جشنواره امسال مدعی سرفصل‌های داستانی متناسب با نیاز جامعه است، آنچه در این سرفصل‌ها مطرح میشود گزارشی عمومی از محتوای آثار راه‌یافته به بخش مسابقه است. بر اساس گزارش ستاد خبري جشنواره، امسال 14 فیلم اجتماعی با موضوعات مختلف از جمله نگاهی به روحانیت و طلاب، معضلات زنان و دختران، آسیب‌های اجتماعی و خانواده به رقابت می‌پردازند.
روحانی و طلبه در قاب تصویر
2 فیلم «رسوایی» و «آفتاب، مهتاب، زمین» درباره روحانی است. در فیلم «رسوایی» ده‌نمکی این بار با دور شدن از فضای طنز، زندگی دختری را به تصویر میکشد که بدنام است. او به دلیل بدهی خود و پدرش دست به دزدی می‌زند. حاج‌یوسف، روحانی زاهدی است که حین فرار افسانه به او برخورد میکند و در تلاش است به او کمک کند. علی قوی‌تن در «آفتاب، مهتاب، زمین» به نوعی دیگر به زندگی یک روحانی نزدیک میشود. روحانی این فیلم برای احقاق حق خود وارد روستایی میشود که همه آدم‌های آنجا برایش غریبه‌اند. این بار کارگردان به موضوعی نزدیک شده که پیش از این در کارنامه فیلمسازی خود آن را تجربه نکرده است. قوي‌تن در اين فيلم خودش نقش روحاني را بازي مي‌كند. امسال در میان آثار انتخاب شده فیلم «گهواره‌ای برای مادر» را هم شاهد هستیم؛ فیلمی معناگرا که با نگاه فیلمساز به زندگی یک طلبه زن و تلاش او برای تدریس به دانشجویان تازه‌مسلمان همراه می‌‌‌شویم. پناه بر خدا رضایی در این اثر مانند «چراغی در مه» نگاهی دینی را دنبال کرده و داستان دختری جوان با نام نرگس را روایت میکند که ادبیات روسی را در دانشگاه مسکو به اتمام رسانده است. او اینک در کسوت بانویی طلبه درس می‌خواند و قرار است برای تدریس به دانشجویانی که تازه مسلمان شده‌اند به روسیه بازگردد که با مسائلی مواجه میشود.
انحرافات و شیطان‌پرستی
در فیلم «بشارت به یک شهروند هزاره سوم» مینو شخصیت اصلی داستان در تب و تاب رسیدن به آرزویی است که سال‌ها انتظارش را کشیده و با یک دعوت روبه‌رو است؛ دعوتی که با دشوار‌ي‌های زیادی او را مواجه میکند اما مینو می‌پذیرد. محمدهادی کریمی در ساخته اخیر خود به شیطان‌پرستی و مشکلاتی که در زندگی‌‌ها ایجاد میکند، میپردازد. شاید این ساخته کارگردان را نیز بتوان در گونه فیلم‌های دینی قرار داد.
معضلات زنان و دختران
پرویز شهبازی پس از سال‌ها فیلمی با نام «دربند» ساخته است. این بار شهبازی زندگی يك دختر دانشجوی شهرستانی را به تصویر کشیده که برای ادامه تحصیل وارد خوابگاه میشود. او با توجه به مسائل و مشکلات مختلفی که پیرامونش و در خوابگاه وجود دارد، سلامت زندگی میکند. پوران درخشنده هم پس از سال‌ها دوباره به ساخت فیلمی اجتماعی روی آورده است. «هیس دخترها فریاد نمی‌زنند» درباره باندهایی است که برای دختران مزاحمت ایجاد میکنند. در این فیلم درخشنده داستان دختری را روایت میکند که برای ازدواج سوم آماده میشود اما او دچار بحرانی روحی شده و موجب ماجراهایی میشود. در میان آثاری که به معضلات زنان و دختران اشاره دارد باید به فیلم‌های «دهلیز» و «روز روشن» نیز اشاره کرد.
اجتماعی با رگه‌های طنز
داریوش مهرجویی پس از تجربیات موفق خود در جذب مخاطب برای فیلم‌های «اجاره‌نشین‌‌ها» و «مهمان مامان»، این بار نیز به آن فضای شاد و طنز نزدیک شده است و توانسته با بهره بردن از بازیگران مطرح سینما فضایی گرم را در فیلم خود «چه خوبه برگشتي» فراهم کند. داستان فیلم مهرجویی توسط خودش و وحیده محمدی‌فر نوشته شده و درباره فرزاد (جراح دندانپزشک) است که پس از سال‌ها به ایران می‌آید تا دور از مسائل آشفته زندگی‌اش نفسی تازه کند ولی ورود او با پدیدار شدن یک شیء مرموز شبه‌فضایی است.
آسیب‌های اجتماعی
«جیب‌بر خیابان جنوبی» دومین ساخته سیاوش اسعدی است كه درباره جوان 26 ساله‌ای با نام کاوه دربندی است که پس از آزاد شدن از زندان با دختری دزد آشنا شده و درگیر جریاناتی میشود. این فیلم فضایی شبیه فیلم‌های مسعود کیمیایی دارد که این بار فیلمساز در دومین اثرش آن را تجربه میکند. «هیچ‌کجا هیچ‌کس» سومین ساخته ابراهیم شیبانی است. در این فیلم شیبانی 4 جوان را به تصویر میکشد که در سودای زندگی بهتر هستند و به يك سوءاستفاده مالی بزرگ دست می‌زنند. از قضا همه تدابیر آنها درست درنمی‌‌آید، همه چیز به هم می‌ریزد و هر کدام به سرنوشتی محتوم گرفتار می‌شوند. در این فیلم شیبانی به سودای یک شبه ره صد ساله رفتن اشاره دارد و عواقب آن را به تصویر میکشد.
خانواده
جدیدترین فیلم مازیار میری با نوشته‌ای از حامد محمدی جلوی دوربین رفت و نهاد خانواده را سوژه اصلی فیلم قرار داد. این فیلم درباره بنیان خانواده و شرایطی که ممکن است این هسته اصلی اجتماع را برهم بزند، روایت میشود. در این فیلم مریم و رضا با بازی نگار جواهریان و شهاب حسینی با آدم‌های دیگر یک تفاوت بزرگ دارند و تلاش میکنند خانواده خود را با تمام مشکلات پیرامون سالم نگه دارند.
«کلاس هنرپیشگی» مانند دیگر ساخته‌های داوودنژاد با بهانه قرار دادن کلاس هنرپیشگی تاثیرات تحولات روز اجتماعی را در مناسبات و رفتارهای خانواده جست‌وجو میکند. این بار نیز داوودنژاد از اعضای خانوادهاش برای به تصویر کشیدن هر چه بهتر روابط بهره برده است.
«قاعده تصادف» مانند اولین ساخته بلند بهنام بهزادی به مسائل اجتماعی میپردازد اما در قالب یک گروه تئاتری که خود را برای اجرای صحنه آماده میکنند. در این فیلم بهزادی به رابطه بین والدین و فرزندان هم اشاره دارد.
فیلم اولی‌ها و توجه به مسائل اجتماعی
4 فیلم اولی که توانستند به بخش سودای سیمرغ (مسابقه سینمای ایران) راه یابند، مسائل اجتماعی را مدنظر قرار داده و فیلمساز با دریچه نگاه خود با مسائل اجتماعی روبه‌رو شده است. محسن قرایی فیلم «خسته نباشید» را با نزدیک شدن به زندگی 2 جهانگرد با نام رومن و ماریا، فضایی تازه در فیلم‌های ایرانی رقم زده که پیش از این در آثار ایرانی کمتر دیده شده است. این فیلم با نگاهی توریستی از جذابیت بصری بالایی برخوردار است و می‌تواند در جذب مخاطب به واسطه این جذابیت‌ها موفق عمل کند. بهروز شعیبی در اولین ساخته بلند سینمایی خود يعني «دهليز» به مسائل و مشکلات بانوان در شهر میپردازد. در این فیلم شیوا که سرپرست خانواده‌ای است و با تلاش و کوشش سعی کرده زندگی خوب و آبرومندی برای خود و تنها پسرش فراهم کند، با رسیدن نامه‌ای زندگی‌اش دچار تحول میشود. حسین شهابی نیز به مشکلات زنان در جامعه در اولین ساخته خود با نام «روز روشن» اشاره دارد. خانم جوانی جهت نجات یک نفر از اعدام تلاش میکند تا در آخرین دادگاه او تعدادی از شاهدان صحنه را به دادگاه بکشاند اما شهود هر کدام به بهانه‌ای از شهادت سر باز می‌زنند. اکثر صحنه‌‌های فیلم در خیابان‌های مرکزی تهران جلوی دوربین رفته است. در این میان «برلین 7-» داستانی متفاوت داشته و رامتین لوافی در این فیلم به اثرات مخرب جنگ و تبعات آن بر خانواده‌ها میپردازد و گوشه چشمی به مسائل اجتماعی دارد.
تاریخ معاصر
«استرداد» به موضوع بازگشت طلاهاي ايراني كه به شوروي فرستاده شد، اشاره دارد كه مشخص نيست اين طلاها به ايران بازگردانده شده يا خير. این فیلم مربوط به سال 1332 است؛ درامی تاریخی درباره وقایع جنگ دوم جهانی و مسائلی که پای نیروهای متحدین و متفین را به کشور باز میکند. اين فيلم سومین ساخته علی غفاری پس از آثار تجاری چون «شاهرگ» و «چراغ قرمز» است.
پلیسی
«گناهکاران» فیلمی پلیسی است که این روزها در سینما این گونه سینمایی مغفول مانده و کمتر آثاری از این دست را شاهد هستیم. فیلم درباره دختر سرهنگ بازنشسته فرازمند است که پس از سال‌ها زندگی در آمریکا به ایران بازمی‌گردد. تفاوت فرهنگی و اجتماعی او با اطرافیان و خانوادهاش هسته اصلی فیلم را تشکیل می‌دهد. «گناهکاران» چهارمین ساخته فرامرز قریبیان به شمار می‌آید که در بخش مسابقه راه یافته است و شاید بتوان گفت تنها فیلم در گونه پلیسی است که امسال شاهد آن خواهیم بود.
جنگ و دفاع
در میان آثار راه یافته به بخش مسابقه سینمای ایران، 5 فیلم با موضوع جنگ و تبعات آن به چشم می‌خورد. 2 فیلم از اين 5 فيلم درباره زندگی 2 شهید دفاع مقدس (شهید مدق و شهيد علم‌الهدی) است. رامتین لوافی در«برلین7-» به جنگ عراق و تبعات آن میپردازد. در این فیلم که توسط محمدرضا گوهری نوشته شده، عراق در زمان اشغال آن توسط آمریکا مورد توجه قرار می‌گیرد. عاطف زمان اشغال، همسرش را در جنگ از دست می‌دهد و پسر خردسالش که شاهد کشته شدن مادر بوده، تعادل روحی‌اش را از دست می‌دهد. در وضعیت آشفته بغداد اشغال شده، دختر او ربوده شده و عاطف تمام زندگی‌اش را برای بازپس‌گیری دخترش به پلیس عراقی رشوه می‌دهد. او پس از ناامیدی از زندگی در عراق با 2 فرزندش به آلمان می‌رود و تقاضای پناهندگی میکند. رضا اعظمیان در سومین ساخته خود يعني «دلتنگي‌هاي عاشقانه» سراغ زندگی شهید مدق می‌رود و داستانی شخصیت محور از دلاورمردان جنگ تحمیلی را روایت و بخشی از زندگی این شهید بزرگوار را به تصویر میکشد. در این فیلم فرشته و منوچهر پس از بازگشت از ماه عسل متوجه حمله عراق به ایران می‌شوند و زندگی‌شان دستخوش تغییراتی میشود. در فيلم سينمايي «زیباتر از زندگی» بخشی از زندگی شهید حسین علم‌الهدی بر پرده سینما نقش می‌بندد. انسيه شاه‌حسيني، كارگردان فيلم از زمانی که این شهید حکم فرماندهی سپاه هویزه را دریافت میکند تا لحظه شهادتش را روایت میکند. در این فیلم تلاش‌های حسین علم‌الهدی برای مقابله با دشمن همراه نیروهای مردمی و مخالفت‌های بنی‌صدر برای حضور نیروهای مردمی و سپاه و بسیج در جبهه‌ها به تصویر کشیده میشود. حمید بهمنی در چهارمین ساخته خود «غریبه» از 8 سال دفاع مقدس فاصله گرفته و به سراغ اشغال عراق توسط نیروهای آمریکایی می‌رود. در این فیلم جولیا، سرباز هنگ چهارم ارتش آمریکا که بالاجبار به عراق اعزام میشود تا گزارش‌های ویژه و خاصی برای فرماندهی مستقر در عراق تهیه کند، هسته اصلی داستان است. آمدن او به عراق مصادف با اربعین و راهپیمایی مردم به سمت کربلاست و همین امر جولیا را دچار ماجرای عجیبی میکند. «خاک و مرجان» به جنگ افغانستان اشاره دارد و در این اثر مسعود اطیابی با نوشته‌ای از پانته‌آ تاجبخش سراغ مردی می‌رود که سال‌ها پیش همسرش را در جنگ از دست داده است. او هم‌اینک در آستانه عروسی یکی از دخترانش قرار دارد. پدر به کابل بازمی‌گردد و ناخواسته درگیر کشمکش درونی میشود.
رؤيا يا واقعيت؟
ظاهرا امسال سبد جشنواره متنوع است و از هر ژانر در آن فيلمي يافت مي‌شود. حال بايد ديد كيفيت فيلم‌ها سليقه سخت‌پسند مردم را راضي خواهد كرد يا خير؟