گروه سیاسی:
توماس پیکرینگ، معاون سابق وزارت خارجه آمریکا در امور سیاسی طی سخنرانی در یک اندیشکده صهیونیستی با بیان اینکه ایران در حال تبدیل شدن به بازیگری مهم در منطقه و جهان است، اظهار داشته است که بهترین شیوه برای توقف برنامه هستهای ایران، ترکیبی از تحریمهای غرب و تهدیدهای نظامی است. فشار نظامی باید آخرین راهحل اتخاذ شده از سوی آمریکا باشد که احتمالاً به هیچ وجه رخ نخواهد داد. اگرچه یک «معامله بزرگ بین آمریکا و ایران هرگز روی نمیدهد»، اما تداوم مذاکرات طرفین به امید بهبود روابط، امری ضروری است. مرکز مطالعات استراتژیک «بگین سادات» در این گزارش آورده است: بنبست دیپلماتیک اخیر بین ایران و آمریکا، در واقع بنبستی بین 2 کشور قدرتمند و مهم دنیا محسوب میشود. اگرچه آمریکا به مدت چندین دهه، قدرتی مهم در دنیا تلقی میشد، اما اکنون ایران در حال ظهور به عنوان بازیگر منطقه و جهان است. این کشور از نظر استراتژیک، نه تنها در مرکز آسیا قرار داشته و از روابط تجاری با اروپا و آسیا برخوردار است، بلکه دارای منابع غنی انرژی بوده و بر خطوط بینالمللی کشتیرانی نیز نظارت دارد. بدیهی است بسیاری از منافع [آمریکا] در این منطقه در معرض خطر قرار خواهد گرفت. جنبههایی از مواضع ایران که آمریکا باید پیش از انتخاب بهترین روش حل و فصل تهدید ایران، مورد توجه قرار دهد، در 3 مورد خلاصه میشود. نخستین جنبه، رابطه یا بهتر بگوییم، فقدان رابطه بین 2 کشور است. بین آمریکا و ایران از زمان برکناری شاه درسال 1979 هیچ گونه پیوندی برقرار نشد. از آن پس رابطه بین این 2 کشور به صورت برخوردهای نظامی یا شبه نظامی و درگیریهای پراکنده در حوزه خلیج فارس بویژه در طول جنگ ایران و عراق (دهه 1980) بود؛ نمونه بارز این روابط، تلاش آمریکا برای حفظ جریان نفتی کویت و پرتاب موشک به سوی هواپیمای غیرنظامی ایران توسط یک کشتی نیروی دریایی آمریکا است. هر چند ایران تلاش کرد در بازسازی افغانستان در سال 2002 با آمریکا مشارکت کند، اما آمریکا به این فتح باب دولت ایران پاسخی نداد. به طور خلاصه باید گفت که رابطه بین این 2 کشور، همواره توام با بیاعتمادی و سوءتعبیر بوده است. جنبه دوم شامل چندین موضوع پیرامون برنامه هستهای ایران است. اول ضرورت توجه به وضعیت خود برنامه است. جوامع اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل همگی معتقدند که هر چند هیچ گونه تصمیم مشخصی از سوی رهبری عالي ایران برای ساخت یک بمب اتم اتخاذ نشده، اما یک برنامه غیرنظامی قطعاً از پتانسیل تبدیل شدن به یک برنامه نظامی برخوردار خواهد بود. به عنوان مثال، ایران فقط دارای یک نیروگاه هستهای است که آن هم نتیجه انعقاد توافقنامه با روسیه برای کمک به توسعه صلحآمیز انرژی هستهای است. دوم آنکه، باید به دغدغه آمریکا درباره جرقهای که تسلیحات هستهای ایران میتواند ایجاد كند، توجه شود؛ جرقهای که ممکن است سبب آغاز مسابقه تسلیحات اتمی در منطقه، از جمله در عربستان سعودی، ترکیه و شاید مصر شود.
آمریکا سابقه خوبی در تغییر حکومتها ندارد
موضوع سوم، خود حکومت ایران است؛ هر چند آمریکا به صورت ایدهآل، امیدوار به تغییر حکومت ایران است، اما دولت مذهبی ایران نیز قطعاً در برابر برچیده شدن، مقاومت بسیاری از خود نشان خواهد داد. علاوه بر این، آمریکا سابقه خوبی برای ایجاد تغییر در حکومتها ندارد و تصور این نکته دشوار است که آمریکا بتواند حکومتی جدید را [در ایران] آماده پذیرش ارزشهای دموکراسی غربی کند. موضوع چهارم آن است که حمله به ایران میتواند جرقه آغاز جنگ در منطقه یا جهان، از جمله حملات حزبالله باشد. سومین جنبه، راهحلی برای برون رفت از بنبست فعلی است. این راهحلها مبتنی بر مذاکرات صورت گرفته در میان سازمانهای آکادمیک آمریکا و اسرائیل بوده و سعی دارد همه ملاحظات ممکن را مورد توجه قرار دهد. به گزارش اشراف، نخستین راهحل احتمالی آن است که آمریکا پا از مهلکه بیرون گذاشته و اجازه دهد ایران هرگونه که میخواهد به پیش رود. در صورتی که ایران موفق به ساختن بمب شود، آمریکا و متحدانش ناچار خواهند بود برای 2 اقدام احتیاطی، یعنی سد نفوذ و بازدارندگی آماده شوند تا اطمینان حاصل كنند ایران از سلاحهای خود علیه آمریکا استفاده نخواهد کرد. این گزینه روی میز قرار دارد، اگر چه هیچ کس به صورت جدی آن را دنبال نمیکند. در صورت اجرای این گزینه، راه گسترش سلاحهای هستهای برای سایرکشورها باز شده و خطر جنگ اتمی در جهان افزایش مییابد. بمباران ناکازاکی در 9 آگوست 1945 باید همچنان به عنوان آخرین استفاده از سلاحهای اتمی در تاریخ جنگ باقی بماند.
دومین راهحل ممکن، استفاده از فشار نظامی است؛ که البته منافع و پیامدهای خاص خود را داراست. فایده حمله آمریکا به ایران این است که یک عملیات گسترده (شامل عملیات زمینی، هوایی، دریایی، سایبری و عملیات پنهانی) میتواند حداقل 4 سال برنامه هستهای ایران را به تعویق بیندازد. در مقابل، حمله اسرائیل [به ایران] در بهترین شرایط تنها قادر است تضمینکننده 2 سال تعویق برنامههای ایران باشد. به علاوه، حمله آمریکا حامل پیامی برای متحدان این کشور است: اینکه آمریکا متعهد به انجام هر آن چیزی است که بتواند ایران را از تولید سلاح هستهای بازدارد. سرانجام، این حمله به عنوان هشداری سخت به همه کشورهایی عمل خواهد کرد که به شرکت در گسترش سلاحهای هستهای میاندیشند. اما برآورد پیامدهای عملیات نظامی دشوار است زیرا اولاً به قضاوتهای شخصی تصمیمگیران منتقد و نکتهسنج و ثانیاً به پاسخ ایران بستگی دارد. در هر حال، آمریکا به پیامدهای بلند مدت یا کوتاه مدتی دچار خواهد شد. نخستین پیامد
کوتاه مدتی که پیشبینی میشود، فشار اقتصادی سنگین بر آمریکاست، زیرا چنین عملیاتی بیش از مانور نیروهای سهگانه در عراق و افغانستان هزینهبَر خواهد بود؛ حمله موفقیتآمیز آمریکا مستلزم یک مأموریت زمینی گسترده است. یکی دیگر از پیامدهای کوتاه مدت، پاسخ ایران است که میتواند در قالب حملات سپاه پاسداران، حزبالله یا هستههای کوچک ترور علیه شهروندان آمریکا در تمام دنیا صورت گیرد. به علاوه، پیشبینی میشود این اسرائیل است که باید فشار پاسخ ایران را متحمل شود.
توانایی ایران برای بستن تنگه هرمز
همچنین پیامدهای بلند مدت بسیاری در این باره وجود دارد. نخستین پیامد، افزایش قیمت نفت در جهان است. توانایی ایران برای بستن تنگه هرمز همراه با موقعیت اقتصادی فعلی این کشور در جهان، سبب سر به فلک کشیدن بهای نفت خواهد شد. یکی دیگر از پیامدهای بلند مدت آن است که حمله نظامی فقط تمایل ایران را به تولید هر چه بیشتر تسلیحات اتمی افزایش خواهد داد. سومین پیامد حمله نظامی، لطمه احتمالی به اعتبار آمریکا در میان کشورهای اسلامی دنیاست. به علاوه، چنین عملیاتی میتواند وفاداری مردم ایران را به حكومت این کشور تقویت کند. یکی از رسوم قدرتمند در ملیتگرایی مردم ایران تاکنون نشان داده است که هر چه عرصه بر آنان تنگتر شده، اتحاد، مقاومت و مقابله به مثل آنها بیشتر شده است. سرانجام در صورتیکه دولت آمریکا احساس کند تغییر حکومت ایران یا توقف کامل برنامه هستهای این کشور غیرممکن است، هدف کلی این مأموریت میتواند دستور به اشغال زمینی ایران از سوی آمریکا به مدتی طولانی باشد. در نهایت، بهترین شیوه چیزی جز ترکیبی از تحریمها با تهدیدهای نظامی نیست. فشار نظامی باید آخرین راهحل اتخاذ شده از سوی آمریکا باشد. توسعه جهانی، بویژه تعارض روابط بین 2 کشور غالباً به تدریج برطرف میشود. برای آمریکا و چین 7 سال طول کشید تا بتوانند از نخستین قرارداد فیمابین به روابط دیپلماتیک دستیابند. اگرچه یک «معاملهبزرگ» بین آمریکا و ایران هرگز رخ نخواهد داد، اما تداوم مذاکرات 2 طرف به امید بهبود روابط، امری ضروری است.