گروه سیاسی
: بهرغم جوسازیهای رسانههای غربی حول اظهارات ناکارتس، دیپلماتها در تهران معتقدند روند مذاکرات ایران و آژانس مثبت و رو به جلو بوده است. با این حال عدم ضمانت آژانس درباره تایید سلامت و عدم تکرار این قبیل ادعاها موجب تاخیر در حصول توافق شده است.
دیپلماتها در تهران میگویند تکرار مذاکرات با آژانس در تاریخ 24 بهمن به درخواست تیم آژانس صورت خواهد گرفت.
هدف این دور از گفتوگوها که در تهران برگزار شد، دستیابی به مدالیتهای برای حل و فصل موضوع ابعاد احتمالی نظامی است که ایران آن را ساخته سرویسهای اطلاعاتی غربی میداند. پنجشنبه شب و پس از 2 روز مذاکره، منابع ایرانی اعلام کردند مذاکرات به پایان رسیده اما 2 طرف توافق کردهاند که یک بار دیگر در 24 بهمن 1391 (12 فوریه 2013) در تهران ملاقات کنند. یک دیپلمات در تهران گفت: «قرار بعدی به درخواست آژانس تنظیم شد». دکتر علیاصغر سلطانیه، نماینده ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی هم که سرپرستی هیات مذاکرهکننده ایرانی را بر عهده داشت، این امر را در گفتوگو با خبر سیما تایید کرده است. ایران پیش از این مذاکرات بارها اعلام کرده بود اگر دوطرف به یک مدالیته توافق شده دست پیدا کنند، امکان دسترسی تیم آژانس به پارچین را فراهم خواهد کرد اما به دلیل نهایی نشدن مدالیته این بار نیز هیات آژانس نتوانست از پارچین بازدید کند. دیپلمات یاد شده به ایران هستهای گفت: «پارچین کاملا برای بازرسی آماده است اما بازدید بدون مدالیته از پارچین هرگز انجام نخواهد شد». در همین حال، هرمان ناکارتس معاون مدیر کل آژانس در امور پادمان هم که ریاست هیات آژانس را در مذاکرات تهران برعهده داشت روز جمعه پس از بازگشت به وین در مصاحبهای با خبرنگاران مذاکرات را بینتیجه توصیف کرد. ناکارتس گفته است: «اختلافات همچنان باقی است به همین سبب نتوانستیم این توافق را نهایی کنیم. با ایران توافق کردیم 12 فوریه بار دیگر در تهران نشست برگزار کنیم». دکتر علیاصغر سلطانیه اما روز جمعه تاکید کرد: مذاکرات جدی و فشرده بوده است. دیپلماتها در تهران به کار بردن عبارت بینتیجه را درست نمیدانند، چرا که اگر این مذاکرات بینتیجه بود و دورنمایی برای توافق وجود نداشت دیگر معنایی نداشت که برای دور بعدی مذاکرات توافق شود. صرف اینکه آژانس خواهان مذاکره مجدد با ایران شده به این معناست که آژانس نمیخواهد این فرآیند متوقف شود. در عین حال کارشناسان این موضوع را تایید میکنند که اختلافهای مهمی میان 2 طرف وجود دارد.
ظاهرا مهم ترین اختلاف مربوط به این است که آیا آژانس متعهد خواهد شد پس از پایان 6 موضوع مربوط به ابعاد احتمالی نظامی، موضوع را جمع کرده و از طرح مسائل جدید خودداری کند یا نه. اگر آژانس مایل به این کار نباشد در آن صورت سوال این است که ایران در ازای چه دستاوردی باید وارد همکاری با آژانس در قبال حساسترین موضوعات نظامی شود؟ برخی تحلیلگران میگویند در واقع این موضوع از اراده آژانس خارج است و این گروه 1+5 است که باید ضمانتهای سیاسی لازم در این باره را فراهم کند.
سلطانیه: مذاکرات رو به جلو بود
علیاصغر سلطانیه، نماینده جمهوری اسلامی ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز درباره ملاحظات اصولی ایران و ناتوانی آژانس در تامین این ملاحظات توضیحاتی ارائه داد. سلطانیه گفت: در مذاکرات اخیر درباره برخی موضوعات توافق شد اما به نتیجه نهایی نرسیدیم و در صورتی که آژانس ملاحظات اصولی و منطقی ما را در نظر بگیرد، میتوان به جمعبندی نهایی رسید. سفیر و نماینده جمهوری اسلامی ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفت: مذاکرات ایران با نمایندگان آژانس در تهران، در فضای دوستانه، کارشناسی، حقوقی و رو به جلو بود. به گزارش واحد مرکزی خبر، سلطانیه افزود: در این مذاکرات، 8 نفر از مقامات برجسته و متخصصان آژانس از جمله معاون آژانس در بازرسی از کل کشورهای جهان، دستیار ویژه مدیرکل و مشاور حقوقی آژانس نیز حضور داشتند که پس از 2 روز کار فشرده تصمیم بر آن شد تا در 24 بهمن مذاکرات از سر گرفته شود. وی با تاکید بر حساس و پیچیده بودن مذاکرات گفت: در یکسال گذشته، مذاکرات حتی روی یک، 2 یا حداکثر 3 صفحه تمرکز داشت و گاهی اوقات روی یک عبارت یا جمله 5 ساعت بحث میشد، چرا که به مصالح، منافع و امنیت ملی ما مرتبط بود و باید با حساسیت بالایی با آن برخورد میشد. آقای سلطانیه افزود: بازرسی آژانس از مراکز هستهای از جمله غنیسازی در 10 سال گذشته، بدون وقفه ادامه داشته و حتی یک بار نیز ویزای بازرسی از آژانس به تعویق نیفتاده است اما مذاکراتی که هماکنون صورت میگیرد درباره ادعاها و اتهامات بیاساسی است که در افکار عمومی ابهام ایجاد کرده است. وی درباره بیاساس بودن ادعاهای مطرح شده، افزود: به عنوان نمونه در سال 2005 به نمایندگان آژانس، اجازه بازرسی از پارچین را داده بودیم که پس از بازرسی ثابت شد، ادعای آنان بیاساس است، بویژه اینکه همواره این ادعاها از سرویسهای جاسوسی آمریکا و برخی کشورهای غربی مطرح میشود. نماینده جمهوری اسلامی ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفت: در مذاکرات اخیر درباره برخی موضوعات توافق شد اما به نتیجه نهایی نرسیدیم و در صورتی که آژانس ملاحظات اصولی و منطقی ما را در نظر بگیرد، میتوان به جمعبندی نهایی رسید. سلطانیه در پاسخ به پرسش خبرنگار پرستیوی درباره جوسازی رسانههای غربی مبنی بر شکست این دور از مذاکرات، افزود: قرار نبود در این دور از مذاکرات به نتیجه برسیم، بلکه زمانی درباره پارچین بحث میکنیم که طرفین به ضابطهای در این باره برسند، چرا که این مذاکرات فراتر از تعهدات انپیتی است، بنابراین به ضابطهای نیاز دارد و پس از آن میتوان درباره مسائلی همچون پارچین گفتوگو کرد. وی گفت: تا زمانی که چارچوبهای نهایی در مذاکرات مشخص و سندی امضا نشود، بازرسی از پارچین ممکن نیست و پیش از این هم قراری با آژانس نداشتیم که بیایند و از پارچین بازرسی کنند و خود آژانس نیز این را بهتر میداند. سلطانیه افزود: مذاکرات بعدی ایران با نمایندگان آژانس، قبل از گزارش مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی و همچنین قبل از برگزاری اجلاس شورای حکام خواهد بود.
امتیاز فراتر از «انپیتی»
حسن بهشتیپور، کارشناس مسائل هستهای بر این باور است آژانس بینالمللی انرژی اتمی میخواهد امتیاز بازدید از سایتهای نظامی ایران که فراتر از معاهده انپیتی است را بگیرد. حسن بهشتیپور عنوان کرد: تا زمانی که بین ایران و آژانس یک مدالیته ساختارمند نهایی نشود نباید نمایندگان آژانس هیچ انتظاری برای بازدید از سایت نظامی پارچین داشته باشند. وی افزود: ایران تجربه سال 2007 را دارد که سوالات مطرح شده را کاملا پاسخ داد و با این حال مجدد سوالات جدید از سوی آژانس مطرح شد. این کارشناس مسائل هستهای با بیان اینکه مردم ایران انتظار دارند پرونده هستهای ایران با توجه به همکاریهای ایران، در شورای حکام به حالت عادی بازگردد، گفت: تاکید ایران روی نهایی شدن مدالیته صرفا به همین دلیل است. وی به فارس گفت: به نظرم اگر برنامهای جامع برای همکاریها بین ایران و آژانس مشخص شود همین فردا ایران اجازه بازدید از سایت نظامی پارچین را خواهد داد، چرا که پیش از این نیز 2 بار این فرصت را به نمایندگان آژانس داده بود. این کارشناس مسائل هستهای با بیان اینکه آژانس بینالمللی انرژی اتمی بر اساس نظامنامه پادمان هستهای این حق را دارد که از سایتهای هستهای اعضای خود بازدید به عمل آورد، تصریح کرد: بازدید از سایتهای نظامی، خارج از تعهدات اعضای آژانس بوده و فکر میکنم اگر آژانس در پذیرش مدالیته تعلل دارد به این دلیل میتواند باشد که به دنبال کسب امتیاز فراتر از انپیتی از ایران است.