گروه سیاسی:
دبیرکل آژانس انرژی اتمی گفته است که در هک اخیر یکی از سرورهای آژانس اطلاعات مربوط به ایران سرقت نشده است. یوکیا آمانو پنجشنبهشب طی سخنانی در افتتاحیه نشست نوبهای شورای حکام این مطلب را بیان کرد. وی در ادامه سخنان خود به موضوعات دیگری درباره پرونده هستهای ایران نیز اشاره کرد. آمانو در این اظهارات ایران را متهم کرد که به سوال آژانس درباره ابعاد احتمالی نظامی برنامه هستهایاش پاسخ نداده است. دبیرکل آژانس انرژی اتمی با بیان اینکه ما با ایران بر سر مسائل حل نشده قبلی به توافق نرسیدهایم، مدعی شد: با وجود تلاشهای گسترده آژانس هیچ پیشرفتی در رفع نگرانیهای آژانس درباره زدوده شدن تردیدها درباره ابعاد احتمالی نظامی برنامه هستهای ایران حاصل نشده است. وی در بخش دیگری از اظهاراتش بیان داشت: ایران همچنان به غنیسازی اورانیوم با غنای بالای 5 درصد و بیشتر از 20 درصد ادامه میدهد. تهران ظرفیتهای خود در بحث غنیسازی اورانیوم را توسعه داده است. این موضوع برخلاف قطعنامه شورای حکام آژانس و شورای امنیت سازمان ملل متحد است. البته مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی همانند سخنان و بیانیههای گذشته خود درباره ایران تاکید کرد که در برنامه هستهای ایران «انحراف» وجود ندارد.
آمانو همچنین با اشاره به اینکه «آژانس قویا مصمم به گفتوگو با ایران است»، گفت: فرصتی برای
حل و فصل دیپلماتیک موضوع هستهای ایران وجود دارد، از این رو زمان آن فرا رسیده است که همه ما از فرصت موجود برای حل و فصل دیپلماتیک موضوع هستهای ایران استفاده کنیم. هرچند دبیرکل آژانس انرژی اتمی اعلام کرده که اطلاعات محرمانه ایران سرقت نشده با این حال جنبش عدمتعهد با صدور بیانیهای از درج اطلاعات فنی گسترده مربوط به برنامه هستهای ایران در گزارشهای مدیرکل انتقاد کرد. ایران بارها به انتشار اطلاعات محرمانه درباره برنامه هستهای خود از سوی آژانس انرژی اتمی انتقاد کرده است و حالا جنبش عدمتعهد نیز که بیش از یکصد کشور عضو آن هستند از موضع انتقادی ایران حمایت کردند. در بخشی از بیانیه جنبش عدمتعهد که توسط علیاصغر سلطانیه رئیس جنبش عدمتعهد در وین قرائت شده، آمده است: جنبش عدمتعهد دبیرخانه را ترغیب میکند همچنان از درج جزئیات فنی گسترده درباره اطلاعات حساس در گزارش مدیرکل خودداری کند.
در بند 8 این بیانیه آمده است: عدمتعهد از همكاري مستمر بین آژانس و ايران همانگونه كه در آخرين گزارش مديركل عنوان شده، استقبال کرده و در اين باره موارد زير را یادآور ميشود:
الف ـ
ایران ذیل موافقتنامه پادمانهایش 16 تاسیسات هستهای و 9 LOFs را به آژانس اعلام کرده و آژانس همچنان عدم انحراف مواد هستهای اعلام شده در این تاسیسات و LOFs را تحت راستیآزمایی دارد.
ب ـ
فعاليتهاي توليد مواد هستهاي، بویژه مواردي كه به غنيسازي مربوط ميشود همچنان تحت اقدامات کنترلی و نظارتی آژانس قرار داشته و تاکنون کارخانه غنیسازی سوخت FEP در نطنز و كارخانه نیمهصنعتی غنيسازي سوخت (PFEP) همانطور که اعلام شدهاند مشغول فعالیت هستند.
پ ـ
آژانس راستیآزمایی کرده است که کارخانه غنیسازی تولید سوخت فردو
(FFEP) مطابق آخرین اطلاعات طراحی ارائه شده از سوی ایران ساخته میشود، مطابقت داشته گرچه آژانس همچنین اظهار داشته که اطلاعات بیشتری از سوی ایران در رابطه با این تاسیسات لازم است.
ت.
آژانس به نظارت بر استفاده و ساخت سلولهاي داغ در تاسيسات هستهاي مربوط در ايران ادامه داده و تایید میکند که ایران فعاليتهاي بازفرآوري در هیچیک از تاسيسات اعلامی ذیل موافقتنامه پادمانهایش انجام نداده است.
ث ـ
. آژانس در تاریخ 10 نوامبر 2012 راستيآزمايي اطلاعات طراحي در رآكتورآب سنگين را در اراك (IR-40) انجام داده و ملاحظه کرده نصب لولههای گردشی سیستمهای خنککننده و تعدیلکننده ادامه دارد. طبق اظهارات ایران، پیشبینی میشود عملیات رآکتور IR-40 برای فصل چهارم سال 2014 آغاز شود.
انتقاد از آمانو درباره اسناد مطالعات ادعایی
در بخش دیگری از این بیانیه به موضوع مطالعات ادعایی نیز اشاره شده و عدمتعهد در این بیانیه صراحتا از آمانو میخواهد اسناد مطالعات ادعایی را برای راستیآزمایی در اختیار این جنبش بگذارد. در این بخش از بیانیه آمده است: جنبش عدمتعهد همچنین توجه دارد که ایران هنوز اسناد مربوط به مطالعات ادعایی را دریافت نداشته است. در این چارچوب جنبش عدمتعهد از درخواستهاي پيشين مديركل خطاب به آن دسته از اعضايي كه اطلاعاتی را در ارتباط با «مطالعات ادعایی» به دبیرخانه ارائه کردهاند، برای موافقت با اینکه آژانس همه اسناد مربوطه را به ایران ارائه کند، کاملا حمایت میکند. جنبش عدمتعهد بار ديگر نگرانيهاي خود را نسبت به ايجاد موانع در اين باره كه فرآيند راستيآزمايي آژانس را با مانع مواجه میکند، ابراز ميدارد. جنبش عدمتعهد در اين باره خاطرنشان ميکند مديركل قبلا طی سند
GOV/2009/55 گزارش کرده:
الف-
آژانس بهطور مستقل ابزارهای محدودی را برای اثبات صحت مدارک ارائه شده که اساس مطالعات ادعایی را تشکیل میدهند در اختیار دارد.
ب-
محدوديتهاي اعمال شده از سوي برخی اعضا در قبال در اختیار گذاشتن اطلاعات به ايران، انجام مذاکرات مشروح را با ایران در این باره براي آژانس مشكلتر ميکند.
در این بیانیه همچنین آمده است: جنبش عدمتعهد از تصمیم ایران برای ادامه همکاری با آژانس استقبال میکند و كماكان منتظر است که اجراي پادمان در ايران به صورت معمول به انجام برسد. در این چارچوب، جنبش عدمتعهد، آژانس و ایران را تشویق میکند به منظور فراهم کردن روشنگری درباره موضوعات شناسایی شده در گزارش و با نظر حل و فصل سریع این موضوعات مطابق برنامه عمل «تفاهمنامه جمهوري اسلامي ايران و آژانس درباره مدالیته
حل و فصل موضوعات باقي مانده (
INFCIRC/71I)»، به فوریت به گفتوگوی محتوایی خود ادامه دهند.
در پایان جنبش عدمتعهد تاکید کرده ديپلماسي و گفتوگو تنها راه برای حل بلندمدت موضوع هستهاي ايران است، بدین منظور این جنبش همه کشورهای عضو را نسبت به مشاركت مثبت تشويق مينمايد.
حقه آماتوري درباره برنامه هستهای ایران
دانشمندان هستهای آمریکا آنچه را كه خبرگزاری آمریکایی آسوشیتدپرس به عنوان سندی دال بر «ساخت بمب» هستهای در ایران معرفی کرده بود، زیر سوال برده و تاکید کردند نمودارهای ارائه شده به عنوان سند که گفته میشود مبنای بخشی از اتهامات مطرح شده در گزارشات آژانس بینالمللی انرژی اتمی علیه ایران هستند، دارای اشتباهاتی فاحش است و چیزی جز یک تحلیل خالی از دقت یا یک حقه آماتوری نیست. خبرگزاری آمریکایی آسوشیتدپرس چند روز قبل با استناد به نمودارهایی که هیچ نشانی دال بر معتبر بودن آن وجود ندارد و در آستانه دور دیگری از نشستهای شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی سعی کرد به ادعاها درباره برنامه هستهای ایران جانی دوباره ببخشد و در گزارشی از وین با استناد به نمودارهایی که میگوید «مقامات یک کشور منتقد برنامه اتمی ایران» در اختیارش قرار دادهاند و همچون گذشته خواستهاند نامشان فاش نشود، مدعی شد دانشمندان ایرانی شبیهسازیهایی کامپیوتری از یک سلاح هستهای را به اجرا درآوردهاند که قدرت انفجاری آن 3 برابر انفجارهای اتمی هیروشیماست. آسوشیتدپرس افزود که آژانس بینالمللی انرژی اتمی سال گذشته در گزارش خود اشاره کرد که نمودارهایی را به دست آورده نشان میدهد ایران به محاسبات انفجارهای اتمی پرداخته است و مدعی شد این نمودار از همان نمودارهای آژانس است. آسوشیتدپرس به نقل از یک دیپلمات عالیرتبه که مدعی شد موضع بیطرفی دارد، تایید کرد نموداری که در اختیار آسوشیتدپرس قرار گرفته از همان نمودارهایی است که در اختیار آژانس قرار گرفته بود. گیل تودور، سخنگوی آژانس در اینباره اظهارنظری نکرد اما فریدون عباسی، رئیس سازمان انرژی اتمی در حاشیه مراسم دومین سالگرد شهادت شهید شهریاری درباره گزارش مذکور به خبرنگار ایسنا گفت: این گزارشها و اخبار صحت ندارد. در عین حال بولتن دانشمندان اتمی آمریکا در گزارشی به تحلیل نموداری پرداخت که خبرگزاری آسوشیتدپرس آن را دلیل بر ادعای تسلیحاتی بودن برنامه هستهای ایران معرفی کرده بود و در مقالهای به قلم 2 دانشمند به نامهای یوسفبات و فرانک دالنوکی ورس نوشت: «نموداری که در هفته گذشته توسط آسوشیتدپرس منتشر شد، چیزی جز یک تحلیل خالی از دقت یا یک حقه آماتوری نیست». هفته گذشته آسوشیتدپرس به نقل از مقاماتی که به نامشان اشاره نشد از «کشوری منتقد برنامه هستهای ایران»، نموداری را منتشر کرد که نشان میداد دانشمندان ایرانی شبیهسازیهایی کامپیوتری از یک سلاح هستهای را به اجرا درآوردهاند که قدرت انفجاری آن 3 برابر انفجارهای اتمی هیروشیماست. این خبر عنوان میکرد که این مقامات برای تقویت استدلالهای خود مبنی بر اینکه برنامه هستهای ایران باید متوقف شود این نمودار بیتاریخ را (در اختیار این خبرگزاری) قرار دادهاند. هنوز میزان اعتبار این نمودار مشخص نشده است. با این حال حتی اگر معتبر دانسته شود، نمیتواند سندی دال بر برنامه هستهای ایران باشد. علاوه بر مساله اعتبار، این نمودار حاوی اشتباهی بسیار بزرگ است که بعید است دانشمندانی که در سطح ملی کار میکنند، مرتکب آن شده باشند. تصویر منتشره توسط آسوشیتدپرس 2 منحنی را نشان میدهد: یکی انرژی را در برابر زمان ترسیم میکند و دیگری خروجی توان را در برابر زمان، که احتمالا به یک ابزار انفجاری مربوط میشود. اما این دو منحنی با هم تطابق ندارند. اگر منحنی انرژی درست باشد، پس اوج توان باید بسیار پایینتر از 300 میلیون کیلوتن در ثانیه باشد اما در این نمودار 17تریلیون کیلوتن در ثانیه بیان شده است. به این ترتیب این نمودار حدود یکمیلیون بار اشتباه دارد. این نمودار چیزی جز نمایش یک تحلیل خالی از دقت یا یک حقه آماتوری نیست. در هر صورت این سطح پیچیدگی علمی لازم برای ترسیم چنین نموداری با سطح پیچیدگی علمی فارغالتحصیلان یا در سطح کاردانی و کارشناسی دورههای فیزیک هستهای مطابقت دارد. اگرچه چنین نموداری میتواند در صورتی که معتبر باشد موجب نگرانی شود اما دلیلی برای هشدار نیست و مطمئنا چیزی نیست که در توافقنامه پادمانی میان آژانس بینالمللی انرژی اتمی و ایران یا در دیگر توافقات بینالمللی که ایران عضو آنهاست ممنوع شده باشد. اگرچه این تصویر این برداشت را نمیدهد که شبیهسازیهای کامپیوتری در واقع به اجرا درآمده باشد اما حتی اگر این کار انجام شده باشد، از نوع پروژهای است که یک دانشجو میتواند در دوره فیزیک هستهای انجام دهد. این نمودار به سادگی نشان میدهد یک توده محصول شکافتپذیر هستهای در یک پالس 1/0میکروثانیهای تولید شده است. از 1950 تاکنون این میزان دانش استاندارد وجود داشته است. این نه یک راز است نه نشاندهنده یک برنامه تسلیحات هستهای. نمودارهایی از این دست که در آسوشیتدپرس منتشر شده میتواند در کتابچههای راهنمای علوم هستهای یا در اینترنت پیدا شود. به عنوان مثال در مقاله تاثیرات تسلیحات هستهای که ساموئل گلستن و فیلیپ دولان نوشتهاند نموداری مشابه وجود دارد. این کتاب مصور به صورت آنلاین و رایگان در دسترس است. نمودار دیگری را میتوان در کتابچه فیزیکهای پروژه منهتن یافت. گفتنی است دیگر دولتهای غیرهستهای عضو پیمان منع اشاعه تسلیحات هستهای تحقیقات کامپیوتری بسیار جدیتری را درباره جنگافزار هستهای انجام دادهاند. به عنوان مثال یک موسسه نظامی در برزیل یک تز دکترا را در سال 2009 با عنوان «شبیهسازی عددی انفجارهای گرماهستهای در پیوندهای شکافت-جوش انفجار درونی تشعشعات» ارائه داد که مستقیما به تسلیحات هستهای مربوط است. این نمودار آماتوری و غلط به لحاظ فنی که توسط آسوشیتدپرس منتشر شد، حتی اگر معتبر شناخته شود، در مقایسه با چنین تحقیق مفصلی رنگ میبازد.