مردم تونس دومين سالروز انقلاب ياسمين را جشن گرفتند. انقلابی که به منزله آغاز بیداری اسلامی یا بهارعربی بود و موج آن در کمتر از یکسال مصر، لیبی، بحرین، عربستان و حتی اردن و مراکش را در نوردید.
دیروز دوشنبه مصادف با چهاردهم ژانویه، دومین سالگرد سرنگونی «زینالعابدین بنعلی» دیکتاتور دستنشانده غرب در تونس بود و مردم همانند سال گذشته در اغلب شهرهای کشور بویژه پایتخت و همینطور شهر کوچک بوزیدی که نخستین جرقههای بیداری در آن زده شد، به خیابان آمدند تا یاد حماسه انقلاب یاسمین را زنده کنند. حماسهای که محمد بوعزیزی، دستفروش 26 ساله تونسی آغازگرش بود. وقتی او در واپسین روزهای سال 2010 در اعتراض به فقر و نابرابری اجتماعی در این کشور مدیترانهای شمال آفریقا خود را جلوی عمارت شهرداری بوزیدی آتش میزد، هیچکس باور نمیکرد شعلههای این آتش کاخ بنعلی، مبارک، قذافی و عبدالله صالح را بگیرد. اما سوال اینجاست که آیا 2 سال پس از پیروزی انقلاب، مردم تونس به مطالبتشان رسیدهاند یا نه؟ بیکاری، شرایط دشوار زندگی، اقتصاد راکد، تندرویها و بنبست در تصویب قانون اساسی جدید کشور، معضلاتی است که ممکن است تونس را دوباره صحنه شورشهای شهری كند. درست است که دیروز «منصف المرزوقی» رئیسجمهور قانونی تونس که از دل انتخابات سال 2011 بیرون آمد در حرکتی نمادین پرچم سرخ تونس را بر فراز میدان «القصبه» پایتخت در جوار ساختمان دولت برافراشت اما مساله اینجاست که 2 سال پس از انقلاب، جریانهای سیاسی بویژه جریان حاکم اسلامی «النهضه» هنوز نتوانستهاند به دیدگاهی مشترک در قانون اساسی برسند و همین موضوع خطر برگشتپذیر بودن بهار اسلامی در تونس را عیان میسازد.دیروز در حالی که جشن 14 ژانویه در خیابانهای شهر تونس تحت شدیدترین تدابیر امنیتی و در حضور نیروهای در حال آمادهباش ارتش برگزار میشد، قراردادی مدنی در مجلس ملی موسسان این کشور بین مقامات اجرایی و اتحادیهها و اصناف کاری امضا شد اما این اقدام بیش از آنکه یک حرکت مدنی باشد، حربهای بود برای جلوگیری از تشدید وضعیت متشنجی که جامعه تونس از تابستان گذشته با آن دست به گریبان است. اعتراضها و اعتصابها به خاطر ناامیدی از مطالبات اولیه و معطلماندن یک قانون یکپارچه که مدافع آن مطالبات باشد، حالا با مشکلات عینی مثل فقر و بیکاری تشدید شده و در یک هفته منتهی به جشن 14 ژانویه به درگیریهای متعددی میان پلیس و تظاهرکنندگان منجر شد. مثلا ارتش تونس از روز یکشنبه، 24 ساعت پیش از آغاز رسمی جشن انقلاب، در شهر «بنقردان» یکی از شهرهای محروم کشور در مرز با لیبی حالت فوقالعاده اعلام کرد. اگرچه فضای پایتخت به مراتب آرامتر بود و همزیستی مسالمتآمیز اسلامگرایان و سکولارها در جریان راهپیمایی دیروز میتوانست الگویی ایدهآل برای سایر کشورهای عربی باشد اما نباید فراموش کرد که ناآرامیهای منجر به انقلاب سال 2011 نه در پایتخت که از نقاط محروم تونس آغاز شد و انگیزههای مشترکی میان خواستههای انقلابیون 2 سال پیش، با تظاهرکنندگان 2 روز پیش بنقردان وجود داشت که بیکاری و فقر مهمترینشان بود.
آغوش ديكتاتور براي بنعلي
«زینالعابدین بنعلی» دیکتاتور فراری تونس و همسرش «لیلا طرابلسی» هماکنون در جده میهمان بزرگترین خاندان دیکتاتور جهان یعنی آلسعود عربستان هستند. در حالیکه دیگر دیکتاتورهای سرنگون شده پس از بيداري اسلامي در 2 سال اخیر کشته یا زندانی شدهاند، وضع امروز «بنعلی» بهخوبی گویای حمایتی است که غرب از مهرههای خود به عمل میآورد، به شرط آنکه این مهرهها نسوخته باشند. دیکتاتور مخلوع تونس و همسر دومش دیروز از تلویزیون مراسم جشن سالگرد سرنگونی خود را تماشا کردند اما خارج از تونس وضع آنها چندان بد نیست، اگرچه در داخل خاک کشور بنعلی و لیلا طرابلسی بهخاطر جنایت علیه مردم و چپاول خزانه در هنگام ترک تونس، غیابا به حبس ابد محکوم شدهاند. با اینکه خود بنعلی بهخاطر مشکلات قلبی چندان فعال نیست اما همسر او خانم طرابلسی به لطف سرمایه کلانی که به حسابهای بانکی بینام و نشان منتقل کرده بود، در حال تجارت با آلسعود و دیگر شیخنشینهای خلیجفارس است. او از خانواده طرابلسی است که در 35 سال دیکتاتوری بنعلی ثروتی عظیم اندوخته و عملا شریان تجارت در تونس را تا زمان انقلاب در دست داشتند. برادر او بلحسن طرابلسی که او هم پس از انقلاب غیابا به زندان محکوم شده، به کانادا فرار کرده است. او و خواهرش از طریق وکیل لبنانیشان رسما به احکام صادر شده در محکومیت خود و مصادره اموالشان شکایت کردهاند. سخرالمطری، پسرخوانده بنعلی هم به قطر پناهنده شد اما پس از آنکه امارات عربی سعی کرد او را به تونس عودت دهد، به جزایر سشیل پناهنده شده و فعلا بهخاطر انقضای مهلت روادید دیپلماتیک خود مجبور است در همان جا بماند. در نقطه مقابل «ایمد» پسرعموی لیلا طرابلسی، شاخصترین عضو این خاندان تا پیش از انقلاب بود که دستگیر شد. او پس از اثبات دخالتش در اختلاسهای متعدد از جمله ماجرای مربوط به حجاج تونسی، به حبس محکوم شد. احکام متعدد حبس از 2 تا 20 سال عملاً او را در حبس ابد قرار دادهاند. پدر او محمد ناصر طرابلسی هم به همراه «منصف» دیگر برادر همسر بنعلی در تونس محبوس شدهاند. ثروت افسانهای خانواده طرابلسی که عملاً به نیابت از شخص دیکتاتور مخلوع تمام تاسیسات زیربنایی تونس از مخابرات و رسانهها تا ساخت و سازها و مراودات را در برمیگرفت، پس از انقلاب مصادره شد، هرچند که درباره مالکیت مبهم بسیاری از شرکتهای بازمانده این خاندان، حرف و حدیثهایی میان مردم تونس به گوش میرسد. دولت اسلامگرا برای پایان دادن به این ابهامات ماه گذشته رسماً حراج عمومی داراییهای خانوادههای بنعلی و طرابلسی را اعلام کرد. پیشبینی میشود تنها با حراج داراییهای منقول این خاندان مثل الماس، البسه گرانقیمت و ماشینهای لوکس، 49 میلیون درهم قطر به خزانه خالی دولت تونس سرازیر شود. اگرچه عدم همکاری بانکهای بزرگ غربی و دولتهای اروپایی و آمریکایی راه ملی کردن کامل موسسات و شرکتهای زیربنایی
تونس را بسته است.