌خبر بوده و به آثاری مجوز داده که سرنوشت آنها نامشخص بوده است. ضمن تحسین این اعتراف صادقانه نتیجه می‌گیریم مسؤولان محترم سازمان هم به اندازه سازندگان «قهوه تلخ» و «قلب یخی» مقصر هستند. حال پاسخگوی ضررهای مادی و معنوی مخاطبان این دو اثر چه کسانی‌اند، در اين جوابیه مغفول مانده و تنها به این نکته اشاره شده که سازندگان «قهوه تلخ» متحمل هزینه انضباطی سنگینی شده‌اند. این هزینه البته از سوی روابط عمومی محترم رسانه‌ای نشده تا هم عبرتی برای دیگران باشد و هم حداقل مردم بدانند جایی از حقشان دفاع شده است.
3-
در جوابیه به افزایش قیمت اشاره شده است. ما در گزارش اقدام خوب مسؤولان سينمايي دولت نهم در شبکه نمایش خانگی را ستایش کرده و گفته‌ایم با یک ترفند مناسب قیمت نسخه خانگی فیلم‌ها را کاهش دادند و ضمن رونق موسسات خصوصی، جلوی قاچاق فزاینده فیلم را گرفته و خدماتی ماندگار به سینما کردند. این را هم می‌دانیم که در این راه شخص سعید رجبی‌فروتن (مسؤول سابق شبکه نمایش خانگی و سخنگوی فعلی سازمان سینمایی) تلاش زیادی کرده اما مسأله اين است كه چرا پس از مدتي قيمت‌ها از 1500تومان يكباره به 2500 تومان افزايش مي‌يابد كه خود بررسي دقيق نهادهاي نظارتي را مي‌طلبد. سوال ما این است که چرا باید در سازمان سینمایی، شبکه نمایش خانگی تقلیل جایگاه یابد و همه تجربیات گذشته فراموش شود؟ چرا حالا که شبکه نمایش آزمون‌های زیادی را پشت سر گذاشته و پس از تجربیات خوب و بد فراوان باید به ثبات برسد، در چارت سازمان سینمایی جایگاهی ندارد؟ چرا موسسات ویدئورسانه دچار بحران شده‌اند و یکی‌یکی ورشکست می‌شوند؟
4-
در گزارش «وطن‌امروز»، جوابیه سازمان سينمايي و پاسخ مجدد ما، تنها یک موضوع قابل رصد و پیگیری است: شبکه نمایش خانگی فرصتی است که متاسفانه به بیراهه می‌رود دلیل آن هم روشن است؛ بی‌تدبیری برخی مسؤولان ارشاد و سوءاستفاده برخی موسسات ویدئویی. امیدواریم اصل موضوع در جدل رسانه‌ای فراموش نشود و دوستان در ارشاد متوجه دغدغه ما شوند تا در فرصتی که تا پایان مسؤولیت‌شان دارند، آب رفته را به جوی بازگردانند.