معیار صداقت «راستش را بگو»
مجتبی شاعری:
وجه تسمیه «راستش را بگو» نه نمادین است و نه استعاری و نه اینکه از الگوی نامگذاری‌های مدرن استفاده کرده است. به گزارش تبیان، «راستش را بگو» همان چیزی را روایت می‌کند که پیش از دیده شدنش در مخاطب توقع ایجاد کرده. اگر آنونس‌هایش را ببینی، جا می‌خوری که عجب؛ چه سوژه‌ای! چه حرف‌های جالبی!
اما کافی است از سر سرگرم شدن یا اینکه با کمی دقت، نقادانه بنشینی و چند قسمت را ببینی؛ آنوقت دستگیرت می‌شود که «راستش را بگو» اگر محکوم به عدم صداقت نباشد، لااقل همه چیز را نمی‌گوید و در موارد دیگر اینقدر حرف می‌زند، اینقدر سخنرانی می‌کند، اینقدر شعار می‌دهد و بیانیه صادر می‌کند که خسته می‌شوی. جالب اینکه در دیالوگ قهرمانش- وحید- این جمله را می‌شنوی که از آدم‌هایی که زیاد حرف می‌زنند اساسا خوشش نمی‌آید! «راستش را بگو» میان زبان سیاسی و زبان اجتماعی معلق است. با توجه به خط اصلی داستان توقع داری با سینمایی سیاسی مواجه شوی اما ترکیب‌بندی‌های توجیهی، رنگ‌آمیزی و شخصیت‌شناسی‌ها، متمایل به فضایی اجتماعی است. این مفهوم 2 علت می‌تواند داشته باشد؛ اول اینکه ریسکی که کارگردان کرده مطابق پیش‌بینی ملزومات نبوده است؛ ساختن فضای سیاسی بی‌آنکه مصالح روایت آن را در اختیار بگیرد. اگر نمی‌توانسته بحران‌های سیاسی را در بستر اجتماع به تصویر بشکد، می‌توانسته اجتماع را در پیش‌زمینه مطرح کند و سیاست را به عنوان یکی از ارکان جامعه‌شناسانه این اجتماع نقد کند.
علت دیگر این عدم تطابق فرم و محتوا شاید در مطالعه اندک نویسندگان مجموعه درباره مفاهیم جامعه‌شناختی است. برای هر کسی که دوره‌های آکادمیک دانشی را سپری کرده باشد، محتوای تحقیقات و مولفه‌های سازنده آن پیش از اینکه غیردانشی به نظر بیاید مضحک است؛ اساتید و دانشجویان برای دفاع از پایان‌نامه‌ای جمع می‌شوند اما جلسه دفاع را به درددل‌های در سطح می‌گذرانند، با هم شوخی می‌کنند و از دلمشغولی‌هایشان می‌گویند بدون اینکه محل مراجعه اثبات قضایا بدون فرض و ادله علمی و بر اساس قیاس، استقرار یا استنتاجی علمی و آکادمیک شکل بگیرد. نکته جالب اینکه از حرف‌های یک دانشجو که بدون یک استثنا همه و همه تکراری است آنچنان به وجد می‌آیند که معلوم نیست درس‌هایی که خوانده‌اند در چه سطح بوده که با یک انشای متوسط در حد دوم راهنمایی این‌طور عنان از کف می‌دهند. علاوه بر همه اینها «راستش را بگو» در شخصیت‌پردازی دراماتیک بسیار ناموفق است. ویژگی‌های شخصیتی حاصل کنش‌ها و واکنش‌ها نیست. در اصطلاح سینمایی، اکت‌های تصویری، نمایشگر ویژگی‌های اخلاقی نیستند. ویژگی‌های هر فرد از زبان خودش و دیگران نقل می‌شود یا دست‌کم به مرور خاطرات و رویاهای برخی افراد مستمسک می‌شود. زیر سوال بردن برخی آدم‌ها که جایگاه حقوقیشان وجه شخصیت حقیقی‌شان را می‌سازد، فقط نوعی جنجال است؛ جنجال برای جذب مخاطب و دست آخر ایجاد سمپاتی برای نتیجه‌گیری که موضوع نظر نویسنده، کارگردان و تهیه‌کننده است. زیر سوال بردن برخی آدم‌ها به جهت راستگویی «راستش را بگو» نیست. به این دلیل است که این سریال نشانه فضای باز سیاسی باشد؛ فضای بازی که به قیمت هزینه کردن از کسانی باشد که با وجود کم و کاستی‌ها، بخشی از تاریخ تلاش برای حفظ ارزش‌ها بوده‌اند.
«راستش را بگو» نقش‌بازی‌های زیادی دارد که در خرده‌داستان‌های هر کدام می‌توانند نقش اول باشند. دست‌کم درباره 7-6 نفر این نکته صادق است که البته در نگاه مدرن داستان‌پردازی سینمایی مدرن، این اشکال نیست اما بار دراماتیک همه این نقش‌بازی‌ها باید در وجود یک شخصیت متمرکز شود. علاوه بر این انتخاب بازیگران با ماهیت هر نقش همخوانی ندارد و پیش از آنکه شخصیت در خاطر تماشاچی بماند، نام بازیگر برجسته‌تر می‌شود.
ریتم داستان در برخی قسمت‌ها ضرباهنگ یک فیلم پلیسی- معمایی است و در برخی قسمت‌ها به سمت رمانتیکی خاطره‌بازانه می‌رود که البته در همه این نماها سبک روایت در میزانسن‌ها تغییر نمی‌کند. به شیوه‌ای تقلیدی، نورپردازی اکسپرسیونیستی در فیلم حاکم است که با حرکت دوربین هماهنگ نمی‌شود و فقط مجموعه‌ای از تصاویر می‌شود که از مفهوم میزانسن فقط به قاب‌بندی ابتدایی آن توجه شده است.
«راستش را بگو» می‌توانست فصل تازه‌ای در کارهای تلویزیونی باشد، فقط کافی بود که سازندگان به قصه‌ای سرراست و بدون لکنت می‌رسیدند اگر قصه‌هایشان را فقط تعریف می‌کردند و در فکر تفاخر تصاویر تلویزیونی نبودند و اگر نمی‌خواستند همه حرف‌های ناگفته را یکجا به خورد تماشاچی بدهند.