سیدعلیرضا مرندی را کمتر کسی است نشناسد. وی در 2 دوره وزیر بهداشت بوده است؛ با راه‌اندازی شبکه بهداشت و درمان شهری و روستایی، خانه‌های بهداشت، واکسیناسیون و مراقبت‌های اولیه بویژه مراقبت از زنان باردار و نوزادان را به روستاها برد و هنوز هم معتقد است که بهبود شاخص‌های بهداشتی کشور، کاهش مرگ و میر ناشی از بیماری‌های واگیر و افزایش سن امید به زندگی ایرانیان مرهون این کار بوده است. او اکنون عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس است و با حکم رئیس‌جمهوری، رئیس فرهنگستان علوم پزشکی کشور. او از برکناری وزیر بهداشت آن هم در سال آخر مسؤولیتش گله دارد و از تأمین نشدن ارز دارویی و البته تحریم‌های ناجوانمردانه غربی‌ها علیه ایران.
مرندی در گفت‌و‌گو با فارس با اشاره به برکناری وزیر بهداشت اظهار داشت: ما عادت داریم از این برخوردها از رئیس‌جمهور ببینیم، برای او چنین کارهایی غیرعادی نیست و هیچ عجیب نیست باز هم از این کارها بکند اما برای کشور غیرعادی است، این کار که رئیس دولت این قدر وزرا و مسؤولان را پشت سر هم تغییر دهد. اگر آدم نامناسبی بودند چرا از اول انتخاب شدند و اگر درست انتخاب شدند چرا بعد از مدتی که روی آنها سرمایه‌گذاری می‌شود و مسلط به کار می‌شوند، عوض می‌شوند؟ اصلاً برای من چنین برخوردهایی قابل قبول نیست. آدمی که از آدم انتقاد کند را نباید که کنار بگذاریم. وی در ادامه با اشاره به ویژگی‌های خوب خانم دستجردی یادآور شد: روز اول که خانم دکتر آمد و حتی قبل از آن به او گفتم که اصل را به طبقات محروم جامعه بگذارند و بقیه مسائل فرع باشد. البته این قدر وزارت بهداشت مسائل و فشارهای مختلف دارد و روزمرگی در آن هست که ممکن است نتواند به این اصل برسد اما متأسفانه به این مساله توجه نشد و تقویت نشد و شاید هم با پزشک خانواده که در جامعه تبلیغ می‌شود به سمت اضمحلال می‌رود. عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با بیان اینکه پزشکان خانواده ما در حال حاضر با وجود تبلیغاتی که می‌شود برای این کار آماده نیستند و لازم است برنامه آموزش پزشکی کشور در این مسیر تغییر کند، گفت: مسیر باید به سمت پیشگیری و بهداشت برود و پزشکان باید در این زمینه مسؤولیت پیدا کنند نه اینکه فقط دنبال دارو نوشتن و تجهیزات مصرف کردن باشند ولی متأسفانه نه آموزش پزشکی کشور اصلاح شد و نه این پزشکان که می‌خواهند پزشک خانواده بشوند در این زمینه آموزش خاصی دیدند.
نبايد بگذاريم مردم مريض شوند
به اعتقاد مرندی، گوشه‌ای از کار پزشکان خانواده باید درمان باشد اما این توصیه فراموش شد. ما باید کاری کنیم که سلامت گسترش پیدا کند. درمان یعنی اینکه بگذاریم مردم بیمار که شدند، حداکثر توانمان را بگذاریم که نمیرند. در این صورت خیلی اگر موفق باشیم تازه می‌توانیم آنها را برگردانیم به روز اولشان. در حالی که تمام تلاش ما مسؤولان سلامت باید این باشد که اولاً مردم مریض نشوند، دوم اینکه کاری کنیم سطح سلامت مردم هر روز بالاتر و بالاتر برود. پزشک خانواده نباید محور باشد، مراقبت‌های بهداشت اولیه باید هدف اصلی باشد، پزشک خانواده وسیله است اما الان مثل اینکه پزشک خانواده شده اصل و هر کاری دیگری که می‌توان انجام داد، شده فرع. وی یادآور شد: پزشک خانواده باید جزئی از یک تیم باشد نه کل تیم و تمام جایگاه‌های این تیم باید تعریف شده باشد و این پزشک باید تیم را هدایت کند. این جایگاه‌ها برای پزشک تعریف نشده است و پزشک برای این کارها و هدایت تیم سلامت تربیت نشده است. یعنی زمانی که خود من نفهمم که بهداشت چیست، پیشگیری چیست، ارتقای سلامت مردم چیست و فقط یاد گرفته‌ام ویزیت کنم و نسخه بنویسم، اتفاق جدیدی نمی‌افتد.
رئیس فرهنگستان علوم پزشکی کشور با اشاره به اینکه این اتفاق زودبازده نیست، افزود: یک‌شبه که نمی‌شود اما وقتی اجرای آن شروع شود، نشان داده می‌شود که تغییری رخ داده است و البته باید ارزیابی شود که شبکه سلامت مردم آیا در راستای اهداف تعیین شده کار می‌کند یا خیر، مثلاً خانه بهداشت و لوازم مورد نیازش هست؟ آیا بهورز یا پزشک کاری که به او محول شده است را انجام می‌دهد یا کار دیگری می‌کند؟ ممکن است 10 سال یا 20 سال طول بکشد تا به اهداف برسیم و شاخص‌ها اصلاح شود. مرندی با تاکید بر اینکه هدف مراقبت‌های اولیه سلامت باید باشد، اظهار کرد: تنها نقدی که من به این برنامه دارم این است، پزشکی که می‌خواهد این کار را انجام دهد، مسلط به این کار نیست، نه عجولانه بود، نه هیچی. از زمانی که من مسؤول بودم، پزشک خانواده جزو تیم شبکه بهداشت بود اما آن موقع ما پزشک نداشتیم. منتها شما یک وقت اجزای یک تیم را دارید مثل بهورز، پرستار، ماما، پزشک که مانند اجزای یک دست هستند، اگر یک وقت یکی از این اجزا مثلاً انگشت شست را اصل قرار دادید و نقش بقیه را کمرنگ کردید، دست کارکرد خودش را از دست می‌دهد.
اگر سلامت اولويت داشت به لوازم آرايش
ارز نمي‌دادند
مرندی در بخش دیگر گفت‌و‌گو درباره تحریم دارویی کشور گفت: دارو مستقیماً تحریم نشده، البته بالاخره برخی شرکت‌های دارویی هستند که به ما دارو نمی‌فروشند، ولی آنهایی که دارو می‌فروشند می‌گویند پول دارویمان را بدهید، پول را هم بانک مرکزی باید بدهد اما بانک مرکزی تحریم است و نمی‌تواند پول را بدهد. وقتی شما سیستم بانکی را فلج کردید، بانک مرکزی که فقط نفت و انرژی هسته‌ای را خرید و فروش نمی‌کند، دارو و ارزاق، همه را خرید و فروش می‌کند.
مساله دیگر این است که الان اگر بخواهد معامله‌ای بشود همه پول را همان اول می‌خواهند. سابقاً بخشی از پول را اول شرکت‌ها می‌دادند و LC باز می‌کردند، بقیه پول را بعداً می‌دادند اما الان چنین نیست. در هر صورت اشکال از تحریم بانک مرکزی است. بانک مرکزی می‌خواهد پول داروها را بفرستد ولی راهی ندارد چون هیچ بانک خارجی با او کار نمی‌کند. وی در ادامه اظهار داشت: مساله دیگر که می‌بینیم این است که مسؤولان دولت، سلامت را اولویت کشور نمی‌دانند. مسؤولان کل دولت، سلامت را نمی‌فهمند. مثلاً در کوبا فیدل کاسترو ارزش سلامت را می‌فهمید، بنابراین سلامت شد اولویت اول این کشور، از ده‌ها سال قبل کشورهای ورشکسته‌ای مثل کاستاریکا و سریلانکا که یک کشور کوچک ورشکسته اقتصادی است، مسؤولانش ارزش سلامت را می‌فهمیدند ولی مسؤولان ما سلامت را هزینه می‌دانند. نمی‌فهمند اگر توسعه و پیشرفتی هست، برای انسان سالم است.
مرندی خاطرنشان کرد: به همین دلیل است که دولت می‌رود دنبال اولویت‌های دیگر، بالاخره شما می‌بینید 50 یا 60میلیون لوازم آرایشی از خارج سفارش شده است. واردات 50میلیون لوازم آرایشی واقعیت است، پروفورم‌های آن وجود دارد، زودتر از دارو هم وارد شده‌اند. وی با بیان اینکه برخی پزشکان هم سلامت را به معنای واقعی درک نکرده‌اند، گفت: ما پزشکان هم درست سلامت را نمی‌فهمیم، سلامت را فقط در بخش درمان می‌بینیم، فقط درمان را از مسؤولان می‌خواهیم، مسؤولان هم مفهوم سلامت را از ما پزشکان یاد می‌گیرند و فقط درمان را از ما می‌فهمند و چون مفهوم سلامت را نمی‌فهمند، می‌گویند سلامت فقط هزینه کردن است. عضو کمیسیون بهداشت مجلس با اشاره به واکنش مجلس به عدم تخصیص ارز دارو اظهار داشت: در کمیسیون بهداشت این موضوع را بررسی کردیم و رئیس کمیسیون بهداشت هم این مسائل را چند بار در صحن علنی گفت و اعتراض کرد. به جای اینکه این حرف‌ها را گوش کنند و مطابقش عمل کنند، هی جبهه‌گیری می‌کنند. الان بیشتر از قبل ارز دارویی اختصاص می‌دهند، خب از اول این کار را می‌کردند. مرندی با بیان اینکه دولت در حوزه سلامت نمره قبولی نمی‌گیرد، افزود: با این وجود برخی طرح‌های دولت از جمله توسعه شهر‌ها و روستاها، روی سلامت اثر مثبت داشت.