محمد آخوندی:
برنامه 90 و مجری آن عادل فردوسیپور همچنان بر اساس رویه ثابت خود که در طول سال‌های گذشته با انتقادهای فراوان نخبگان فوتبال و رسانه مواجه شده است، ادامه مسیر می‌دهد و معلوم نیست مسؤول نظارت بر این برنامه کیست و آیا اصولا نظارتی بر آن صورت می‌گیرد؟ درگیری لفظی و انتقادات شدید چند تن از اهالی فوتبال در برنامه‌های اخیر 90 این سوال را بار دیگر به ذهن متبادر می‌کند که اصولا ماجرای 90 و مدیران صدا و سیما چیست؟ آیا فردوسیپور نقطه‌ضعفی از برخی مدیران در دست دارد که هیچ چیز جلودار او نیست؟ یا اینکه مدیران رسانه ملی حاضر شده‌اند برای از دست ندادن یکی از برنامه‌های پربیننده خود، همه اقدامات 90 را نادیده بگیرند؟
به هرحال هدف این نوشته بررسی نکته بسیار مهمی است که اگر چه پیش از این بارها از سوی منتقدان از جمله روزنامه «وطن‌امروز» اعلام شده بود اما اعلام آن از سوی یک مقام مسؤول می‌تواند زنگ خطری جدی برای فوتبال آشفته ایران و فضای فرهنگی این ورزش باشد. حسن‌زاده، رئیس کمیته انضباطی فدراسیون فوتبال در بیانیه‌ای در واکنش به آنچه در برنامه 90 رخ داد به نکته بسیار مهمی اشاره کرده است که در این نوشته به آن و نیز چند مورد مشابه خواهیم پرداخت:
1-
رئیس کمیته انضباطی می‌گوید: «من بارها گفته‌ام که برخی از قسمت‌های برنامه 90 حیای فوتبال را از بین می‌برد، آن وقت همه می‌گویند که پرخاشگری در استادیوم از کجا می‌آید؟ مدیر و مربی چرا علیه هم صحبت می‌کنند و از زدن حرف‌های نامربوط ابایی ندارند. وقتی در برنامه زنده‌ای که پربیننده است و میلیون‌ها نفر آن را تماشا می‌کنند چنین حرف‌هایی زده می‌شود اتفاقات دیگری هم که در فوتبال می‌افتد طبیعی است.» اینها جملات کسی است که همه کارش بررسی پرونده‌های انضباطی در سطوح مختلف فوتبال کشور است. فردی که با داشتن تخصص حقوقی و با سابقه 2 سال کار در فوتبال با همه زوایای مسائل انضباطی فوتبال آشنا شده است. اتفاقا تحلیل حسن‌زاده اگر چه بسیار جسورانه و مهم است و البته منجر به انتقام‌گیری فردوسیپور و باند رسانه‌ای وی خواهد شد اما تحلیلی بسیار روشن و ساده است و نیاز به موشکافی و بررسی‌های پیچیده ندارد. در واقع معنی حرف حسن زاده این است که وقتی در رسانه ملی که باید دانشگاه باشد، در یک برنامه زنده انواع بی‌حرمتی‌ها و تهمت‌ها و تخریب‌ها انجام می‌شود و عملا مقدمات درگیری و بی‌اخلاقی در استادیوم‌ها فراهم می‌شود، چرا باید از این همه مشکلات اخلاقی در استادیوم‌ها تعجب و برای آن مرثیه‌سرایی کرد؟ چرا هیچ توجهی به عامل اصلی شکل‌گیری این اتفاقات در استادیوم‌ها نمی‌شود؟ به این جملات رئیس کمیته انضباطی دقت کنید: «به نظر من به تقابل کشیدن افراد به هیچ‌وجه کار درستی نیست، قبل از تماس با من، فردوسیپور 2 سرهنگ عالیرتبه مملکت، یعنی رویانیان و عاری را روبه‌روی هم قرار داد و کلماتی در این گفتوگو ردوبدل شد که فوتبال از آن ضرر کرد».
بارها شاهد بوده‌ایم درگیری که با برنامه‌ریزی قبلی 90، بین 2 شخصیت مهم فوتبالی ایجاد می‌شود در ادامه به سکوهای ورزشگاه‌ها کشیده شده و موجب شکل‌گیری انواع فحاشی و تخریب و توهین می‌شود. اگر چه همانطور که رئیس کمیته انضباطی گفته است فردوسیپور برای جذب مخاطب بیشتر به هر امری هر چند غیراخلاقی و مذموم متوسل می‌شود اما نتیجه این اقدام چیزی جز آموزش بی‌حرمتی و توهین و تخریب به تماشاگران فوتبال که اکثر آنان را نوجوانان و جوانان تشکیل می‌دهند، نیست. حسن‌زاده در این باره معتقد است: «اساسا فردوسیپور به جذب مخاطب به هر قیمتی اعتقاد دارد. حال می‌خواهد به قیمت خراب کردن افراد، اهانت، تخریب، توهین، جنگ آبی و قرمز باشد یا به تقابل کشیدن 2 نفر و اینکه خودش مساله‌ای را ببرد و بدوزد. من مستند دارم و کاملا مستدل این حرف‌هایم را ثابت می‌کنم. البته اگر شنونده‌ای باشد که بخواهد به این حرف‌ها گوش دهد اما خلاصه کلام اینکه هدف برنامه 90 و عادل فردوسیپور جذب مخاطب است. هدف ایشان در این برنامه که مجری هستند با هدف من که رئیس کمیته انضباطی هستم تفاوت دارد. متاسفانه عادل فردوسیپور به دنبال روشنگری نیست. فقط به فکر پیش بردن سناریویی است که خودش نوشته که در این سناریوها همیشه خودش قهرمان داستان است. فردوسیپور فکر می‌کند ابوعلی سینای فوتبال است. اگر هدف روشنگری باشد، باید شرایطی را فراهم کند که کارشناس یا میهمان برنامه با آمادگی کامل پاسخگو باشد».
نکته جالب دیگر در ماجرای حسن‌زاده و برنامه 90، ماهیت فردی است که قرار است مقابل حسن‌زاده قرار گیرد و از آنچه فردوسیپور می‌خواهد، دفاع کند. فردی که قبلا هم در بحث با شریفی، رئیس سابق کمیته انضباطی از وی استفاده شده بود. حسن‌زاده درباره این فرد می‌گوید: «این فرد یک وکیل است و آخرین مراجعه ایشان برای وکالت یک فوتبالیست در کمیته انضباطی، در پرونده‌ای راجع به مسائل مالی فوتبال بوده که با برخی همکاران بنده نیز مشاجره لفظی داشت که الحمد‌لله من موضوع را حل و فصل کردم. بیننده باید بداند از بین این همه کارشناس کدام وکیل انتخاب شده است، اصلا من یک سوال دارم، چرا در برنامه 90 قاضی و وکیل یک پرونده باید با هم بحث کنند؟ این در شأن قضاوت نیست». جالب است که این وکیل محترم به سرعت بیانیه می‌دهد و در واکنش به بیانیه حسن‌زاده که نقد رویه برنامه 90 و فردوسیپور بود به دفاع از مجری 90 می‌پردازد و در واقع به نوعی محبت فردوسیپور در دعوت چندباره از وی به برنامه را جبران می‌کند.
نکته آخر در این بخش اینکه اگر کمی به عقب بازگردیم و به آن برنامه جنجالی که شریفی، رئیس سابق کمیته انضباطی در آن اعلام کرد فردوسیپور برای کاهش محرومیت علی کریمی با وی تماس گرفته توجه کنیم، می‌توان استنباط کرد که شاید حسن‌زاده به این علت که به تماس‌ها و فشارها از طرف 90 ترتیب اثر نمی‌دهد و تسلیم نمی‌شود مورد غضب برنامه 90 قرار گرفته است. البته حسن‌زاده باید با بیانیه‌ای که منتشر کرده است منتظر موج تخریب‌ها و توهین‌ها از سوی باند رسانه‌ای فردوسیپور باشد.
2-
یکی دیگر از مواردی که هفته‌های اخیر در 90 رخ داده درگیری رویانیان، مدیرعامل باشگاه پرسپولیس با فردوسیپور بوده است. مدیرعامل سرخ‌ها که ظاهرا از برخوردهای 90 حسابی شاکی بود و اصولا با توجه به سوابق خود عادت به تسلیم شدن برابر باج‌خواهی‌ها را ندارد بشدت به فردوسیپور حمله کرد و گفت: «آقای فردوسیپور من برای شما متاسفم که یک هفته؛ یک مربی خارجی را می‌آورید و به او یاد می‌دهید تا علیه باشگاه ما حرف بزند. شما با یکسری ادبیات خاص می‌خواهید فوتبال را به سمت دیگری ببری باید فاتحه این فوتبال را خواند؛ شما 13 سال است که دارید برنامه اجرا می‌کنید آن وقت وضع فوتبال ما این است.» وقتی فردوسیپور گفت که اوضاع فوتبال چه ارتباطی به برنامه من دارد، رویانیان ادامه داد:«خیلی هم ربط دارد. تلویزیون تاثیر‌گذار است. شما هر کار خوبی که ما کرده‌ایم را نشان نمی‌دهید. من نه فوتبال شما را می‌خواهم نه 13 سال برنامه شما را. یک دهم کارهایی را که من کرده‌ام را نمی‌دانید، فقط می‌خواهید مدیرها را نابود کنید».
شاید مهم‌ترین نکته‌ای که باید از صحبت‌های رویانیان استخراج کرد این جمله است که 13 سال است که برنامه 90 با ادعای کمک به فوتبال کشور پخش می‌شود و این نتیجه آن است، یعنی تخریب و توهین در برنامه و به جان هم انداختن اهالی فوتبال و در نهایت ادامه آن در استادیوم‌ها و روی سکوهای ورزشگاه‌ها. شاید شنیدن این نکات از زبان منتقدان و دلسوزان رسانه چندان مورد توجه قرار نگیرد اما وقتی مدیران فوتبالی و کسانی که با پوست و استخوان مسائل و مشکلات فوتبال را هر روزه لمس می‌کنند، این جملات را بیان می‌کنند باید با حساسیت بیشتری به آن توجه کرد.
3-
مرحوم ناصر حجازی از جمله افرادی بود که هرگز به فردوسیپور و برنامه 90 باج نداد و به همین علت هم تا زمانی که زنده بود مورد بی‌مهری این برنامه قرار داشت و تنها پس از مرگ این اسطوره فوتبال بود که برنامه 90 در یک فرصت‌طلبی هنرمندانه به تجلیل از وی پرداخت. اگر چه فردوسیپور تلاش کرد در آخرین روزهای زندگی ناصر حجازی و زمانی که وی رمق چندانی برای صحبت کردن نداشت با دعوت از وی و بحث درباره حضور دروازه‌بان‌های خارجی در لیگ ایران، اندکی از مشکلات حجازی را با برنامه‌اش کاهش دهد اما هرگز نتوانست خاطره عصبانیت حجازی از برنامه نود را از ذهن هوادارانش پاک کند.
ناصر حجازی پيش‌تر در یکی از معروف‌ترین مصاحبه‌های خود صریح و بی‌پرده به فردوسیپور حمله کرد و 90 را برنامه‌ای دانست که در آن هرگز حق به حق‌دار نمی‌رسد. وی در واکنش به نظرسنجی پیامکی برنامه 90 درباره محبوب‌ترین بازیکن فوتبال گفت: «این یك برنامه از پیش تعیین شده با اهداف خاصی بود. آقایان می‌خواستند ثابت كنند كه حجازی و پروین محبوب نیستند. البته با این برنامه‌ها و این کارها، چیزی از پیش نمی‌برند. من با این آقایان (فردوسیپور) صحبتی ندارم. دلشان می‌خواهد که من طبق ایده‌های آنها رفتار کنم و حرف بزنم اما من ناصر حجازی هستم. همین چند وقت پیش که ایران بودم، خبرنگار فردوسیپور زنگ زد و گفت می‌خواهد برای انجام مصاحبه با من قرار ملاقات بگذارد. چون این آقایان را خوب می‌شناختم، گفتم اگر قرار است صحبت کنم، به برنامه شما می‌آیم و به صورت زنده صحبت می‌کنم. پسرک خبرنگار زود پرسید چرا با دوربین ما صحبت نمی‌کنید؟ گفتم چون می‌دانم می‌خواهید نصف صحبت‌های مرا سانسور کنید. وقتی قرار است صحبت‌هایم سانسور شود نمی‌توانم حرف دلم را بزنم، چرا باید مصاحبه کنم و خودم را معطل کنم. اینها جرات نداشتند مرا دعوت کنند. جرات نداشتند با حجازی در یک برنامه زنده صحبت کنند. می‌خواستند به جان مصاحبه از پیش ضبط شده بیفتند و فقط قسمت‌هایی را پخش کنند که دلشان می‌خواهد. اصلا این برنامه، برنامه‌ای نیست كه حق كسی را بدهد. اینها حق بده نیستند.
فقط بگویید كه آقای فردوسیپور شما عددی نیستی كه بخواهی راجع به من و این همه اسطوره نظر بدهی و نظرسنجی راه بیندازی».
باز هم تاکید حجازی بر این نکته که برنامه 90 حق کسی را نمی‌دهد و فقط به اهداف از پیش تعیین شده خود فکر می‌کند. حجازی در این گفتوگو حتی درستی نتایج مسابقه‌های پیامکی 90 را هم زیر سوال برده است و به نکته‌ای کلیدی درباره اینکه برنامه 90 نتیجه نظرسنجی‌ها را به کل مردم تعمیم می‌دهد و از آن سوء‌استفاده می‌کند اشاره داشت که جای تامل فراوانی دارد و در آینده به آن خواهیم پرداخت: «کل اس‌ام‌اس‌ها فقط یک میلیون بود. یعنی اگر خوش‌بینانه نگاه کنیم فقط یک میلیون نفر در این مسابقه شرکت کرده‌اند. این مملکت 70 میلیون نفر جمعیت دارد. که 50 میلیون نفرشان می‌توانند در این مسابقه و تشخیص دادن محبوب‌ترین‌ها شرکت کنند. باید نظر این افراد را دانست و به آن امتیاز داد چون توجه کردن به چنین مسابقه‌ای مسخره و خنده‌دار است».
4- در نهایت باید به این نکته بسیار مهم اشاره کرد که با عدم نظارت بر برنامه 90 و جلوگیری از اقدامات تخریبی آن در فوتبال کشور، همه تلاش‌های مسؤولان ورزش و فوتبال و نیز رسانه ملی برای اصلاح فرهنگ استادیوم‌های فوتبال بی‌نتیجه خواهد بود و چه بسا نتیجه عکس داشته باشد. مسؤولان رسانه ملی باید به این نکته توجه کنند که اصلاح فرهنگ فوتبال و استادیوم‌های ورزشی که جوانان و نوجوانان فراوانی را به خود می‌بیند بسیار مهم‌تر از تعداد پیامک‌های برنامه آقای فردوسیپور است.