شروین طاهری:
از جزایر کوچک جنوب اقیانوس اطلس دوباره بوی جنگ به مشام میرسد. حرفهای دیروز نخستوزیر بریتانیا درباره جزایر مالویناس (یا آنگونه که آنگلوساکسونها نام نهادهاند جزایر فالکلند) میتواند نشانه دور تازهای از تنشها بین بریتانیا و مالک اصلی این جزایر یعنی آرژانتین باشد، تنشهایی که این بار شاید بشدت جنگ معروف سال 1982 بالا بگیرد. دیوید کامرون دیروز در گفتوگو با بیبیسی تهدید کرد اگر آرژانتین اقدامی دیگر برای بازپسگیری جزیره جداشدهاش کند، بریتانیا وارد جنگ خواهد شد. او این حرفها را در برنامه زنده پربیننده اندرو مار در شبکه دولتی بریتانیا و در واکنش به سخنان آتشین کریستین کرشنر بانوی رئیسجمهور آرژانتین زد. کرشنر دو، سه روز جلوتر بریتانیا را متهم به دزدیدن جزایر مالویناس کرده بود. مجمعالجزایر مالویناس با مساحت تقریبی 12 هزار و 173 کیلومترمربع در انتهای دماغه جنوبی قاره آمریکایجنوبی و در محدوده آبهای ساحل آرژانتین واقع شده که در سال 1833 توسط استعمار بریتانیا غصب شد که دلیل آن اهمیت استراتژیک این جزایر برای کنترل بر آبراه جنوبی آمریکای لاتین یا همان تنگه ماژلان بود. در سال 1984 میلادی حکومت نظامی وقت آرژانتین سعی کرد به وسیله حمله دریایی و هوایی این بخش جدا شده را از روباه پیر پس بگیرد و در این راه دل به حمایت ضمنی آمریکاییها بسته بود. قریب به 2 دهه بعد با افشای بخشی از اسناد سازمان سیا معلوم شد که نهتنها آمریکا بهعنوان حامی املی خونتا (حکومت نظامی وقت آرژانتین) در این جنگ از طرف آرژانتینی حمایت نکرده بلکه آنها بلافاصله متحدشان بریتانیا را از لشکرکشی به سمت فالکلند باخبر کرده و سپس تا پایان جنگ از انگلیسیها حمایت اطلاعاتی کردهاند.
حال در سیامین سالگرد «جنگ فالکلند» کشف ذخایر نفتی در حوالی این جزایر باعث شده داغ آرژانتینیها به خاطر از دست دادن مالویناس دوباره تازه شود. برای سالها آرژانتینیها بغض فروخوردهشان پس از شکست در جنگ فالکلند را با خاطره گل تاریخی «دست خدا» که در
جام جهانی 1986 توسط مارادونا وارد دروازه انگلستان شد، میترکاندند ولی کشف نفت در نزدیکی سواحل جنوبشرقی کشور و اولویت یافتن مسائل اقتصادی، این بار انگیزههای قوی و جدیدی در میان تودههای این کشور آمریکای لاتین پدید آورده است که حالا خانم کرشنر سعی میکند برای حفظ محبوبیتش سوار همین موج شود. او در پیام سال نوی میلادی خود همتای انگلیسیاش را غافلگیر کرد و در قالب واژگان دیپلماتیک نهتنها ملکه بریتانیا را به دزدیدن جزایر مالویناس متهم کرد که خواستار عودت داده شدن این بخش از خاک کشورش توسط بریتانیا شد. دیوید کامرون که خود را رئیس دولت پنجمین قدرت نظامی جهان میداند به سرعت با تهدید کرشنر به جنگ به این خواسته مشروع مردم آرژانتین پاسخ داد غافل از اینکه 3 دهه پس از جنگ فالکلند جغرافیای سیاسی آمریکایجنوبی و حتی جهان کاملا تغییر کرده است. در سال 1982 اکثر کشورهای آمریکای جنوبی توسط حاکمان نظامی دیکتاتور و وابسته به آمریکا اداره میشدند که نهتنها همبستگی خاصی با هم و با ملتهایشان نداشتند بلکه در جنگ فالکلند عملاً با رقیب آرژانتین یعنی بریتانیا بودند اما حالا در ابتدای سال 2013، 8 کشور قاره لاتینها از جمله خود آرژانتین در دست حکومتهای چپگرایی است که بشدت با هم متحد هستند و علاوهبر این احساسات ضداستعماری در این کشورها به شکلی بیسابقه رشد کرده است. در ضمن برزیل، ونزوئلا، شیلی و حتی آرژانتین در زمینه استقلال و توان نظامی بسیار قدرتمندتر از قبل هستند و اگر امروز جنگی دیگر بر سر فالکلند در بگیرد حداقل هزینهای که غرب برای آن میپردازد، تشکیل یک اتحاد نظامی نوین در آمریکایجنوبی خواهد بود؛ اتحادی که تاریخ این منطقه از زمان انقلاب آزادیبخش ژنرال بولیوار در قرن نوزدهم شاهدش نبوده است.
اگرچه کامرون برای جنگ دوباره فالکلند چنگ و دندان نشان میدهد اما کماکان تکیه بریتانیاییها برای حفظ موقعیتشان در این منطقه نفتی استراتژیک جنوب اقیانوس اطلس، انگلیسی بودن شهروندان این جزیره است. شهروندانی که طبیعتا همگی توسط دولت بریتانیا به این منطقه کوچانده شدهاند. اگر خانم کرشنر در نطق سال نوی خود بشدت به ادامه استعمار بریتانیا حمله میکند انگلیسيها هم در عوض سنگ شهروندان خود در فالکلند را به سینه میزنند. مثلا وزارت خارجه بریتانیا در صفحه غیررسمی توئیتر خود این نظریه را مطرح کرده است: «آینده جزایر فالکلند باید توسط خود جزیرهنشینان فالکلند رقم بخورد، مردمی که در آنجا زندگی میکنند. و هر بار که نظر آنها پرسیده شده، گفتهاند میخواهند تحت شرایط فعلی با پادشاهی بریتانیا بمانند». با این حربه، روباه پیر سعی دارد چنین وانمود کند که غائله فالکلند 3 طرف دارد: حکومت بریتانیا، دولت آرژانتین و اهالی جزیره. جالب اینجاست که این درست عکس سیاستی است که لندن در قبال برخی از مهمترین مناطق تحت اختلاف در جهان اتخاذ کرده است. مثلا در مورد بحرین، حکومت بریتانیا به هیچوجه اکثریت 80 درصدی شیعیان را به رسمیت نمیشناسد و صرفا حاکمیت آن خلیفه را مشروع میشمارد. درباره میانمار هم همانطور که سفر اخیر کامرون ثابت کرد، موضع بریتانیا حمایت از حکومت مرکزی است نه مسلمانانی که در منطقه روآخین، اکثریت را دارا هستند ولی به وحشیانهترین شکل مورد قتل و غارت قرار گرفتهاند. اما شرایط کنونی جهان و موج ضداستعماری نوین که بسیاری از ملتها را از شرق دور تا خاورمیانه حتی آمریکای لاتین فراگرفته، موجب میشود بریتانیا به تدریج موضع ظاهرا دموکراتیک خود درباره مالکیت جزایر مالویناس را از دست بدهد چرا که در این صورت بریتانیاییها مجبور خواهند شد منطق همهپرسی را در دیگر مستعمرات سابق هم بپذیرند و آن وقت مردم استرالیا، کانادا و نیوزیلند رأی به جدایی از پادشاهی خواهند داد. با اشراف به مقتضیات دوران جدید بود که خانم کرشنر در مقالهای که روز سوم ژانویه در روزنامه گاردین انگلستان منتشر کرد، صدوهشتادمین سالگرد اشغال مالویناس توسط استعمار بریتانیا را یادآوری کرد. او در پایان مقالهاش که در قالب نامهای سرگشاده خطاب به دیوید کامرون، نخستوزیر بریتانیا نوشته شده بود با این عبارت قاطع پایان دوران استعمار را به همتایش یادآوری کرد: «مالویناس چسبیده به خاک ماست اما شما در 14 هزار کیلومتری لندن به دنبال چه هستید؟»