گروه سیاسی:
احتمال برگزاری دور جدید مذاکرات ایران و گروه 1+5 در اواخر ژانویه (اواسط بهمن 1391) قوت گرفته است. یک منبع عالیرتبه روس به خبرگزاری روسی ریانووستی گفت: دور آتی مذاکرات ایران و گروه 1+5 اواخر ژانویه 2013 در استانبول برگزار خواهد شد. این اظهار نظر پس از آن مطرح شد که سرگئی ریابکوف، معاون وزیر خارجه روسیه و نماینده این کشور در گروه 1+5 از نهایی نشدن زمان و مکان مذاکرات میان ایران و گروه 1+5 ابراز نگرانی کرده بود. به گزارش ایران هسته‌ای، ریابکوف روز جمعه به خبرگزاری رسمی روسیه«اینترفاکس» گفته بود: «گروه 1+5 و ایران باید همین‌ماه مذاکرات خود را از سر بگیرند. ما به اجرای مذاکرات فراگیر بین 6 قدرت جهان با ایران تا پایان همین‌ماه واقعا علاقه‌مندیم و 2 طرف باید در این باره از خود تمایل و انعطاف جدی نشان دهند. 5 ماه از آخرین مذاکرات بین ایران و گروه 1+5 در مسکو می‌گذرد ولی تاکنون هیچ توافقی درباره زمان و مکان دور بعدی مذاکرات حاصل نشده است». آخرین دور مذاکرات ایران و گروه 1+5 روزهای دوشنبه تا چهارشنبه 31-29 خرداد 1391 در مسکو برگزار شد. پس از آن تاریخ هنوز هیچ نشست دیگری میان 2 طرف برگزار نشده است. دیپلمات‌های مطلع در تهران می‌گویند پس از انتخاب باراک اوباما به ریاست‌جمهوری آمریکا تلاش‌های گروه 1+5 برای از سرگیری مذاکرات با ایران تشدید شده است. به گفته این دیپلمات‌ها، طی هفته گذشته تماس‌های فشرده‌تری بین 2 طرف برقرار شده و در نتیجه این موضوع که مذاکرات میان ایران و گروه 1+5 در‌ماه ژانویه برگزار شود، جدی شده است. یک دیپلمات به «ایران هسته‌ای» گفت: «2 طرف در این باره که مذاکرات باید تا پایان ژانویه انجام شود توافق دارند». همچنین درباره مکان مذاکرات نیز بحث‌ها ادامه دارد. اگر چه استانبول به عنوان یک گزینه مطرح است اما گفته می‌شود مکان‌های دیگری هم نامزد برگزاری مذاکرات شده‌اند. حدس زده می‌شود دیپلمات روس گفت‌وگوکننده با اینترفاکس از نتیجه آخرین تماس‌ها میان ایران و گروه 1+5 مطلع بوده است. با این حال کارشناسان می‌گویند در این باره که مذاکرات آینده نتیجه‌بخش باشد تردید وجود دارد، چرا که ظاهرا گروه 1+5 بیشتر با هدف سنجش میزان تاثیر فشار‌ها بر ایران پای میز مذاکره می‌آید نه برای حل مساله.
بدون «لغو تحریم‌ها» مذاکرات شکست می‌خورد
در همین حال مجله «نشنال اینترست» در گزارشی نوشت: آمریکا امید دارد در سال جدید بتواند با ارائه بسته پیشنهادی جدید، با ایران به مذاکره بنشیند. البته کاخ‌سفید باید در نظر داشته باشد، ایران از پذیرفتن هر نوع بسته پیشنهادی که فاقد لغو تحریم‌ها باشد، سر باز خواهد زد. نویسنده مجله «نشنال اینترست» در گزارش خود آورده است: در حال حاضر کمترین چیزی که می‌توان گفت این است که اوباما [فعلا] بسیار مشغول و گرفتار است. با شروع دوره دوم ریاست‌جمهوری در کاخ سفید، ابعاد تند فهرست جنجالی او برای سیاست خارجی بسیار قابل ملاحظه است. موضوعات مشکل‌سازتر عبارتند از یک توضیح واضحات قدیمی در دولت واشنگتن: اینکه
رؤساي جمهور آمریکا از کرسی سیاسی محدودی برخوردار بوده و پیش از پایان یافتن آن تلاش می‌کنند نخستین سال از دوران ریاست‌جمهوری خود را به سالی محوری برای پیشرفتی محسوس مبدل سازند. با نگاه به سال 2013، شاید هیچ موضوعی نتواند بهتر از روابط ایران و آمریکا، توصیف‌کننده این احساس اضطرار باشد. در بخش دیگری از این گزارش آمده است: ایران و قدرت‌های جهانی (گروه 1+5) پیرامون برگزاری دور جدید مذاکرات در ماه ژانویه به توافق رسیده‌اند. به علاوه هر دو طرف [ایران و آمریکا] اکنون از امتیاز آگاهی از آنچه تا به امروز مؤثر واقع نشده، برخوردار شده‌اند: گروه 1+5 از ایران خواسته تا اولا غنی‌سازی اورانیوم 20 درصد را متوقف کند، ثانیا اورانیوم غنی‌شده را از ایران خارج و ثالثا تاسیسات زیرزمینی فردو را تعطیل کند. در مقابل، ایران دریافت‌کننده میله‌های سوخت برای رآکتورهای تحقیقاتی و قطعات یدکی برای هواپیماهای غیرنظامی خواهد بود؛ ضمن آنکه در دوره‌ای معین هیچ تحریم جدیدی بر این کشور اعمال نخواهد شد. در کمال تعجب برخی صاحبنظران، ایران از پذیرش این پیشنهاد سر باز زد. بعد از آن دوره دیرینه اوج‌گیری اختلافات واشنگتن و تهران تشدید شده و طرفین را در لفاظی‌های خود گرفتار کرد. اکنون با فراوانی موضوعات جنجالی و تحریک پذیری که در شرف وقوع است، فرصت شلیک به سمت نزدیک‌ترین گرگ به سورتمه، به سادگی از دست می‌رود. با وارد شدن درگیری ایران و آمریکا به سال 2013، این گرگ همان رهایی از تحریم‌هاست. به گزارش «اشراف» در ادامه این گزارش نویسنده با بیان اینکه «انتظار لغو برخی تحریم‌ها کاملا معقول است» نوشته است: هرچند آمریکا خود معتقد است که تحریم‌ها به عنوان بخشی از اهرم فشار در مذاکرات مورد نیاز بوده اما ظاهرا نکته‌ای در اینجا وجود دارد: عدم تمایل آمریکا برای استفاده از این اهرم به عنوان برگ برنده، تحریم‌ها را به ابزاری کُند مبدل کرده که تنها توانسته تغییری اندک در محاسبات استراتژیک ایران و سختی نه‌چندان زیاد برای مردم این کشور ایجاد کند. یکی از مقامات ارشد آمریکا در پاسخ به پرسش واشنگتن‌پست درباره پیشنهاد آینده دولت آمریکا به ایران اظهار داشت: «هرچند بسته پیشنهادی جدید ما از همان ساختار بسته قبلی (که مورد پذیرش ایران قرار نگرفت) برخوردار است اما دارای نوای نسبتا متفاوتی از شیپور بازگشت [طبل استراحت] است. » گزارشات محرمانه مقامات دولتی حاکی است ایران از پذیرفتن هر نوع بسته پیشنهادی که فاقد لغو تحریم‌ها باشد، سر باز می‌زند. اخیرا یکی از مقامات ارشد در مصاحبه‌ای با ما اظهار داشت: «هرچند صحبت از روندی گام به گام و مبتنی بر امتیازات متقابل، کاری آسان است اما در عمل برای ما دشوار است که در عوض، امتیازاتی با ارزش مشابه [امتیازات خود] در اختیار ایران قرار دهیم».
کلید حل معما
در ادامه نویسنده راه‌حل رسیدن به یک روند دیپلماتیک را طرح «گام به گام» عنوان می‌کند: « هنگامی که احتمال موثر واقع شدن هیچ‌یک از 2 سر این طیف دیپلماتیک وجود ندارد، یافتن موضع میانه در سال 2013 کلید حل معما خواهد بود. برای رسیدن به این نتیجه، دنبال کردن روندی گام به گام که مبتنی بر امتیازات متقابل باشد، می‌تواند چارچوبی حاوی کمترین گزینه‌های نامطلوب فراهم کند: هر دو طرف توافق می‌کنند که 3 گام پیش نهند و در صورت نقض توافق از سوی طرفین، هر یک از این گام‌ها قابل برگشت است».
محتوای بسته جدید آمریکا چیست؟
در این گزارش همچنین به محتوای بسته پیشنهادی جدید آمریکا نیز اشاره شده است. طبق این گزارش، ایران باید غنی‌سازی اورانیوم 20 درصد را متوقف کرده، اورانیوم تولید شده را به کشور ثالثی که مورد توافق طرفین است، منتقل کرده، تجهیزات هسته‌ای خود را در فردو تعطیل کرده؛ ذخیره اورانیوم غنای پایین خود را کاهش داده و به سطحی پایین‌تر از میزان مورد نیاز برای تولید تسلیحات برساند. در عوض، آمریکا تحریم‌های بانکی مهم را به حالت تعلیق درآورده، تحریم خرید و فروش نفت ایران از سوی اروپا و نیز اعمال تحریم‌های جدید را متوقف می‌کند.» به عبارت روشن‌تر، رسیدن به بیشتر این ویژگی‌ها نه‌تنها به صورت کامل ممکن نیست، بلکه تداوم آنها نیز چالش‌برانگیز خواهد بود؛ قابل بيان‌ترین آنها دشواری توافق درباره یک چارچوب زمانی برای ایجاد پیشرفت بیشتر در مذاکرات و نگرانی طرفین درباره این نکته است که مبادا تعلیق این فعالیت‌ها، تلاش‌های آنان را برای رسیدن به توافق نهایی تضعیف کند. اما مشکل موجود از این قرار است: هرقدر درگیری ایران و آمریکا به سراشیبی جنگ نزدیک می‌شود که هر دو طرف مستقلا به دنبال پرهیز از آنند، 2 دولت نباید اجازه دهند اصلاح فدای کامل شدن شود اما مطمئنا هیچ راه دیگری برای تشخیص عکس‌العمل ایران وجود ندارد مگر آنکه آمریکا گزینه لغو تحریم‌ها را روی میز بگذارد.