سيد عابدين نورالديني
اصلاح‌طلبان می‌توانند در‌انتخابات ریاست‌جمهوری‌یازدهم شرکت کنند؟ طیف‌ها و جریان‌های سیاسی در مقابل این سوال چه آرایشی می‌گیرند؟ تفکیک اصلاح‌طلبان به خوش‌خیم و بدخیم، یا تندرو و میانه‌رو و ... آیا می‌تواند منجر به حضور طیفی از این جریان در رقابت‌های انتخاباتی شود؟ مشابه‌سازی‌های سیاسی و توجیه فتنه با برخی مسائل دیگر آیا در قامت یک استدلال موجه اثرگذار خواهد شد؟ درباره این موضوع در گوشه و کنار مواضعی اتخاذ می‌شود اما در تمام این مواضع یک خلأ بزرگ وجود دارد و آن مشکل اصلی فتنه‌گران و جریان دوم خرداد است. یک نگرش بدبینانه معتقد است حذف مشکل اصلی و جرم اصلی فتنه‌گران از مواضع اخیر سیاسیون، یک اقدام حساب شده و از قبل طراحی شده است اما نگرش دیگر بر این اعتقاد است که در این مهم تغافل صورت می‌گیرد. بگذارید بحث را با یک سوال شروع کنیم؛ آیا گروه‌ها و احزاب سیاسی می‌توانند درباره بازگشت یا عدم بازگشت جریان اصلاحات به رقابت‌های سیاسی درون نظام اظهارنظر کنند؟ مطمئنا منعی برای این موضوع وجود ندارد اما نکته اینجاست که آیا این گروه‌ها و احزاب می‌توانند توقع اثرگذاری مواضع آنها در اصل موضوع را داشته باشند؟ قطعا پاسخ منفی است، می‌دانید چرا؟ اساسا جریان فتنه 88 و رفتاری که جریان اصلاح‌طلب از خود نشان داد یک رفتار در قاعده رقابت سیاسی نبود. فتنه 88 مدعی بداخلاقی رقیب یا منتقد کاندیدای مخالف نبود. فتنه 88 بر ادعای تقلب نظام جمهوری اسلامی راست شد و در ادامه همه دیدند چارچوب اپوزیسیونی به خود گرفت و محرک کنش اپوزیسیونی نیز یک پوشش ماهیتی و عقیدتی به دور خود داشت که در نهایت منجر به فاجعه عاشورای 88 شد. در کدام‌یک از اقدامات جریان فتنه، نقد جبهه پیروان آقای ایکس یا فلان حزب یا رهروان فلان فرد مشاهده می‌شود؟ بنابراین خلأ اصلی مواضع اخیر درباره بازگشت اصلاح‌طلبان به درون نظام، رفتاری بود که این جریان نسبت به نظام اسلامی داشت؛ رفتاری که مبنای تقابل رهبر معظم انقلاب با فتنه قرار گرفت و جرم بزرگ تعریف شد. تهمت تقلب به نظام اسلامی در جهت تحمیل هدف نادیده گرفتن حق اکثریت مردم آیا موضوعی است که باید گروه‌های سیاسی درباره آن تصمیم بگیرند؟ این 2 نکته را باید همواره به خاطر داشت که اولا ماجرای فتنه هنوز تمام نشده و هنوز مجرمان بزرگ به مجازات نرسیده‌اند و ثانیا مرجع رسیدگی‌کننده به جرم فتنه‌گران 88 و ...
جریان بسترساز این فتنه، یعنی اصلاح‌طلبان، هیچگاه گروه‌های سیاسی نخواهند بود، بنابراین دوستان بهتر است به جای برخی خودسری‌ها برای جبران ناکامی‌های انتخابات اخیر، در اندیشه مراجع دیگری برای بده و بستان باشند. اینک و با استناد به «جرم بزرگ» می‌توان این سوال را مطرح کرد که اصلاح‌طلبان که بسترساز و عامل جرم بزرگ علیه نظام بودند آیا می‌توانند به موضوع بازگشت به درون نظام بیندیشند؟ بدیهی است کسی نمی‌تواند مانع این تصور شود ولی مقدمات آن باید فراهم شود. مقدمات این بازگشت چیست؟
مسیر فتنه 88 یک مسیر دوطرفه است. جریان اصلاح‌طلب برای بازگشت به مجموعه نظام باید از مسیر رفته بازگردد. یک باور سختگیرانه اما واقع‌بینانه می‌گوید «همه اصلاح‌طلبان فتنه‌گرند مگر خلاف آن ثابت شود». این باور از آن ناشی می‌شود که فتنه از دل جریان اصلاح‌طلب بیرون آمد و همه افراد وابسته به این جریان یا عامل فتنه بودند، یا حامی، یا همراه آن! بنابراین نمی توان تصور کرد یک عنصر ساکت اصلاح‌طلب در جریان فتنه می‌تواند یک تشکیلات مجزا از فتنه داشته باشد! همه جریان اصلاح‌طلب یک تشکیلات و دارای یک مانیفست است؛ هرچه غیر از این تصور شود، توهم و خوش‌خیالی است. با این حال مقدمات بازگشت اصلاح‌طلبان به درون نظام باید «به طور کامل» فراهم شود. این مقدمات در مسیر بازگشت از فتنه 88 عبارتند از:
1ـ
اصلاح‌طلبان مایل به بازگشت باید در وهله نخست از ریشه جرم و ظلم بزرگ یعنی تقلب، ابراز برائت کنند. اعلام برائت از دروغ تقلب، نشانه حسن‌نیت به نظام برای پذیرش ساختارها و نیز اطمینان‌بخشی به مردم برای احترام به حقوق اکثریت و بدیهیات دموکراسی است. این اقدام می‌تواند به مثابه یک چراغ سبز تلقی شود، البته برخی عقلا معتقدند مجرم را نباید در موقعیت مجدد جرم قرار داد.
2ـ
اردوکشی‌های خیابانی در سال 88 حاوی یک منطق خطرناک و ناشی از رسوب آنارشیسم در بدنه جریان تصمیم‌گیر اصلاح‌طلب است. وقتی در یک سیستم حکومتی یک جریان سیاسی عادت به «جرزنی» و اتهام‌افکنی علیه سیستم دارد و علیه نظام اردوکشی خیابانی می‌کند، منطق این جریان به مثابه یک آفت و ویروس برای کالبد سیستم است. کدام وجوه از عقلانیت سیاسی اغماض در قبال چنین روحیاتی را تجویز می‌کند؟ بنابراین مرحله دوم فراهم‌سازی مقدمات بازگشت برخی اصلاح‌طلبان به درون نظام، نفی اردوکشی‌های خیابانی و مذمت منطق مجوز این هرج و مرج‌طلبی است. البته این اقدام می‌تواند به معنای یک حسن‌نیت دیگر نیز تلقی شود و آن این است که با نفی اردوکشی‌ها، مخالفت با هرگونه سوءاستفاده‌های سیاسی و امنیتی دشمنان نظام از اردوکشی‌های خیابانی اعلام می‌شود.
3ـ
همانگونه که گفته شد آنهایی که در رقابت‌های جریانی به اصلاح‌طلبی اشتهار دارند باید نسبت به همه گزاره‌ها و نشانه‌های فتنه برائت جويند. در همین راستا باید به صورت صریح و واضح مرزبندی خود را با «سران فتنه» مشخص کنند. نفی تقلب و اردوکشی خیابانی اگرچه مسیر را برای اعتماد جمهوری اسلامی هموار می‌کند اما اعلام برائت از «مجرمان بزرگ» می‌تواند به این اعتمادسازی شتاب دهد. به هر حال نمی‌توان تقلب را نفی و اردوکشی را مذمت و تقبیح کرد اما نسبت به عوامل طرح ادعای تقلب و دعوت‌کننده به اردوکشی‌های خیابانی موضع ملایم داشت. ابراز تمایل یا علاقه به سران فتنه به معنای تایید ادعای تقلب و اردوکشی خیابانی است و حتی می‌تواند اقدامات اعتمادساز قبلی را زیر سوال ببرد. اصلاح‌طلبان خود می‌دانند در این قبیل موارد «لایی‌کشی سیاسی» فاقد اعتبار است.
4ـ
در مسیر برائت از فتنه‌گران باید اصل دیگری را نیز مورد اشاره قرار داد و آن «عدم ارتباط با احزاب و تشکل‌های منحله وابسته به جریان اصلاح طلب» است. این احزاب و تشکل‌ها بازوان یا به تعبیری ژنرال‌های فتنه 88 بودند. اصلاح‌طلبان مایل به بازگشت باید این مهم را نیز انجام دهند. در تکمیل بیشتر و توضیح این مقدمات باید 2 نکته مکمل یادآوری شود؛ نخست اینکه هر کدام از این موارد چهارگانه نباید در سابقه اصلاح‌طلبان مایل به بازگشت وجود داشته باشد. با احتساب این نکته، به خوبی مشخص است تصمیم‌گیران با چه کیفیتی نسبت به حراست از نظام اهتمام دارند. دومین نکته نیز اطلاع تصمیم‌گیران اصلاح‌طلبان از این مقدمات است. از همین سو می‌توان مواضع ناامیدانه و پرخاشجویانه برخی از آنها طی هفته‌ها و روزهای اخیر را به ارزیابی نشست. این نشانه یک پیام است و آن اینکه جریان اصلاح‌طلب نمی‌خواهد یا اینکه نمی‌تواند نسبت به بازتعریفی جدید از خود اقدام کرده و ریشه‌های سیاسی و عقیدتی خود را از فتنه 88 مجزا کند. بدون تردید نظام از مقدمات بازگشت اصلاح‌طلبان ذره‌ای عدول نخواهد کرد. مواضع رهبر انقلاب در نمازجمعه 29 خرداد 88 تاکنون ثابت مانده و جمله معروف «بنده زیر بار بدعت‌های غیرقانونی نمی‌روم» تا برچیده شدن فتنه از خیابان ثابت مانده است.