حجت‌الاسلام و المسلمين سيد سعيد لواساني
گفتیم که معنای صحيح كلمه تقوا «خودنگهدارى» است كه همان ضبط نفس است و متقين يعنى خودنگهداران که از خود حقیقی خود پاسداری می‌کنند. زیرا ریشه تقوا «الْوِقايَه
..» است و وقايه عبارت است از محافظت يك چيزى از هرچه به او زيان مىرساند و تقوا يعنى نفس را در وقايه قراردادن از آنچه بيم مىرود. [استاد مطهری؛ مجموعه آثار 23/689] اما «تقوا خودنگهداری است» به معنای تسلط بر نفس است. [همان؛ 22/473] انسان که توانست بر خود مسلط شود و خود را از هرچه غیر‌خدا و دستورات خداست، محفوظ بدارد، به مقام بندگی نائل میشود، در این صورت است که ملکه تقوا در او شکوفا میشود و نتایج خودش را نشان می‌دهد: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّکُمُ الَّذِي خَلَقَکُمْ وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ» [بقره: 21] در اینجاست که رابطه تقوا و فطرت روشن میشود که تقوا یعنی نگه‌داشتن فطرت الهی در درون خود که مصونیت درونی به انسان می‌بخشد تا خودش را در همه حالات از گناه حفظ و به خوبی‌ها آراسته کند.
توضیح اینکه گفتیم تقوا حالت روحی و معنوی است. اما ثمره این حالت چیست؟ ضبط نفس و مالکیت بر آن. اما ضبط و حفظ نفس از چه؟ و برای چه؟ حفظ نفس از خودطفیلی و هجوم نفسانیت و جلوه‌های آن بر وجود خود و تسلط شیطان بر انسانیت؛ و به هدف نگه‌داشتن و پاسداری فطرت الهی تا انسان در همه امور زندگی بر مبنای فطرت و نقشه الهی حرکت کند و از آن تخطی نکند. انسان با‌تقوا تابع فطرت الهی و منقاد خداوند متعال است و مطیع هواهای نفسانی نیست و نفسانیت در وجود او حاکمیت ندارد. تقوا به انسان اراده و قدرت معنوی می‌بخشد که با آن مالک خود میشود و همانند سواری ماهر، اسب تربیتشدهای را سوار است و با قدرت و تسلط کامل آن را به هرجا بخواهد، میبرد و آن اسب هم با کمال سهولت در اطاعت اوست [همان]. آری نفس انسان به منزله اسبی است که یا رام انسانیت و فطرت او است که در این صورت تحت فرمان الهی قرار دارد که این تنها با تقوا حاصل میشود یا تحت اختیار شیطان است که در این صورت رام شیطان است و در وجود انسان چموشی می‌کند و انسان را هر جا که بخواهد و شیطان اراده کند، میکشاند که این حالت بیتقوایی است. از اینجا به اصلی مهم می‌رسیم که تقوا در مقام عمل نمود پیدا می‌کند، آری تقوا نیرویی درونی و به معنای پاسداشت خودحقیقی و مراقبت از خودحقیقی است اما تاثیر این نیرو در عمل فرد و اجتماع متجلی است.