سیروس محمودیان
اخیرا سنای آمریکا با 62 رای موافق خواستار خروج ضرب‌الاجلی 66 هزار نیروی نظامی آمریکا از افغانستان تا سال 2014 میلادی شده است اما در عین حال وزیر دفاع آمریکا درست یک روز قبل از تصویب این طرح از سوی سنا طی سخنانی از لزوم نگهداشت حدود 10 هزار نیروی آمریکایی در افغانستان پس از سال 2014 خبر داده است تا به‌طور ضمنی خط بطلانی بر واقعیت ترک افغانستان از سوی آمریکایی‌ها بکشد. به‌طور طبیعی یک دهه جنگ مستقیم و حضور نظامی آمریکا در کشور افغانستان و پرداخت هزینه‌های سنگین سیاسی- مالی در عرصه داخلی و خارجی از سوی دولت آمریکا برای اشغال افغانستان موضوع ساده‌ای نیست که بتوان به این سادگی بر این اشغال چند‌وجهی پایان زود‌هنگام قائل شد. موضوع استراتژیک خروج یا بقای نظامیان آمریکایی در افغانستان از زوایای مختلفی قابل بحث است.
1-
برخی تحلیلگران سیاسی مواضع دوگانه سنا و دولت آمریکا درباره ترک یا ماندن در افغانستان را به وجود تناقض در سیاست‌های آمریکا در قبال این کشور تعبیر می‌‌کنند. حقیقت امر این است که چنین مواضع به ظاهر دوگانه تنها دو روی یک سکه زشت به نام اشغال خاک افغانستان است. غیر‌قابل کتمان است که اشغال نظامی ممالک جزو ذات سیاست‌های یکصد سال اخیر غربی‌ها در قبال جهان سوم به حساب می‌آید. در 100 سال اخیر در چهار‌گوشه جهان نمی‌توان هیچ جنگ نظامی را ملاحظه کرد که غربی‌ها در یک سوی آن قرار نداشته باشند. داشتن نقش مستقیم در جنگ‌های خونباری مانند کره، ویتنام، فلسطین اشغالی، بوسنی و هرزگوین،خلیج خوک‌ها در کوبا، لبنان، سودان و مهم‌تر از همه افغانستان، عراق و لیبی، گواه روشنی بر این مدعا‌ست. به هر صورت داشتن داعیه سروری بر جهان هر نظام سلطه‌طلبی را مجبور می‌کند تا تن به قباحت اشغال ممالک دیگر بسپارد و به این راحتی نیز نمی‌تواند اقدام به ترک مناطق اشغالی کند.
2-
شکی وجود ندارد که از 10 سال قبل نظامیان آمریکایی با اشاره تئوری‌پردازان جنگ‌افروز و صرفا به بهانه مبارزه با تروریسم و دفاع از منافع ملی کشور آمریکا پا در خاک افغانستان گذاشتند. بدیهی است بازبینی نتایج 10 ساله حضور آمریکایی‌ها در افغانستان موید این حقیقت تلخ است که استمرار این اشغال هیچ دستاورد مثبت و سازنده‌ای برای ملت افغانستان در پی نداشته است و با این وجود آمریکایی‌ها هیچگاه درصدد خروج عملی بی‌قید و شرط از افغانستان بر‌نیامدند. در واقع حاصل نهایی این اشغال تنها ترویج نا‌امنی اجتماعی، گسترش بد‌اخلاقی‌های سیاسی و افراطی‌گری تروریستی، شکل‌گیری سازمان یافته پدیده شوم فساد اخلاقی، استحاله فرهنگی، توهین به مقدسات دینی، ایجاد تشکیک در مبانی اعتقادی نسل جوان و حاکمیت خزنده فرهنگ منحط غربی در برخی مناطق افغانستان، تشدید فقر و شکاف طبقاتی، افزایش روبه تزاید و افسار‌گسیخته اعتیاد و بیماری‌های مختلف جنسی از قبیل ایدز بوده است. در عین حال در این مدت متاسفانه خشونت فراگیر و قتل‌عام افراد بی‌گناه افغان به دست نظامیان آمریکایی به یکی از مختصات میدانی عملکرد آمریکاییان درمواجهه با ملت مظلوم افغانستان مبدل شده است. لذا انتظار عمومی از سال‌ها پیش این بوده است که اشغالگران باید به دلیل شکست کامل شعارهای تبلیغاتی‌شان خاک افغانستان را ترک می‌کردند که هیچگاه این انتظار برآورد نشده است و افقی نیز در حال حاضر بر آن مترتب نیست.
3-
ازسوی دیگر عده‌ای از تحلیلگران و کارشناسان منصف امور تروریستی حتی در درون آمریکا مطابق با مولفه‌های شخصیتی گروه‌های تروریستی فعال در افغانستان و منطقه خاورمیانه عمیقا معتقدند خود آمریکایی‌ها به‌واسطه اقدامات برنامه‌ریزی شده قبلی عامل پیدایی این گروه‌های تروریستی بوده و هستند. اصولا پیدایی این گروه‌های خشونت‌طلب شبه‌نظامی مطابق با خواست سیاستمداران آمریکایی بوده است که در یک بلوف مذهبی- سیاسی عده‌ای فریب‌خورده- ولو تبعه کشورهای مختلف عربی و اسلامی- را آلت مطمئنی برای دستیابی آسان به اغراض و مقاصد سیاسی- نظامی‌شان ساخته‌اند. بدیهی است تا این گروه‌های تحت فرمان آمریکا وجود خارجی دارند آمریکایی‌ها بهانه لازم را برای اشغال خاک افغانستان در اختیار دارند. طبیعی است پیش‌شرط خروج آمریکایی‌ها از افغانستان قلع و قمع شدن کامل گروه‌های تروریستی است که در ظاهر مخالف آمریکا هستند ولی در خفا توسط آمریکایی‌ها تغذیه مالی- معنوی می‌شوند و روشن است تا آمریکایی‌ها اراده نکنند این افراطی‌گری‌های تروریستی در افغانستان خاتمه نخواهد یافت و تا این افراطی‌‌گری‌ها پایان نیابد بر اشغال افغانستان نیز پایانی قابل تصور نیست.
4-
حصول اطمینان آمریکا درباره فراهم شدن زمینه سلطه کامل بر مراکز تصمیم‌ساز افغانستان و تسخیر معنوی نقاط کلیدی اين كشور می‌تواند زمینه خروج فیزیکی نظامیان آمریکایی از افغانستان را در گذر زمان فراهم کند. واضح است آمریکایی‌ها تاکنون با صرف هزینه‌های سنگینی به اشغال 10 ساله افغانستان استمرار بخشیده‌اند و تا زمان تامین کامل اهداف اولیه این اشغال، به موضوع اشغال در اشکال مختلف ادامه خواهند داد. تغییر صورت اشغال تنها تاکتیکی برای فریب افکار عمومی و شهروندان افغان به حساب می‌آید. کشور عراق نمونه بارزی از اجرای این سیاست کلی است.
5-
در حوزه رفتار‌شناسی سیاست خارجی آمریکایی‌ها می‌توان گفت که پس از پایان جنگ دوم جهانی، دولت آمریکا در پی اعمال سیاست جهانگشایی در مدل نوینی بوده است که برقراری دموکراسی در دیگر ممالک، بهانه موجهی برای به اجرا گذاشتن این سیاست ناموجه بوده است. این رفتار در حقیقت شکل نوینی از یک برده‌داری سیاسی است که ریشه در استراتژی ایجاد یک «دهکده جهانی تحت سلطه آمریکایی‌ها» دارد. اشغال کشور ژئوپلتیک افغانستان که در چهار‌راه سرنوشت‌ساز به هم پیوستگی ممالک خصم آمریکا یعنی چین، ایران و روسیه قرار دارد ضرورت اعمال قدرت در کشور افغانستان را چند ده برابر می‌کند. در حقیقت استمرار اشغال افغانستان به اشکال مختلف خفیه تنها بخشی از نقشه پیچیده آمریکا در به نتیجه رسانیدن نقشه خاورمیانه بزرگ جدید است.
6-
از منظر بین‌المللی، حضور نظامی آمریکا هزاران مایل دورتر از خاک این کشور هیچ همخوانی با موازین بین‌المللی و مقررات جهانی ندارد. در قرن بیست و یکم استراتژیست‌های آمریکایی در حالی نسخه اشغال کشور افغانستان را پیچیدند که این اقدام تمامیت‌خواهانه و خلاف عرف آنان از سوی ملل مختلف دنیا تقبیح میشود. به سهولت می‌توان نتیجه گرفت حمله ارتش آمریکا به کشور افغانستان و استقرار ارتش آمریکا در آن کشور یکی از راه‌حل‌های مطمئن برای برون‌رفت آمریکایی‌ها از بن‌بست‌های سیاسی و مشکلات داخلی و خارجی آن کشور است و در این میان دسترسی آسان به منابع معدنی و بازارهای مصرف آن کشور نیز می‌تواند از دیگر علل این حمله باشد. طبیعی است که هر یک از دلایل یادشده به تنهایی می‌تواند زمینه را برای استمرار اشغال افغانستان فراهم کند.
7-
در خاتمه بحث در پاسخ به این پرسش که آیا آمریکایی‌ها افغانستان را در سال 2014 میلادی به‌طور کامل ترک خواهند کرد یا نه؟ باید اشاره کرد که قبل از پاسخ به این سوال توجه به این نکته ضرورت دارد که پاسخ این پرسش کماکان بر پرسش بنیادین دیگر متوقف است که تاکنون آن نیز بی‌پاسخ مانده است. کشور آمریکا هزاران مایل دورتر در افغانستان دارای کدامین منافع راهبردی است که رسیدن به آن منافع آنها را وارد کارزار افغانستان کرده است؟ و اساسا کدامیک از پیش‌شرط‌های ضروری رسیدن به «دهکده جهانی» آمریکایی‌ها را ملزم و مجاز به اشغال خاک افغانستان کرده است؟ و به‌طور عمومی رابطه مستقیم و غیر‌مستقیم اشغال افغانستان با سیاست‌های کلان آمریکا در چیست؟ و مثلا در شرایط کنونی کدام بخش از این مصالح و منافع مد‌نظر آمریکایی‌ها تامین شده است که آنها را مجاب به ترک افغانستان کند؟ در حالت احتمالی ناخوشایندی باید اقرار کرد به نظر نمی‌رسد که در شرایط فعلی آمریکایی‌ها عملا تصمیمی جدی بر پایان بخشیدن به اشغال افغانستان داشته باشند مگر آنکه ملت افغانستان با جدیت به طرح مطالبه حقیقی پایان‌بخشی به اشغال از سوی ناتو و آمریکا بپردازند و در مسیر رسیدن به استقلال ملی از هیچ کوششی فروگذار نباشند.